Doanh nghiệp ngành chế biến hải sản cần nâng chuẩn chuỗi cung ứng, đáp ứng quy định quốc tế

Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), kể từ đầu tháng 3 năm 2026, các cơ quan quản lý của Mỹ tiếp tục tăng cường kiểm soát đối với thủy sản nhập khẩu, đặc biệt là về an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc và tuân thủ các quy định về môi trường.

Theo thông tin cập nhật từ Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA), hệ thống Cảnh báo Nhập khẩu tiếp tục được sử dụng như một công cụ quan trọng để kiểm soát nhập khẩu hải sản vào Hoa Kỳ. Các cảnh báo nhập khẩu liên quan đến hải sản đáng chú ý bao gồm những cảnh báo về các doanh nghiệp không tuân thủ quy định HACCP hoặc các lô hàng có nguy cơ bị nhiễm vi sinh vật gây bệnh.

Các cảnh báo này áp dụng một cơ chế cho phép FDA tạm giữ các lô hàng nhập khẩu tại cảng nhập cảnh mà không cần kiểm tra thực tế. Khi một doanh nghiệp hoặc cơ sở chế biến được đưa vào danh sách Cảnh báo Nhập khẩu, các lô hàng tiếp theo từ đơn vị đó có thể bị giữ lại cho đến khi doanh nghiệp cung cấp bằng chứng cho thấy sản phẩm đáp ứng đầy đủ các yêu cầu của FDA. Cơ chế này làm tăng đáng kể chi phí và rủi ro cho các doanh nghiệp xuất khẩu, do thời gian thông quan kéo dài, chi phí kho bãi tăng cao và nguy cơ mất đơn hàng.

Các doanh nghiệp chế biến hải sản cần nắm rõ các quy định để đảm bảo chất lượng sản phẩm khi xuất khẩu

Theo các báo cáo kiểm soát nhập khẩu gần đây của FDA, tôm là một trong những sản phẩm hải sản bị từ chối nhiều nhất khi nhập khẩu vào thị trường Mỹ. Nguyên nhân chính là do phát hiện dư lượng kháng sinh bị cấm trong sản phẩm. Các chất thường được phát hiện bao gồm: chloramphenicol; nitrofurans; và các loại kháng sinh bị cấm khác trong nuôi trồng thủy sản.

Bên cạnh các yêu cầu về an toàn thực phẩm, Hoa Kỳ cũng duy trì các biện pháp kiểm soát nghiêm ngặt về nguồn gốc hải sản nhập khẩu thông qua chương trình SIMP do Cơ quan Quản lý Đại dương và Khí quyển Quốc gia (NOAA) điều hành.

Chương trình SIMP yêu cầu các nhà nhập khẩu cung cấp thông tin chi tiết về: nguồn gốc của sản lượng đánh bắt hoặc nuôi trồng thủy sản, tàu đánh cá, khu vực đánh bắt, chuỗi cung ứng và vận chuyển. Dữ liệu này phải được khai báo và lưu trữ điện tử thông qua hệ thống Hải quan Hoa Kỳ. Mục tiêu của chương trình là ngăn chặn: hoạt động đánh bắt cá bất hợp pháp, không báo cáo và không được kiểm soát (IUU); gian lận thương mại; và gian lận về nguồn gốc sản phẩm.

Một vấn đề khác đang được xem xét kỹ lưỡng là các quy định của Hoa Kỳ liên quan đến Đạo luật Bảo vệ Động vật có vú biển (MMPA). Theo đạo luật này, các quốc gia xuất khẩu hải sản đánh bắt sang Hoa Kỳ phải chứng minh rằng các hoạt động đánh bắt của họ đáp ứng các tiêu chuẩn bảo vệ động vật biển tương đương với tiêu chuẩn của Hoa Kỳ. Nếu các quốc gia không đáp ứng được yêu cầu này, Hoa Kỳ có thể áp đặt các hạn chế hoặc lệnh cấm nhập khẩu một số sản phẩm hải sản đánh bắt nhất định. Các nhóm có nguy cơ bị ảnh hưởng thường bao gồm: cá ngừ; mực; và một số loài cá biển nhất định...

Trong bối cảnh hiện nay, Phó Tổng thư ký VASEP Lê Hằng cho rằng các doanh nghiệp xuất khẩu cần chủ động rà soát và cải thiện công tác quản lý toàn bộ chuỗi cung ứng, từ nguyên liệu thô đến chế biến và xuất khẩu.

Cụ thể, các doanh nghiệp phải tập trung vào việc kiểm soát chặt chẽ dư lượng kháng sinh trong nguyên liệu thô, đặc biệt là đối với các sản phẩm nuôi trồng như tôm – một mặt hàng thường xuyên chịu sự kiểm soát nghiêm ngặt tại thị trường Mỹ. Đồng thời, các cơ sở chế biến cần tuân thủ đầy đủ hệ thống quản lý an toàn thực phẩm HACCP theo yêu cầu của FDA.

Hơn nữa, việc đảm bảo khả năng truy xuất nguồn gốc rõ ràng cho mỗi lô hàng ngày càng trở nên quan trọng. Các doanh nghiệp cần theo dõi và cập nhật thường xuyên các quy định mới liên quan đến khai thác bền vững, bảo vệ môi trường và bảo tồn sinh thái.

Lãnh đạo VASEP nhấn mạnh rằng việc chủ động nâng cao năng lực tuân thủ không chỉ giúp doanh nghiệp giảm thiểu rủi ro trong quá trình xuất khẩu sang thị trường Mỹ mà còn góp phần nâng cao uy tín và khả năng cạnh tranh của thủy sản Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Bảo Linh