Chuyển dịch từ đối phó sang thích ứng: Tầm nhìn mới từ tiêu chuẩn ISO 22372:2025

Kỷ nguyên của những biến động khốc liệt

Chúng ta đang sống trong thời đại mà các sự kiện cực đoan đang định hình lại nền kinh tế toàn cầu. Lũ lụt, bão dữ, cháy rừng, sóng nhiệt và hạn hán không còn là hiện tượng hy hữu mà đã trở thành mối đe dọa thường trực, làm gián đoạn cuộc sống và gây đình trệ sự phát triển. Từ việc chi phí khắc phục leo thang đến sự gia tăng các điểm yếu trong hệ thống xã hội, những tác động này đã trở nên quá lớn để có thể phớt lờ.

Hạ tầng - vốn được coi là “xương sống” của xã hội hiện đại giờ đây không chỉ cần sự bền bỉ để chống chịu các cú sốc, mà còn phải có khả năng thích ứng và tiến hóa để tồn tại. Đó chính là lý do ISO 22372:2025 ra đời. Đây là tiêu chuẩn quốc tế được thiết kế nhằm giúp các tổ chức tăng cường khả năng phục hồi của các dịch vụ thiết yếu thông qua phương pháp tiếp cận hệ thống và sự phối hợp đa phương.

Từ đối phó bị động đến chủ động thích ứng

Giáo sư Liz Varga CBE, Trưởng dự án phát triển tiêu chuẩn này nhận định: “Các quốc gia cần thay đổi tư duy từ việc chỉ biết phản ứng sau khi thảm họa xảy ra sang chiến lược chủ động. Chúng ta cần cách tiếp cận dựa trên sự hợp tác chặt chẽ, phát triển khả năng dự báo thông qua trao đổi thông tin và xây dựng năng lực thích ứng để ngăn chặn, phát hiện, giảm thiểu thiệt hại và phục hồi sau những gián đoạn không thể tránh khỏi".

Số liệu thực tế đã chứng minh sự cấp thiết này. Theo báo cáo thường niên năm 2024 của Văn phòng Giảm nhẹ Rủi ro Thiên tai Liên Hợp Quốc (UNDRR), các thảm họa đang “rút cạn” nền kinh tế toàn cầu với mức tổn thất trực tiếp ước tính hơn 300 tỷ USD mỗi năm, chưa kể đến những chi phí gián tiếp khổng lồ. Trong khi đó, Báo cáo rủi ro toàn cầu năm 2025 của Diễn đàn Kinh tế Thế giới đã xếp thời tiết cực đoan, sự sụp đổ hệ sinh thái và thất bại của cơ sở hạ tầng là những mối đe dọa dài hạn nghiêm trọng nhất đối với tương lai nhân loại.

Ảnh minh hoạ.

Khung pháp lý toàn cầu cho sự bền vững

Được phát triển bởi Ủy ban kỹ thuật ISO/TC 292 (An ninh và phục hồi) với sự đóng góp quan trọng từ UNDRR, ISO 22372 cung cấp các hướng dẫn thực tiễn để lập kế hoạch, duy trì và cải thiện khả năng phục hồi của hạ tầng xuyên suốt các lĩnh vực và biên giới. Tiêu chuẩn được xây dựng dựa trên các Nguyên tắc của UNDRR về Hạ tầng kiên cường, đảm bảo sự thống nhất với các sáng kiến toàn cầu như Khung hành động Sendai về giảm nhẹ rủi ro thiên tai và Mục tiêu phát triển bền vững số 9 của Liên Hợp Quốc.

Ông Abhilash Panda, Phó Trưởng bộ phận Hợp tác liên cơ quan của UNDRR, nhấn mạnh: “ISO 22372 cung cấp khung khổ toàn cầu để triển khai Khung hành động Sendai giai đoạn 2015 -2030. Nó đảm bảo tính phục hồi được lồng ghép vào mọi quyết định hạ tầng, từ chính sách quốc gia, danh mục đầu tư cho đến khâu thiết kế, xây dựng và vận hành các hệ thống trọng yếu".

Bước đi chiến lược cho các nhà ra quyết định

Điểm khác biệt cốt lõi của ISO 22372:2025 chính là sự chuyển dịch từ chiến lược phản ứng (reactive) sang chiến lược chủ động (proactive). Tiêu chuẩn cung cấp bộ công cụ để: Đánh giá mức độ tổn thương: Nhận diện những điểm yếu tiềm tàng trong hệ thống; Hiểu rõ sự phụ thuộc lẫn nhau: Phân tích cách thức các hạ tầng tác động qua lại khi có sự cố; Đầu tư dựa trên rủi ro: Giúp các nhà đầu tư đưa ra quyết định sáng suốt nhằm giảm thiểu chi phí và sự gián đoạn trong dài hạn.

Với sự ra đời của khung tiêu chuẩn được công nhận toàn cầu này, các nhà hoạch định chính sách và lãnh đạo doanh nghiệp đã có thêm cơ sở vững chắc để xây dựng một hệ thống hạ tầng không chỉ vững chắc hơn, mà còn thông minh hơn, an toàn hơn và sẵn sàng đương đầu với mọi biến động của tương lai.

Tiểu My (theo ISO)