Doanh nghiệp trước ngã rẽ số hóa và xanh hóa

Tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa bắt đầu hành trình số hóa từ những bước rất thực tế. Không ít cơ sở sản xuất truyền thống trước đây chỉ tiêu thụ sản phẩm trong phạm vi hẹp, nay đã mở rộng thị trường nhờ ứng dụng nền tảng số. Có cơ sở sản xuất rượu truyền thống sau khi áp dụng livestream bán hàng và quảng bá trên mạng xã hội đã tiêu thụ được hàng nghìn lít sản phẩm mỗi năm, đưa hàng hóa vươn tới các thị trường lớn như TP.HCM, Bình Dương và Hà Nội. Từ mô hình kinh doanh nhỏ lẻ, doanh nghiệp từng bước tiếp cận khách hàng trên phạm vi toàn quốc.

Ở quy mô rộng hơn, tính đến tháng 10/2025, cả nước có khoảng 75.000 doanh nghiệp công nghệ số. Khoảng 92% doanh nghiệp đã bắt đầu ứng dụng công nghệ số ở những mức độ khác nhau. Tuy nhiên, mức độ chuyển đổi vẫn chưa đồng đều: 69% doanh nghiệp mới dừng ở việc sử dụng các công cụ cơ bản như email, phần mềm kế toán; chỉ khoảng 10% thực hiện số hóa toàn diện, tích hợp các giải pháp quản trị nâng cao và trí tuệ nhân tạo.

Đáng chú ý, hơn 50% doanh nghiệp tiếp tục duy trì sử dụng công nghệ sau giai đoạn thử nghiệm, cho thấy hiệu quả thực tế của chuyển đổi số là có thật.

Phát triển nông nghiệp xanh bền vững đang được nhiều startup lựa chọn.

Song song với số hóa, chuyển đổi xanh đang trở thành trụ cột quan trọng trong chiến lược phát triển doanh nghiệp. Nhiều cơ sở sản xuất đã chuyển hướng sang sử dụng nguyên liệu bản địa, thân thiện môi trường như dừa hữu cơ, thảo mộc, xơ mướp tự nhiên… để tạo ra các sản phẩm an toàn, giảm phát thải và đáp ứng xu hướng tiêu dùng bền vững. Một số sản phẩm từ dừa và dược liệu không chỉ tiêu thụ tốt trong nước mà còn tiếp cận thị trường xuất khẩu nhờ đáp ứng tiêu chí xanh và sạch.

Tuy nhiên, bức tranh chuyển đổi xanh vẫn còn nhiều khoảng trống. Theo khảo sát được công bố tại các diễn đàn chuyên đề về phát triển bền vững, có tới 64% doanh nghiệp Việt Nam chưa có sự chuẩn bị cụ thể cho quá trình chuyển đổi xanh. Con số này phản ánh thực tế nhận thức đã có, nhưng hành động còn chậm. Nhiều doanh nghiệp vẫn e ngại chi phí đầu tư ban đầu, thiếu thông tin về tiêu chuẩn quốc tế hoặc chưa xây dựng được lộ trình chuyển đổi rõ ràng.

Trong khi đó, thị trường xuất khẩu ngày càng siết chặt yêu cầu về truy xuất nguồn gốc, phát thải carbon, tiêu chuẩn môi trường và trách nhiệm xã hội. Nếu không chuyển đổi kịp thời, doanh nghiệp có nguy cơ mất lợi thế cạnh tranh ngay trên sân nhà, chưa nói tới việc mở rộng ra quốc tế.

Thực tiễn cho thấy, những doanh nghiệp chủ động đầu tư vào công nghệ và sản xuất xanh đang ghi nhận hiệu quả rõ rệt: tối ưu chi phí vận hành, nâng cao năng suất lao động, mở rộng kênh phân phối và tăng độ nhận diện thương hiệu. Việc ứng dụng công nghệ số giúp doanh nghiệp quản lý tồn kho chính xác hơn, rút ngắn thời gian xử lý đơn hàng, cải thiện trải nghiệm khách hàng. Trong khi đó, chiến lược xanh giúp sản phẩm dễ dàng tiếp cận các chuỗi cung ứng lớn và đáp ứng tiêu chuẩn của đối tác quốc tế.

Tuy nhiên, chuyển đổi không thể chỉ dừng ở những hoạt động bề nổi như bán hàng online hay thay đổi bao bì thân thiện môi trường. Để đạt hiệu quả thực chất, doanh nghiệp cần xây dựng lộ trình tổng thể: từ số hóa quy trình sản xuất, quản trị dữ liệu, đào tạo nhân lực số đến tái cấu trúc chuỗi cung ứng theo hướng giảm phát thải, tiết kiệm năng lượng và sử dụng nguyên liệu bền vững.

Thách thức lớn nhất hiện nay không nằm ở công nghệ mà ở tư duy và quyết tâm hành động. Khi 92% doanh nghiệp đã bắt đầu ứng dụng công nghệ nhưng chỉ 10% số hóa toàn diện, điều đó cho thấy khoảng cách giữa “biết” và “làm đến nơi đến chốn” vẫn còn rất lớn. Tương tự, khi 64% doanh nghiệp chưa chuẩn bị cho chuyển đổi xanh, nguy cơ bị bỏ lại phía sau trong cuộc đua phát triển bền vững là điều hoàn toàn có thể xảy ra.

Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu đang tái cấu trúc theo hướng số hóa và xanh hóa, doanh nghiệp không thể đứng ngoài cuộc. Chuyển đổi số giúp tăng tốc, chuyển đổi xanh giúp đi xa. Hai yếu tố này không tách rời mà bổ trợ cho nhau, tạo nền tảng nâng cao năng suất, chất lượng và sức chống chịu trước biến động thị trường.

Bài toán đặt ra lúc này không phải là “có nên chuyển đổi hay không”, mà là “chuyển đổi nhanh đến mức nào”. Doanh nghiệp càng chậm thay đổi, chi phí thích ứng về sau càng lớn. Ngược lại, những đơn vị dám đầu tư sớm, xây dựng chiến lược dài hạn và hành động quyết liệt sẽ nắm lợi thế cạnh tranh bền vững trong giai đoạn tới. 

Thanh Hiền