Sửa đổi Luật Đo lường để nâng cao hiệu lực quản lý và thúc đẩy chuyển đổi số

Từ lâu đo lường đóng một vai trò vô cùng quan trọng trong phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, đo lường trong lĩnh vực công nghiệp, đo lường trong lĩnh vực khoa học và đo lường trong tất cả các lĩnh vực. Theo Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Lê Xuân Định, đo lường để nâng cao hiệu quả có một triết lý: “Cái gì không đo lường được sẽ không kiểm soát và cải thiện được. Đo lường không phải chỉ để đánh giá đầu ra mà chính là kiểm soát, cải thiện quy trình, cũng chính là cải thiện đầu vào”.

Thời gian qua, trên cơ sở ý kiến góp ý, cơ quan chủ trì soạn thảo đã tiếp thu, chỉnh sửa và xây dựng dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường. Cụ thể, về phạm vi, đối tượng áp dụng: Dự thảo Luật không sửa đổi, bổ sung phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng của Luật Đo lường năm 2011. Việc giữ nguyên phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng nhằm bảo đảm sự ổn định của pháp luật về đo lường, tiếp tục phát huy hiệu lực thi hành của các quy định đã được thực tiễn kiểm nghiệm, đồng thời tập trung sửa đổi, hoàn thiện quy định còn bất cập, không phù hợp và bổ sung một số quy định để đáp ứng yêu cầu mới.

Về bố cục dự thảo Luật: Dự thảo Luật gồm 03 điều, cụ thể như sau: Điều 1. Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường (sửa đổi, bổ sung 08 điều, bổ sung 04 điều mới gồm Điều 5a, Điều 6a, Điều 6b và Điều 6c); bãi bỏ một cụm từ tại một điều của Luật Đo lường năm 2011 gồm 15 khoản; Điều 2. Điều khoản thi hành; Điều 3. Điều khoản chuyển tiếp.

Về nội dung cơ bản của dự thảo Luật: Nội dung sửa đổi, hoàn thiện: Sửa đổi, bổ sung thuật ngữ phương tiện đo, mã số định danh phương tiện đo, chuẩn đo lường để phù hợp biện pháp kiểm soát về đo lường đối với phương tiện đo số, phần mềm đo lường và quản lý phương tiện đo theo vòng đời sử dụng (khoản 1 Điều 1 dự thảo Luật). Sửa đổi, bổ sung một số nội dung tại Điều 25 Luật Đo lường theo hướng tổ chức đáp ứng điều kiện “Được thành lập theo quy định của pháp luật Việt Nam” để khắc phục bất cập, hạn chế gây khó khăn cho các tổ chức, đặc biệt là các đơn vị thuộc khối nhà nước tham gia hoạt động cung cấp dịch vụ kiểm định, hiệu chuẩn, thử nghiệm phương tiện đo, chuẩn đo lường (hạch toán phụ thuộc, không có quyền tuyển dụng…) đồng bộ quy định pháp luật của Luật Đầu tư (khoản 7 Điều 1 dự thảo Luật). Sửa đổi, bổ sung Điều 42 Luật Đo lường, theo đó bổ sung nguyên tắc hoạt động kiểm tra nhà nước về đo lường dựa trên quản lý dữ liệu và mức độ rủi ro nhằm chuyển mạnh phương thức kiểm tra từ tiền kiểm sang hậu kiểm dựa trên dữ liệu, đánh giá rủi ro và được thực hiện trên nền tảng số (khoản 11 Điều 1 dự thảo Luật).

Về nội dung bổ sung mới: Chuyển đổi số toàn diện hoạt động đo lường: Bổ sung khoản 3 sau khoản 2 Điều 4 Luật Đo lường để quy định nguyên tắc hoạt động đo lường được thực hiện trên cơ sở dữ liệu, nền tảng số; quản lý theo vòng đời của phương tiện đo và mức độ rủi ro; bảo đảm độ tin cậy của phép đo (khoản 2 Điều 1 dự thảo Luật). Bổ sung Điều 6b. Cơ sở dữ liệu chuyên ngành về đo lường quy định nguyên tắc về xây dựng, quản lý, kết nối, chia sẻ và khai thác dữ liệu đo lường; giao Chính phủ và Bộ Khoa học và Công nghệ quy định chi tiết cơ sở dữ liệu quốc gia về đo lường, quy trình cập nhật, kết nối, chia sẻ và sử dụng dữ liệu; từng bước tích hợp, liên thông với các hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu quốc gia có liên quan (khoản 6 Điều 1 dự thảo Luật).

Chính sách nhà nước nâng cao năng lực hệ thống đo lường quốc gia, phát huy vai trò doanh nghiệp tham gia xây dựng năng lực hệ thống đo lường quốc gia: Bổ sung Điều 5a vào sau Điều 5 của Luật nhằm thể chế hóa đầy đủ vai trò của đo lường là hạ tầng kỹ thuật nền tảng, tạo lập độ tin cậy và niềm tin xã hội, một trong năm trụ cột của hạ tầng chất lượng quốc gia; xác lập vị trí của cơ quan đo lường quốc gia trong hệ thống đo lường; huy động hiệu quả nguồn lực xã hội cùng Nhà nước đầu tư, vận hành hệ thống đo lường quốc gia; phát huy vai trò của doanh nghiệp tham gia xây dựng và nâng cao năng lực hệ thống đo lường quốc gia (khoản 4 Điều 1 dự thảo Luật).

Bổ sung Điều 6a về chương trình đảm bảo đo lường nhằm tăng cường, đổi mới, nâng cao năng lực tự bảo đảm đo lường của doanh nghiệp trong hoạt động sản xuất, kinh doanh, bao gồm kiểm soát nội bộ, tuân thủ pháp luật, phòng ngừa rủi ro và trách nhiệm giải trình với người tiêu dùng (khoản 6 Điều 1 dự thảo Luật). Bổ sung phương thức truy xuất phương tiện đo, chuẩn đo lường theo mã số định danh trong suốt vòng đời sử dụng phục vụ chuyển đổi số, quản lý trên cơ sở dữ liệu.

Về nội dung bãi bỏ: Bãi bỏ cụm từ “Chánh thanh tra Bộ Khoa học và Công nghệ” tại khoản 5 Điều 52 để bảo đảm sự phù hợp, đồng bộ với Luật Tổ chức chính quyền địa phương, Luật Thanh tra và các pháp luật có liên quan (khoản 15 Điều 1 dự thảo Luật).

Về nội dung phân quyền, phân cấp: Dự thảo Luật đã thể chế hóa chủ trương phân cấp, phân định thẩm quyền, điều chỉnh quy định cho phù hợp thực tiễn thực hiện mô hình chính quyền 2 cấp. Cụ thể: Sửa đổi khoản 3 Điều 46, khoản 3 Điều 56, theo đó Ủy ban nhân dân cấp xã chủ trì, phối hợp cơ quan, tổ chức có liên quan thực hiện kiểm tra nhà nước về đo lường trên địa bàn đối với phương tiện đo, phép đo, lượng của hàng đóng gói sẵn theo phân cấp (khoản 12 Điều 1 dự thảo Luật); Sửa đổi, bổ sung một khoản tại Điều 56 về trách nhiệm của Ủy ban nhân dân các cấp c) Chủ trì, thực hiện hoạt động đo lường phục vụ phát triển kinh tế-xã hội, nâng cao năng suất chất lượng, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng” (khoản 13 Điều 1); 

Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung theo hướng tăng cường trách nhiệm các bộ, cơ quan ngang bộ trong hoạt động đo lường. Cụ thể như sau: Sửa đổi, bổ sung khoản 1 Điều 55 theo hướng phân công các bộ, cơ quan ngang bộ thực hiện các nhiệm vụ sau đây: Chủ trì, phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành và tổ chức thực hiện quy định về phép đo trong phạm vi ngành, lĩnh vực quản lý nhà nước được phân công sau khi thống nhất với Bộ Khoa học và Công nghệ; Thực hiện việc kiểm tra đo lường trong ngành, lĩnh vực thuộc phạm vi quản lý nhà nước được phân công; Giải quyết khiếu nại, tố cáo và xử lý vi phạm pháp luật về đo lường theo quy định của pháp luật.

Về nội dung cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính: Sửa đổi, bổ sung khoản 2, khoản 3 Điều 54 Luật Đo lường, theo đó bỏ quy định việc cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện sử dụng dấu định lượng trên nhãn hàng hóa thay vào đó thực hiện cơ chế doanh nghiệp tự chịu trách nhiệm công bố dấu định lượng trên nhãn hàng hóa (khoản 9 Điều 1 dự thảo Luật).

Về nội dung ứng dụng, thúc đẩy phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số: Sửa đổi, bổ sung Điều 5 Luật Đo lường, bổ sung một khoản quy định ưu tiên nâng cao năng lực hệ thống đo lường phục vụ công nghệ mới, năng lượng mới, nhóm sản phẩm công nghệ chiến lược; phục vụ nghiên cứu, phát triển và đổi mới sáng tạo; đáp ứng yêu cầu đo lường trong các lĩnh vực của kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, tín chỉ carbon và các đối tượng đo trong không gian số nhằm thúc đẩy gắn kết hoạt động đo lường với khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, năng suất và chất lượng (khoản 3 Điều 1 dự thảo Luật).

Về các điều ước quốc tế: Dự thảo Luật không có nội dung trái với điều ước quốc tế có liên quan mà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên.

Tiểu My