Chuẩn hóa hệ thống quản lý AI, đáp ứng yêu cầu phát triển có trách nhiệm

TCVN ISO/IEC 42001:2025 được ban hành xuất phát từ yêu cầu thực tiễn

Sự phát triển nhanh chóng của AI đang tạo ra những thay đổi sâu rộng trong nhiều lĩnh vực của đời sống kinh tế - xã hội. Song, quá trình ứng dụng AI trên quy mô ngày càng lớn cũng kéo theo không ít vấn đề cần được kiểm soát, từ tính minh bạch và độ tin cậy của hệ thống đến bảo vệ dữ liệu, an toàn thông tin, quyền riêng tư và trách nhiệm của tổ chức. Điều này đặt ra yêu cầu xây dựng một khuôn khổ quản lý phù hợp, giúp khai thác hiệu quả tiềm năng của AI đồng thời hạn chế những rủi ro có thể phát sinh.

TCVN ISO/IEC 42001:2025 góp phần chuẩn hóa hệ thống quản lý AI, đáp ứng yêu cầu phát triển có trách nhiệm. (Ảnh minh họa)

Trong bối cảnh đó, Bộ Khoa học và Công nghệ đã công bố TCVN ISO/IEC 42001:2025 “Công nghệ thông tin - Trí tuệ nhân tạo - Hệ thống quản lý”. Đây là tiêu chuẩn quốc gia hoàn toàn tương đương với ISO/IEC 42001:2023, được xây dựng nhằm quy định các yêu cầu và đưa ra hướng dẫn để thiết lập, triển khai, duy trì và cải tiến liên tục hệ thống quản lý AI trong bối cảnh của một tổ chức.

Nói cách khác, tiêu chuẩn này giúp tổ chức phát triển, cung cấp hoặc sử dụng hệ thống AI một cách có trách nhiệm nhằm theo đuổi các mục tiêu và đáp ứng các yêu cầu, nghĩa vụ hiện hành liên quan đến các bên quan tâm và mong đợi từ các bên quan tâm đó.

TCVN ISO/IEC 42001:2025 áp dụng rộng rãi cho mọi loại hình tổ chức

Tiêu chuẩn nêu rõ, hệ thống quản lý AI phải được tích hợp với các quy trình và cấu trúc quản lý hiện có trong tổ chức. Các yêu cầu của tiêu chuẩn này bao gồm việc xác định mục tiêu, quản lý rủi ro, đảm bảo an toàn và công bằng trong hoạt động của hệ thống AI, và quản lý các bên cung cấp hoặc phát triển hệ thống AI cho tổ chức.

Các tổ chức phải xác định và xử lý rủi ro có thể xảy ra khi triển khai AI, bao gồm sự không chắc chắn về kết quả và tác động xã hội của việc sử dụng AI. Khi đánh giá rủi ro AI, tổ chức cần thực hiện phân tích để hiểu rõ hơn về khả năng và hậu quả của các rủi ro đó nhằm đạt được kết quả tốt nhất.

Một điểm đáng chú ý khác là tiêu chuẩn được xây dựng để tương thích với các tiêu chuẩn hệ thống quản lý khác. Điều này tạo điều kiện thuận lợi cho các tổ chức đang áp dụng các hệ thống quản lý như quản lý chất lượng, quản lý an toàn thông tin hay quản lý quyền riêng tư có thể tích hợp quản lý AI vào hệ thống hiện có. Nhờ đó, việc quản lý AI không diễn ra tách biệt mà trở thành một phần trong chiến lược quản trị tổng thể của tổ chức.

Tiêu chuẩn có thể áp dụng rộng rãi cho mọi loại hình tổ chức, bất kể quy mô, lĩnh vực hoạt động hay tính chất tổ chức. Dù là doanh nghiệp công nghệ, cơ quan quản lý nhà nước, đơn vị nghiên cứu hay tổ chức cung cấp dịch vụ, nếu có phát triển hoặc sử dụng hệ thống AI đều có thể áp dụng các yêu cầu của tiêu chuẩn để xây dựng cơ chế quản lý phù hợp.

Hoàng Bách