Đổi mới công nghệ nâng cao năng suất, chất lượng dệt may

Thực tiễn cho thấy, đổi mới công nghệ, ứng dụng dữ liệu và chuyển đổi số không còn là lựa chọn mang tính thử nghiệm, mà đã trở thành “đòn bẩy sống còn” đối với nhiều doanh nghiệp trong ngành. Trong bối cảnh đó, bài toán đặt ra không chỉ là duy trì sản lượng, mà là làm sao giảm chi phí, nâng năng suất lao động và bảo đảm chất lượng ổn định thông qua công nghệ và dữ liệu.

Theo ông Lê Xuân Vĩ- Phó Tổng giám đốc Chuyển đổi số Công ty Cổ phần Đầu tư và Thương mại TNG, với quy mô khoảng 20.000 lao động, chỉ cần rút ngắn từ 5–10 giây cho một thao tác lặp lại trong quy trình sản xuất mỗi ngày cũng tạo ra hiệu quả rất lớn khi nhân lên trên toàn hệ thống. Chính vì vậy, việc số hóa quy trình, tối ưu thao tác và kiểm soát sản xuất bằng công nghệ đang giúp doanh nghiệp giải quyết trực diện bài toán chi phí – năng suất – giá thành, qua đó giữ được đơn hàng trong bối cảnh cạnh tranh gay gắt.

Ứng dụng công nghệ và tự động hóa trong dây chuyền sản xuất dệt may giúp nâng cao năng suất, ổn định chất lượng sản phẩm.

Không chỉ dừng ở sản xuất, dữ liệu thị trường cũng đang trở thành công cụ quan trọng giúp doanh nghiệp dệt may, da giày nâng cao năng lực cạnh tranh. Dữ liệu từ nền tảng Alibaba.com cho thấy, nhu cầu đối với nhiều nhóm sản phẩm của Việt Nam đang tăng mạnh. Trong đó, nhóm sản phẩm thủ công và quà tặng doanh nghiệp ghi nhận mức tăng tới 886% lượt quan tâm. Riêng nhóm giày dép và phụ kiện giày dép tăng 47,5% lượt xem so với 10 tháng cùng kỳ năm 2024, đáng chú ý là giày nữ tăng tới 315%.

Với nhóm dệt may, mức tăng trưởng chung đạt 45%, trong đó vải mành tăng 155% và các sản phẩm thời trang tăng 16,5%. Những con số này cho thấy nếu khai thác tốt dữ liệu hành vi người mua, doanh nghiệp có thể định hướng phát triển sản phẩm phù hợp, gia tăng giá trị và khả năng tiếp cận thị trường quốc tế.

Ở góc độ dài hạn, đổi mới công nghệ được xác định là trụ cột trong Chiến lược phát triển ngành dệt may và da giày Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn 2035, với mục tiêu nâng cao chất lượng, năng lực cạnh tranh và hướng tới xuất khẩu đạt 48 tỷ USD vào năm 2025. Trên thực tế, nhiều doanh nghiệp đã chủ động đầu tư mạnh cho công nghệ, tự động hóa và chuyển đổi số, coi đây là con đường tất yếu để nâng năng suất và phát triển bền vững.

Tập đoàn Dệt May Việt Nam (Vinatex) là một trong những đơn vị tiên phong triển khai chuyển đổi số gắn với quản trị nguồn nhân lực. Theo đó, doanh nghiệp tập trung đồng thời vào tổ chức nguồn lực, đào tạo – phát triển nhân lực, quản lý công việc và đãi ngộ, cũng như hoàn thiện mô hình vận hành và cung cấp dịch vụ quản trị nhân sự. Cách tiếp cận này giúp Vinatex từng bước nâng cao hiệu quả hoạt động trong chuỗi cung ứng toàn cầu, thay vì chỉ tập trung vào khâu sản xuất đơn thuần.

Ở cấp độ doanh nghiệp, nhiều mô hình đầu tư công nghệ đã cho thấy hiệu quả rõ nét. Công ty Cổ phần Sợi Phú Bài đã đầu tư 600 tỷ đồng xây dựng nhà máy sợi quy mô 30.000 cọc, sử dụng dây chuyền tự động của Thụy Sĩ và hệ thống quản trị tập trung theo thời gian thực. Nhà máy chỉ cần 130 công nhân, tương đương khoảng 35 công nhân cho mỗi 10.000 cọc sợi, qua đó tiết giảm tới 84% lao động, sử dụng khoảng một nửa diện tích đất xây dựng so với mô hình cũ. Đáng chú ý, chi phí tiết kiệm từ lao động đạt mức 120% so với chi phí khấu hao tăng thêm, cho thấy hiệu quả đầu tư công nghệ không chỉ nằm ở năng suất mà còn ở bài toán kinh tế dài hạn.

Tương tự, Công ty Cổ phần Dệt may Huế đã triển khai chuyển đổi số đồng bộ từ khâu sợi, may đến quản lý tài chính và nhân sự. Hệ thống dữ liệu tập trung cho phép doanh nghiệp theo dõi toàn bộ quá trình từ kế hoạch đơn hàng, tiến độ sản xuất đến kiểm soát chất lượng. Bên cạnh đó, hệ thống tự động thu thập dữ liệu chất lượng và quản lý nhiệt độ, độ ẩm nhà xưởng được đưa vào vận hành từ giai đoạn 2018–2019, tạo nền tảng cho sản xuất ổn định và nâng cao chất lượng sản phẩm.

Doanh nghiệp dệt may đẩy mạnh chuyển đổi số, khai thác dữ liệu để tối ưu quy trình sản xuất và giữ vững đơn hàng xuất khẩu.

Trong khi đó, PPJ Group đã đầu tư hơn 5 triệu USD cho hệ thống vận hành số và hàng chục triệu USD cho các thiết bị công nghệ xanh. Việc ứng dụng công nghệ 3D và Metaverse trong thiết kế giúp doanh nghiệp giảm gần 30% số mẫu vật lý mỗi tháng, tương đương khoảng 3.000 mẫu áo quần, so với phương pháp truyền thống. Điều này không chỉ tiết kiệm chi phí mà còn rút ngắn đáng kể thời gian phát triển sản phẩm, đáp ứng nhanh hơn yêu cầu của thị trường.

Dù vậy, quá trình nâng cao năng suất và chất lượng thông qua công nghệ vẫn đối mặt nhiều thách thức. Chi phí đầu tư lớn, thiếu hụt lao động có kỹ năng cao và việc phải thuê chuyên gia nước ngoài với chi phí đáng kể đang là rào cản đối với không ít doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp vừa và nhỏ. Điều này cho thấy, cùng với nỗ lực tự thân của doanh nghiệp, rất cần các chính sách hỗ trợ về tài chính, đào tạo và chuyển giao công nghệ để thúc đẩy quá trình chuyển đổi một cách bền vững.

Từ thực tiễn triển khai có thể thấy, công nghệ và dữ liệu không chỉ giúp doanh nghiệp dệt may, da giày Việt Nam nâng năng suất, cải thiện chất lượng sản phẩm, mà còn là chìa khóa để giữ đơn hàng và nâng cao vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu. Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt, đây chính là con đường tất yếu để ngành tiếp tục phát triển ổn định và dài hạn.

Thanh Hiền