Đáp ứng tiêu chuẩn xanh tạo thuận lợi cho xuất khẩu hàng hóa

Nhiều "luật chơi" mới doanh nghiệp cần đáp ứng

Trong bối cảnh thương mại toàn cầu hướng tới phát triển xanh và bền vững, các tiêu chuẩn xanh ngày càng trở thành yêu cầu quan trọng đối với hàng hóa xuất khẩu. Việc đáp ứng các tiêu chuẩn xanh vì vậy không chỉ là yêu cầu bắt buộc để tiếp cận thị trường quốc tế mà còn là cơ hội giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh, gia tăng giá trị sản phẩm và khẳng định vị thế trên thị trường toàn cầu.

Hiện, các doanh nghiệp xuất khẩu của Việt Nam đang phải đối mặt với nhiều "luật chơi" mới khi các quốc gia và khu vực nhập khẩu liên tục ban hành các quy định liên quan đến phát triển xanh, giảm phát thải và kinh tế tuần hoàn. Những yêu cầu này tạo ra không ít áp lực cho doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp vừa và nhỏ, nhưng đồng thời cũng mở ra động lực thúc đẩy đổi mới công nghệ, nâng cao chất lượng quản trị và hướng tới phát triển bền vững.

Đáp ứng tiêu chuẩn xanh góp phần nâng cao vị thế hàng hóa Việt trên thị trường quốc tế. (Ảnh minh họa)

Một trong những quy định có tác động lớn là Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) của Liên minh châu Âu (EU). Cơ chế này áp dụng đối với các sản phẩm thuộc những ngành có mức phát thải carbon cao như sắt, thép, nhôm, xi măng, phân bón, điện và một số lĩnh vực sản xuất công nghiệp khác. Theo đó, hàng hóa xuất khẩu vào thị trường châu Âu phải tuân thủ các yêu cầu kỹ thuật liên quan tới giảm thiểu dấu chân carbon. Trường hợp doanh nghiệp không đảm bảo mức phát thải như yêu cầu sẽ có các cơ chế bổ sung như thuế.

Một số thị trường khác như Nhật Bản, Hàn Quốc,... cũng đưa ra các quy định pháp lý tương tự thị trường châu Âu, thúc đẩy mạnh mẽ các chương trình mua sắm xanh. Nếu sản phẩm hàng hóa của các doanh nghiệp Việt Nam không đáp ứng yêu cầu tiêu chuẩn xanh thì thị trường sẽ tìm kiếm, chuyển sang lựa chọn nhà cung cấp khác.

Các chuyên gia đánh giá, tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu đồng nghĩa với việc doanh nghiệp phải tuân thủ các quy định của đối tác cũng như các cam kết quốc tế mà Việt Nam đã tham gia. Đây là xu thế tất yếu của quá trình hội nhập kinh tế quốc tế. Tuy nhiên, thách thức đối với nhiều doanh nghiệp Việt Nam vẫn còn rất lớn, nhất là khi không ít doanh nghiệp trước đây chủ yếu tập trung mở rộng quy mô sản xuất mà chưa chú trọng đầu tư chiều sâu, đổi mới công nghệ hay xây dựng hệ thống quản lý môi trường theo các tiêu chuẩn quốc tế.

Doanh nghiệp chủ động tìm hiểu, áp dụng tiêu chuẩn xanh 

Để thích ứng với bối cảnh mới, doanh nghiệp cần chủ động rà soát và tuân thủ các tiêu chuẩn của từng ngành hàng, đặc biệt là các yêu cầu liên quan đến bảo vệ môi trường, giảm phát thải khí nhà kính, sử dụng năng lượng hiệu quả và quản lý tài nguyên bền vững. Đồng thời, doanh nghiệp cần thường xuyên cập nhật các quy định mới của thị trường xuất khẩu cũng như các cam kết của Việt Nam đã được Chính phủ và các bộ, ngành công bố, từ đó có kế hoạch điều chỉnh hoạt động sản xuất, kinh doanh phù hợp, hạn chế rủi ro phát sinh do không đáp ứng yêu cầu kỹ thuật.

Bên cạnh việc đáp ứng các yêu cầu trước mắt, doanh nghiệp cũng cần xây dựng chiến lược phát triển dài hạn theo hướng xanh và bền vững. Điều này bao gồm việc đầu tư đổi mới công nghệ, cải tiến quy trình sản xuất nhằm giảm tiêu hao nguyên liệu, tiết kiệm năng lượng, tăng tỷ lệ sử dụng nguyên liệu tái chế, ứng dụng các hệ thống quản lý môi trường và từng bước thực hiện kiểm kê phát thải. Việc chuyển đổi xanh không chỉ giúp doanh nghiệp đáp ứng các yêu cầu của thị trường xuất khẩu mà còn nâng cao hiệu quả sản xuất, tiết giảm chi phí trong dài hạn và gia tăng uy tín thương hiệu.

Ngoài nỗ lực của bản thân doanh nghiệp, việc tham gia các hiệp hội ngành nghề cũng là giải pháp cần thiết. Thông qua các hiệp hội, doanh nghiệp có thể tiếp cận nhanh các quy định mới của thị trường, chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn, học hỏi các mô hình chuyển đổi thành công cũng như giảm chi phí trong quá trình triển khai. Việc kết nối giữa các doanh nghiệp trong cùng ngành cũng góp phần hạn chế những sai sót do thiếu thông tin hoặc lặp lại các khó khăn mà các doanh nghiệp khác đã gặp phải.

Ở góc độ quản lý nhà nước, cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp trong quá trình chuyển đổi xanh. Bên cạnh việc cập nhật và phổ biến kịp thời các quy định của thị trường quốc tế, các cơ quan quản lý cần xây dựng các cẩm nang hướng dẫn, tài liệu hỏi đáp, tổ chức hội thảo, tọa đàm, chương trình đào tạo và tư vấn chuyên sâu để giúp doanh nghiệp hiểu rõ các yêu cầu kỹ thuật cũng như lộ trình thực hiện. Đồng thời, việc triển khai các chính sách hỗ trợ về tài chính, công nghệ, đào tạo nguồn nhân lực và thúc đẩy hoạt động tiêu chuẩn hóa sẽ góp phần tạo điều kiện thuận lợi hơn cho doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Nhìn chung, tiêu chuẩn xanh không còn là lựa chọn mà đã trở thành điều kiện quan trọng để hàng hóa thâm nhập và duy trì chỗ đứng tại các thị trường xuất khẩu. Chủ động đáp ứng các yêu cầu về tiêu chuẩn xanh sẽ giúp doanh nghiệp Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh, mở rộng cơ hội tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu và phát triển bền vững trong dài hạn. Sự đồng hành giữa doanh nghiệp, các hiệp hội ngành nghề và cơ quan quản lý nhà nước sẽ là nền tảng quan trọng để thúc đẩy quá trình chuyển đổi xanh, góp phần nâng cao giá trị hàng hóa Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Thanh Tùng