'Đạt chuẩn quốc tế' trên quảng cáo: Người tiêu dùng cần hiểu thế nào?

“Chuẩn quốc tế” phải gắn với tiêu chuẩn cụ thể

Không ít sản phẩm trên thị trường được giới thiệu bằng những cụm từ tạo ấn tượng về chất lượng như “đạt chuẩn quốc tế” hay “đạt tiêu chuẩn quốc tế”. Tuy nhiên, nếu chỉ dừng ở cách nói này, người tiêu dùng chưa có đủ thông tin để biết sản phẩm đang đáp ứng yêu cầu nào.

Theo quy định của pháp luật về tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật, tiêu chuẩn được sử dụng để làm chuẩn đánh giá chất lượng và các đặc tính của sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ và những đối tượng khác. Tiêu chuẩn có thể là tiêu chuẩn quốc tế, tiêu chuẩn khu vực, tiêu chuẩn nước ngoài, tiêu chuẩn quốc gia hoặc tiêu chuẩn cơ sở.

Vì vậy, khi doanh nghiệp sử dụng cụm từ “đạt chuẩn quốc tế”, điều người mua cần quan tâm trước tiên là tên và số hiệu của tiêu chuẩn. Ví dụ, nếu doanh nghiệp đề cập đến tiêu chuẩn ISO thì cần xác định đó là tiêu chuẩn ISO nào. Mỗi tiêu chuẩn có phạm vi và mục đích khác nhau, không thể chỉ dựa vào chữ “ISO” để kết luận một sản phẩm đáp ứng toàn bộ yêu cầu về chất lượng, an toàn hay môi trường.

ISO cũng lưu ý rằng tổ chức này xây dựng và công bố các tiêu chuẩn quốc tế nhưng không trực tiếp thực hiện việc chứng nhận hoặc cấp chứng chỉ ISO. Việc chứng nhận được thực hiện bởi các tổ chức chứng nhận độc lập.

Do đó, khi một doanh nghiệp quảng cáo sản phẩm hoặc hệ thống “đạt chứng nhận ISO”, người tiêu dùng có thể kiểm tra thêm tên tiêu chuẩn, phạm vi chứng nhận và tổ chức thực hiện chứng nhận. Những thông tin này giúp xác định cụ thể hơn nội dung mà chứng nhận đề cập.

Không phải cứ “đạt tiêu chuẩn” là đáp ứng mọi yêu cầu bắt buộc

Một vấn đề khác cũng cần phân biệt là tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật. Theo Luật Tiêu chuẩn và Quy chuẩn kỹ thuật, tiêu chuẩn về nguyên tắc được áp dụng trên cơ sở tự nguyện, trừ trường hợp được viện dẫn trong văn bản quy phạm pháp luật hoặc được sử dụng theo quy định có liên quan. Trong khi đó, quy chuẩn kỹ thuật đưa ra các mức giới hạn về đặc tính kỹ thuật và yêu cầu quản lý mà đối tượng thuộc phạm vi áp dụng phải tuân thủ.

Điều này có ý nghĩa trực tiếp với người tiêu dùng. Một sản phẩm được doanh nghiệp giới thiệu là “đạt tiêu chuẩn quốc tế” không đồng nghĩa với việc có thể bỏ qua những yêu cầu bắt buộc của quy chuẩn kỹ thuật hoặc quy định quản lý chuyên ngành.

Thông tin về tiêu chuẩn áp dụng cũng cần được hiểu đúng phạm vi. Một tiêu chuẩn có thể áp dụng cho sản phẩm, quá trình, dịch vụ hoặc hệ thống quản lý. Vì vậy, câu “doanh nghiệp đạt tiêu chuẩn quốc tế” và câu “sản phẩm đạt tiêu chuẩn quốc tế” không nhất thiết mang cùng một ý nghĩa.

Đặc biệt, với các chứng nhận hệ thống quản lý, chứng nhận thường liên quan đến hệ thống quản lý của tổ chức trong phạm vi được chứng nhận, chứ không mặc nhiên có nghĩa mọi sản phẩm của doanh nghiệp đều được chứng nhận theo tiêu chuẩn đó.

Đây là điểm người tiêu dùng cần chú ý khi đọc quảng cáo. Một logo hoặc chứng nhận xuất hiện trên hình ảnh sản phẩm chưa đủ để xác định sản phẩm cụ thể được đánh giá ở nội dung nào nếu quảng cáo không cung cấp thông tin rõ ràng.

Bên cạnh đó, pháp luật về quảng cáo yêu cầu nội dung quảng cáo phải bảo đảm tính trung thực, chính xác, rõ ràng và không gây hiểu nhầm về tính năng, chất lượng, công dụng của sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ. Vì vậy, thay vì chỉ chú ý đến những cụm từ mang tính quảng bá, người mua có thể kiểm tra các thông tin cụ thể hơn: tiêu chuẩn nào được áp dụng, tiêu chuẩn đó dành cho sản phẩm hay hệ thống, phạm vi áp dụng ra sao, đơn vị nào đánh giá, chứng nhận... Đối với sản phẩm thuộc diện phải tuân thủ quy chuẩn kỹ thuật, người tiêu dùng cần quan tâm đến các thông tin liên quan đến quy chuẩn và yêu cầu quản lý bắt buộc, thay vì chỉ nhìn vào một chứng nhận hoặc cụm từ “đạt chuẩn quốc tế”.

Trong thực tế mua sắm, “đạt chuẩn quốc tế” chỉ thực sự có ý nghĩa khi người tiêu dùng biết đó là chuẩn nào và chuẩn đó chứng minh cho điều gì. Một lời quảng cáo càng cụ thể về tiêu chuẩn, phạm vi áp dụng và căn cứ chứng minh thì càng giúp người mua có cơ sở kiểm tra thông tin.

Do đó, thay vì mặc nhiên đồng nhất “chuẩn quốc tế” với chất lượng cao hơn, người tiêu dùng nên đọc kỹ thông tin đi kèm và tìm kiếm những căn cứ có thể kiểm chứng. Đây cũng là cách hạn chế việc những cụm từ mang tính quảng bá được hiểu rộng hơn so với nội dung thực tế của tiêu chuẩn hoặc chứng nhận.

Nguyễn Hương