Chuẩn hóa hệ thống chỉ số ICT cho đô thị thông minh

TCVN 14506:2025 đưa ra hệ thống chỉ số nhằm đánh giá toàn diện việc áp dụng và sử dụng công nghệ thông tin và truyền thông trong đô thị thông minh. Tiêu chuẩn trước hết thiết lập khung chung cho các chỉ số, sau đó quy định cụ thể tên gọi, mô tả, phân loại cũng như phương pháp đo lường cho từng chỉ số.

Theo nội dung tiêu chuẩn, hệ thống chỉ số ICT được thiết kế nhằm đánh giá mức độ ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông trong các hoạt động quản lý, vận hành và cung cấp dịch vụ đô thị. Bộ chỉ số giúp cơ quan quản lý có cơ sở đánh giá hiệu quả của các chương trình đô thị thông minh cũng như so sánh mức độ phát triển giữa các địa phương.

Cấu trúc của hệ thống chỉ số trong tiêu chuẩn được phân thành nhiều cấp. Trong đó, các chỉ số được tổ chức theo ba mức: mức 1 và mức 2 là các nhóm phân loại chỉ số, còn mức 3 là các chỉ số cụ thể phục vụ việc đo lường và đánh giá. Cách tiếp cận này cho phép các đô thị vừa có thể đánh giá tổng thể hệ thống ICT, vừa phân tích chi tiết từng lĩnh vực ứng dụng công nghệ.

Các chỉ số được trình bày dưới dạng bảng với thông tin cụ thể như số hiệu chỉ số, tên chỉ số, mô tả nội dung và phương pháp đo lường. Nhờ đó, các cơ quan quản lý có thể dễ dàng áp dụng trong quá trình đánh giá và xây dựng chiến lược phát triển đô thị thông minh.

Một điểm đáng chú ý của TCVN 14506:2025 là việc xây dựng hệ thống chỉ số ICT xoay quanh sáu lĩnh vực chính phản ánh những khía cạnh quan trọng của đô thị thông minh.

Thứ nhất là dịch vụ công dân, tập trung đánh giá việc ứng dụng công nghệ để cung cấp các dịch vụ công trực tuyến và nâng cao trải nghiệm của người dân.

Thứ hai là quản trị hiệu quả, phản ánh mức độ ứng dụng ICT trong quản lý và điều hành của chính quyền đô thị.

Thứ ba là môi trường sống, bao gồm các ứng dụng công nghệ hỗ trợ quản lý môi trường, giám sát chất lượng không khí, nước và các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng sống của người dân.

Thứ tư là tiện ích thông minh, đánh giá việc ứng dụng công nghệ trong quản lý hạ tầng đô thị như điện, nước, giao thông hay chiếu sáng.

Thứ năm là tài nguyên thông tin, liên quan đến hạ tầng dữ liệu, khả năng thu thập, chia sẻ và khai thác dữ liệu phục vụ quản lý đô thị.

Cuối cùng là an ninh không gian mạng - yếu tố quan trọng nhằm bảo đảm an toàn thông tin và duy trì hoạt động ổn định của các hệ thống ICT trong đô thị thông minh.

Việc phân chia các lĩnh vực này giúp hệ thống chỉ số phản ánh toàn diện các khía cạnh công nghệ trong đô thị, từ hạ tầng kỹ thuật đến dịch vụ phục vụ người dân.

Bên cạnh việc xây dựng hệ thống chỉ số, tiêu chuẩn cũng đưa ra các nguyên tắc cơ bản trong quá trình lựa chọn và thiết kế chỉ số ICT. Theo đó, các chỉ số phải có định nghĩa rõ ràng, phản ánh đúng bản chất của hoạt động đô thị thông minh và có thể đo lường được bằng dữ liệu cụ thể.

Ngoài ra, hệ thống chỉ số cũng cần đảm bảo tính khoa học, khả năng so sánh và sự nhất quán với các tiêu chuẩn liên quan. Việc xây dựng chỉ số cũng phải hướng tới người dân, nhằm đánh giá mức độ cải thiện chất lượng dịch vụ và môi trường sống trong đô thị.

Một yêu cầu quan trọng khác là các chỉ số phải có khả năng thu thập dữ liệu và áp dụng trong thực tế. Điều này giúp bộ chỉ số không chỉ mang tính lý thuyết mà còn có thể được triển khai trong công tác quản lý đô thị.

Theo các chuyên gia, việc thiết lập hệ thống chỉ số ICT là bước quan trọng trong quá trình xây dựng đô thị thông minh. Bộ chỉ số giúp các địa phương xác định mức độ sẵn sàng về công nghệ thông tin, đánh giá hiệu quả của các hệ thống ICT đã triển khai và xác định các lĩnh vực cần ưu tiên đầu tư.

Trong bối cảnh nhiều địa phương tại Việt Nam đang thúc đẩy chương trình chuyển đổi số và phát triển đô thị thông minh, TCVN 14506:2025 được xem là công cụ hỗ trợ quan trọng trong việc chuẩn hóa phương pháp đánh giá và quản lý các hệ thống công nghệ trong đô thị.

Hùng Anh