Danh mục hàng hóa cấm xuất, nhập khẩu để minh bạch thị trường và hạn chế rủi ro

Một trong những nội dung đáng chú ý của Nghị định là quy định cụ thể danh mục hàng hóa cấm xuất khẩu, cấm nhập khẩu nhằm tăng cường quản lý ngoại thương, bảo đảm an ninh, an toàn, bảo vệ sức khỏe cộng đồng, môi trường và thực hiện các cam kết quốc tế của Việt Nam.

Nhiều nhóm hàng bị cấm xuất khẩu

Theo Nghị định, danh mục hàng hóa cấm xuất khẩu gồm nhiều nhóm hàng có nguy cơ ảnh hưởng đến quốc phòng, an ninh, tài nguyên và đa dạng sinh học. Trong đó, các mặt hàng như vũ khí, đạn dược, vật liệu nổ, gỗ tròn và gỗ xẻ từ rừng tự nhiên trong nước, kim cương thô thuộc diện cấm theo Quy chế Chứng nhận Quy trình Kimberley, thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng đều thuộc diện không được xuất khẩu.

Ngoài ra, Nghị định cũng cấm xuất khẩu vì mục đích thương mại đối với nhiều mẫu vật động, thực vật hoang dã nguy cấp, các loài thuộc Phụ lục I Công ước CITES, mẫu vật và sản phẩm chế tác từ tê giác trắng, tê giác đen, voi châu Phi, cùng nhiều nguồn gen giống cây trồng, giống vật nuôi và loài thủy sản thuộc danh mục cấm theo quy định của pháp luật chuyên ngành.

Cấm nhập khẩu nhiều loại hàng đã qua sử dụng

Đối với hàng hóa nhập khẩu, Nghị định quy định phạm vi cấm rộng hơn nhằm kiểm soát chất lượng, bảo vệ môi trường và sức khỏe người dân. Bên cạnh các mặt hàng như vũ khí, pháo, đèn trời, hóa chất nguy hiểm, thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng.

Nghị định tiếp tục cấm nhập khẩu nhiều hàng tiêu dùng đã qua sử dụng. Nhóm hàng này bao gồm quần áo, giày dép, hàng điện tử, điện lạnh, đồ gia dụng, đồ nội thất, xe đạp, xe máy và nhiều sản phẩm phục vụ sinh hoạt khác.

Đáng chú ý, thiết bị y tế đã qua sử dụng và sản phẩm công nghệ số đã qua sử dụng cũng thuộc danh mục cấm nhập khẩu nhằm hạn chế nguy cơ mất an toàn, ô nhiễm môi trường và bảo đảm chất lượng hàng hóa lưu thông trên thị trường.

Siết chặt quản lý phương tiện và linh kiện cũ

Nghị định cũng quy định nhiều trường hợp phương tiện giao thông không được phép nhập khẩu. Trong đó có ô tô tay lái bên phải (trừ một số phương tiện chuyên dùng), các phương tiện bị tẩy xóa, đục sửa số khung, số động cơ, phương tiện đã thay đổi kết cấu trái quy định hoặc ô tô, rơ-moóc, sơ-mi rơ-moóc đã qua sử dụng vượt quá thời hạn cho phép. Bên cạnh đó, nhiều linh kiện, phụ tùng ô tô đã qua sử dụng, khung gầm có gắn động cơ và một số phương tiện chuyên dùng cũng thuộc diện cấm nhập khẩu.

Hàng hóa gây hại môi trường và sức khỏe cũng bị cấm

Để bảo vệ môi trường và sức khỏe cộng đồng, Nghị định tiếp tục cấm nhập khẩu nhiều loại hàng hóa có nguy cơ gây ô nhiễm hoặc ảnh hưởng đến sức khỏe. Danh mục này bao gồm chất thải phóng xạ, hóa chất thuộc Công ước Rotterdam, thuốc bảo vệ thực vật cấm sử dụng tại Việt Nam, thuốc thú y cấm sử dụng, các sản phẩm chứa amiăng nhóm amfibole, cùng các chất được kiểm soát theo các điều ước quốc tế về bảo vệ tầng ô-dôn.

Ngoài ra, các loại xuất bản phẩm, sản phẩm văn hóa thuộc diện cấm lưu hành, tem bưu chính cấm kinh doanh, thiết bị vô tuyến điện không phù hợp quy hoạch tần số... cũng không được phép nhập khẩu.

Cấm nhập khẩu hàng hóa sản xuất bằng lao động cưỡng bức

Một điểm đáng chú ý của Nghị định là quy định cấm nhập khẩu các sản phẩm, hàng hóa được khai thác, sản xuất hoặc chế tạo toàn bộ hoặc một phần bằng hành vi cưỡng bức lao động từ doanh nghiệp, quốc gia hoặc vùng lãnh thổ phù hợp với các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.

Quy định này được đánh giá là phù hợp với xu hướng thương mại bền vững trên thế giới, đồng thời góp phần nâng cao trách nhiệm xã hội trong chuỗi cung ứng và tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh cho doanh nghiệp.

Bên cạnh việc bảo đảm quốc phòng, an ninh và bảo vệ người tiêu dùng, danh mục hàng hóa cấm xuất khẩu, cấm nhập khẩu còn nhằm thực hiện đầy đủ các cam kết quốc tế của Việt Nam trong bảo tồn đa dạng sinh học, bảo vệ môi trường, phòng chống buôn bán động thực vật hoang dã, quản lý hóa chất nguy hiểm cũng như kiểm soát nguồn gốc hợp pháp của hàng hóa trong hoạt động ngoại thương.

Nghị định 292/2026/NĐ-CP được kỳ vọng sẽ tạo cơ sở pháp lý thống nhất cho hoạt động quản lý xuất nhập khẩu, đồng thời giúp doanh nghiệp chủ động rà soát danh mục hàng hóa trước khi thực hiện các giao dịch thương mại quốc tế, hạn chế rủi ro vi phạm quy định của pháp luật.

An Dương