Doanh nghiệp ngành thực phẩm đang giảm lãng phí sản xuất như thế nào?

Tuy nhiên, trong bối cảnh giá nguyên liệu tăng, yêu cầu phát triển bền vững ngày càng khắt khe và người tiêu dùng quan tâm nhiều hơn tới trách nhiệm môi trường của doanh nghiệp, câu chuyện giảm lãng phí không còn đơn thuần là tiết kiệm chi phí. Với nhiều doanh nghiệp thực phẩm, đây đang trở thành một phần quan trọng trong chiến lược nâng cao năng suất, tối ưu vận hành và xây dựng thương hiệu bền vững.

Lãng phí thực phẩm không chỉ là chuyện “thừa đồ ăn”

Theo một số báo cáo quốc tế, thất thoát và lãng phí thực phẩm đang gây ra áp lực lớn lên tài nguyên đất, nước, năng lượng cũng như làm gia tăng phát thải khí nhà kính. Trong doanh nghiệp sản xuất thực phẩm, lãng phí có thể xuất hiện ở nhiều khâu: nguyên liệu đầu vào hư hỏng, sai sót trong chế biến, tồn kho quá hạn, lỗi bao bì hoặc sản xuất vượt nhu cầu thị trường.

Trước đây, nhiều doanh nghiệp chủ yếu tập trung xử lý hậu quả sau khi lãng phí xảy ra. Nhưng hiện nay, xu hướng đang chuyển sang kiểm soát từ đầu quy trình nhằm hạn chế tối đa thất thoát.

Điều này đòi hỏi doanh nghiệp phải thay đổi cách quản trị sản xuất, ứng dụng công nghệ nhiều hơn và vận hành dựa trên dữ liệu thay vì kinh nghiệm đơn thuần.

Một trong những giải pháp được nhiều doanh nghiệp thực phẩm áp dụng là tối ưu kế hoạch sản xuất dựa trên dự báo nhu cầu thị trường.

Thay vì sản xuất theo cảm tính hoặc duy trì lượng hàng tồn lớn để “chắc ăn”, doanh nghiệp bắt đầu ứng dụng dữ liệu bán hàng, phân tích nhu cầu tiêu dùng và hệ thống quản trị số để điều chỉnh sản lượng phù hợp hơn.

Việc này giúp giảm đáng kể lượng nguyên liệu tồn kho quá hạn và hạn chế tình trạng sản xuất dư thừa vốn là nguyên nhân gây lãng phí lớn trong ngành thực phẩm.

Bên cạnh đó, nhiều nhà máy cũng đầu tư vào hệ thống kiểm soát nhiệt độ, tự động hóa dây chuyền và công nghệ bảo quản nhằm kéo dài thời gian sử dụng của nguyên liệu mà vẫn bảo đảm chất lượng.

Giảm lãng phí từ chính dây chuyền sản xuất

Không ít doanh nghiệp thực phẩm hiện nay xem giảm lãng phí là một phần trong chiến lược nâng cao năng suất.

Thay vì chỉ kiểm tra sản phẩm ở khâu cuối cùng, doanh nghiệp kiểm soát chất lượng ngay trong từng công đoạn để phát hiện lỗi sớm. Các hệ thống cảm biến, phần mềm quản lý sản xuất và dữ liệu thời gian thực giúp nhà máy phát hiện bất thường nhanh hơn, từ đó hạn chế lượng sản phẩm lỗi phải tiêu hủy.

Một số doanh nghiệp còn tận dụng phụ phẩm trong sản xuất để tái chế hoặc tạo ra sản phẩm mới, góp phần giảm lượng chất thải ra môi trường.

Xu hướng này cho thấy giảm lãng phí không chỉ mang ý nghĩa môi trường mà còn trực tiếp tác động tới hiệu quả kinh doanh.

Một trong những doanh nghiệp có định hướng rõ về giảm thất thoát và lãng phí thực phẩm là Vinamilk. Theo đó, doanh nghiệp này cho biết đã triển khai nhiều giải pháp nhằm tối ưu hóa kế hoạch sản xuất, kiểm soát nguyên liệu đầu vào và giảm hư hỏng trong quá trình vận hành. Vinamilk kết hợp dữ liệu dự báo từ các bộ phận để giảm sai sót khi sử dụng nguyên liệu và hạn chế tình trạng nguyên liệu quá hạn.

Doanh nghiệp cũng cho biết việc giảm thất thoát thực phẩm không chỉ giúp tiết kiệm chi phí mà còn góp phần giảm phát thải khí nhà kính và sử dụng hiệu quả tài nguyên. Song song với đó, Vinamilk phát triển văn hóa nội bộ về giảm lãng phí trong toàn bộ chuỗi sản xuất, từ trang trại đến nhà máy.

Ngoài ra, hệ thống trang trại và nhà máy của Vinamilk còn ứng dụng các mô hình năng lượng tái tạo, quản lý nguyên liệu theo hướng bền vững nhằm tối ưu vận hành và giảm tác động môi trường.

Một doanh nghiệp khác thường được nhắc tới trong chiến lược giảm lãng phí là Nestlé Việt Nam. Trong nhiều năm gần đây, Nestlé Việt Nam triển khai mô hình sản xuất theo hướng kinh tế tuần hoàn, tập trung vào tối ưu tài nguyên, tái sử dụng phụ phẩm và giảm chất thải trong nhà máy.

Nhà máy của Nestlé tại Việt Nam đã áp dụng giải pháp tái sử dụng nước, tối ưu năng lượng và tận dụng phụ phẩm nông nghiệp làm nhiên liệu sinh khối thay cho nhiên liệu hóa thạch. Các giải pháp này vừa giúp giảm phát thải, vừa hạn chế lãng phí trong quá trình sản xuất.

Doanh nghiệp cũng từng công bố mục tiêu giảm lượng nhựa nguyên sinh trong bao bì, đồng thời thúc đẩy thu gom và tái chế bao bì sau sử dụng. Đây được xem là một phần trong chiến lược giảm lãng phí tài nguyên và phát triển sản xuất bền vững của ngành thực phẩm.

Giảm lãng phí đang trở thành năng lực cạnh tranh mới

Trong bối cảnh thị trường ngày càng cạnh tranh, giảm lãng phí không còn là hoạt động mang tính nội bộ. Đây đang dần trở thành tiêu chí đánh giá năng lực quản trị của doanh nghiệp.

Doanh nghiệp kiểm soát tốt lãng phí thường có khả năng tối ưu chi phí tốt hơn, phản ứng nhanh hơn với biến động thị trường và dễ đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế liên quan đến ESG, môi trường và phát triển bền vững.

Đặc biệt, khi người tiêu dùng ngày càng quan tâm tới sản phẩm thân thiện môi trường, doanh nghiệp giảm được lãng phí trong sản xuất cũng có thêm lợi thế trong việc xây dựng hình ảnh thương hiệu.

Có thể thấy, cách tiếp cận của doanh nghiệp ngành thực phẩm đang thay đổi rõ rệt. Nếu trước đây lãng phí được xem là “chi phí khó tránh”, thì hiện nay nhiều doanh nghiệp đã bắt đầu nhìn nhận đây là vấn đề có thể kiểm soát bằng công nghệ, dữ liệu và quản trị hiện đại.

Quá trình này chắc chắn đòi hỏi đầu tư và thay đổi tư duy vận hành. Nhưng trong dài hạn, việc giảm lãng phí không chỉ giúp doanh nghiệp tiết kiệm chi phí, mà còn tạo nền tảng cho sản xuất bền vững và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Trong một thị trường mà hiệu quả và trách nhiệm môi trường ngày càng được đặt lên hàng đầu, doanh nghiệp nào kiểm soát tốt lãng phí sẽ có nhiều cơ hội đi xa hơn trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Nguyễn Hương