Đồng Nai giải bài toán thúc đẩy khoa học và công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số tăng tốc

Thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học và công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, Đồng Nai đang từng bước hoàn thiện các nền tảng về cơ chế, chính sách, hạ tầng số, dữ liệu, nhiệm vụ khoa học - công nghệ và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. 

Theo Sở Khoa học và Công nghệ Đồng Nai, năm 2026 tỉnh xác định phát triển khoa học và công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số theo hướng gắn nghiên cứu với ứng dụng và thị trường; tăng cường chuyển giao, làm chủ công nghệ, nhất là trong sản xuất, chế biến nông lâm sản, công nghiệp hỗ trợ, logistics và các lĩnh vực có tiềm năng phát triển.

Đồng Nai cũng đặt ra các mục tiêu cụ thể đến năm 2030, trong đó tỷ trọng kinh tế số đạt trên 30% GRDP, năng suất nhân tố tổng hợp đóng góp trên 55% tăng trưởng kinh tế; 100% hoạt động chỉ đạo, điều hành của cơ quan Đảng, Nhà nước được thực hiện trên môi trường số dựa trên dữ liệu. Tỉnh đồng thời hướng tới phát triển nguồn nhân lực nghiên cứu, hình thành các không gian đổi mới sáng tạo và thúc đẩy thương mại hóa sản phẩm đổi mới sáng tạo.

Lợi thế lớn nhưng không thể chỉ dừng ở tiềm năng

Sau khi mở rộng không gian phát triển, Đồng Nai đang sở hữu một quy mô kinh tế lớn và nền công nghiệp có độ tập trung cao. Năm 2025, quy mô kinh tế đạt gần 678 nghìn tỷ đồng, đứng thứ tư cả nước; 89 khu công nghiệp được quy hoạch, trong đó 44 khu đang hoạt động. Địa phương có hơn 2.300 dự án FDI từ 51 quốc gia và vùng lãnh thổ, với tổng vốn đăng ký hơn 45 tỷ USD.

Đây cũng là nơi tập trung khoảng 730 nghìn lao động công nghiệp, tạo ra nhu cầu lớn về tự động hóa, quản trị dữ liệu, logistics, sản xuất thông minh, tiết kiệm năng lượng và các giải pháp công nghệ phục vụ sản xuất.

Đồng Nai phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số theo hướng gắn nghiên cứu với ứng dụng và thị trường. Ảnh minh họa

Chính quy mô sản xuất và số lượng doanh nghiệp lớn tạo ra một “cầu công nghệ” đáng kể. Thay vì chỉ tìm đầu ra cho các kết quả nghiên cứu, bài toán đặt ra với Đồng Nai là xác định đúng nhu cầu của doanh nghiệp, kết nối với các tổ chức nghiên cứu và đưa công nghệ vào sản xuất ở quy mô phù hợp.

Nghị quyết số 16-NQ/TW ngày 21/7/2026 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển thành phố Đồng Nai đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2065 cũng mở ra định hướng phát triển mới cho địa phương. Theo đó, yêu cầu nâng cao hàm lượng công nghệ, năng lực đổi mới sáng tạo và chất lượng nguồn nhân lực, qua đó tạo thêm cơ sở chính trị cho việc khai thác các lợi thế về công nghiệp, hạ tầng và không gian phát triển. 

Một chỉ số đáng chú ý là tỷ trọng kinh tế số của Đồng Nai năm 2025 mới đạt 7,88% GRDP, trong khi mục tiêu đến năm 2030 là trên 30%. UBND thành phố cũng yêu cầu rà soát lại số liệu, dữ liệu về doanh nghiệp công nghệ số, doanh nghiệp đổi mới sáng tạo, thương mại điện tử và hạ tầng công nghiệp số để có cơ sở xây dựng giải pháp phát triển kinh tế số.

Khoảng cách này cho thấy chuyển đổi số không chỉ là đầu tư thêm nền tảng hay thiết bị. Quan trọng hơn là khả năng biến dữ liệu thành giá trị, đưa công nghệ vào hoạt động sản xuất - kinh doanh và hình thành các sản phẩm, dịch vụ có khả năng thương mại hóa.

Từ “có nền tảng” đến tạo ra sản phẩm và giá trị

Theo kế hoạch triển khai Nghị quyết 57 năm 2026, Đồng Nai đặt mục tiêu phát triển mới ít nhất 10 doanh nghiệp khoa học và công nghệ, triển khai mới từ 20 nhiệm vụ khoa học và công nghệ cấp tỉnh, phát triển ít nhất 20 doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo và thương mại hóa từ 60 sản phẩm đổi mới sáng tạo.

Những chỉ tiêu này cho thấy trọng tâm đang dần chuyển từ việc xây dựng nền tảng sang tạo ra kết quả cụ thể. Trong đó, liên kết giữa doanh nghiệp, trường đại học, viện nghiên cứu và cơ quan quản lý có ý nghĩa quan trọng để xác định nhu cầu công nghệ, đặt hàng nghiên cứu và đưa kết quả vào thực tiễn.

Sở Khoa học và Công nghệ Đồng Nai cũng xác định một trong những nhiệm vụ trọng tâm là nghiên cứu, tham mưu cơ chế, chính sách phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; xây dựng các chương trình, đề án lớn và phát triển Khu Công nghệ số tập trung. Đồng thời, tỉnh định hướng quản trị dựa trên dữ liệu, thay cho phương thức điều hành chủ yếu dựa vào báo cáo định kỳ.

Đây là bước chuyển quan trọng bởi dữ liệu chỉ thực sự có giá trị khi được chuẩn hóa, chia sẻ và sử dụng để hỗ trợ quyết định. Với một địa phương có quy mô công nghiệp lớn như Đồng Nai, dữ liệu về sản xuất, logistics, năng lượng, môi trường, lao động và thị trường nếu được kết nối sẽ tạo thêm cơ sở cho doanh nghiệp tối ưu hoạt động và cơ quan quản lý nhận diện sớm những điểm nghẽn.

Bên cạnh đó, bài toán nhân lực cũng cần được giải quyết đồng thời. Kế hoạch năm 2026 đặt mục tiêu đội ngũ cán bộ nghiên cứu khoa học và công nghệ đạt từ 500 người trở lên, đồng thời nâng cao kỹ năng số cho đội ngũ cán bộ, công chức.

Thách thức hiện nay vì thế không còn đơn thuần là “có làm khoa học, công nghệ hay không”, mà là làm công nghệ gì, phục vụ nhu cầu nào và tạo ra giá trị ở đâu. Lợi thế về quy mô kinh tế, công nghiệp, FDI và thị trường có thể trở thành lực kéo cho đổi mới sáng tạo, nhưng chỉ khi được kết nối với năng lực nghiên cứu, nhân lực chuyên sâu và khả năng thương mại hóa.

Khoảng cách từ chủ trương đến kết quả vẫn còn, nhưng chính những “bài toán” phát sinh từ quy mô sản xuất lớn cũng có thể trở thành thị trường cho công nghệ. Nếu giải quyết được điểm nghẽn về dữ liệu, nhân lực, liên kết và thương mại hóa, Đồng Nai có cơ sở để chuyển từ địa phương có nhiều tiềm năng công nghệ sang nơi tạo ra các sản phẩm và giá trị công nghệ cụ thể.

An Dương