Giám định độc lập góp phần kiểm soát chất lượng hàng hóa, bảo vệ người tiêu dùng

Khi chất lượng hàng hóa cần được kiểm chứng bằng căn cứ kỹ thuật

Một chiếc mũ bảo hiểm có thể đáp ứng yêu cầu về hình thức nhưng chưa chắc bảo đảm khả năng bảo vệ khi xảy ra va chạm. Tương tự, chất lượng xăng dầu khó có thể xác định bằng cảm quan, trong khi những sai lệch về thành phần hoặc đặc tính kỹ thuật của vật liệu xây dựng có thể ảnh hưởng đến độ bền và an toàn công trình. Đây là những ví dụ cho thấy việc đánh giá chất lượng hàng hóa cần dựa trên các phương pháp kiểm tra, thử nghiệm và giám định phù hợp, thay vì chỉ căn cứ vào thông tin do nhà sản xuất cung cấp.

Đối với hàng hóa nhập khẩu và sản phẩm lưu thông trên thị trường, yêu cầu kiểm soát chất lượng càng đặt ra rõ nét khi nguồn cung ngày càng đa dạng, nhiều nhóm sản phẩm thuộc phạm vi điều chỉnh của các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia. Việc xác định hàng hóa có đáp ứng yêu cầu hay không đòi hỏi kết quả đánh giá khách quan, đủ cơ sở kỹ thuật để phục vụ hoạt động quản lý và xử lý những trường hợp không phù hợp.

Trong quá trình này, giám định độc lập đóng vai trò cung cấp thông tin về tình trạng, số lượng, chất lượng hoặc đặc tính của đối tượng được giám định theo phạm vi yêu cầu. Tùy từng trường hợp, hoạt động giám định có thể kết hợp kiểm tra hồ sơ, lấy mẫu, thử nghiệm và đối chiếu với tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật tương ứng.

Khác với hoạt động tự kiểm soát chất lượng của doanh nghiệp, giám định do tổ chức có năng lực thực hiện theo yêu cầu độc lập, khách quan giúp tăng độ tin cậy của kết quả đánh giá. Đây là cơ sở quan trọng để cơ quan quản lý, doanh nghiệp và các bên liên quan xem xét sự phù hợp của hàng hóa, hạn chế tranh chấp và phòng ngừa rủi ro về chất lượng.

Hoạt động giám định, kiểm tra chất lượng sản phẩm, hàng hóa góp phần bảo đảm an toàn và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 

Phát huy vai trò giám định, kiểm tra chất lượng hàng hóa

Trong lĩnh vực đánh giá sự phù hợp, Trung tâm Kỹ thuật Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng 2 (QUATEST 2) cũng đã triển khai một số hoạt động dịch vụ giám định, kiểm tra chất lượng sản phẩm, hàng hóa phục vụ nhu cầu của cơ quan quản lý nhà nước, tổ chức và doanh nghiệp.

Hoạt động giám định của Trung tâm được thực hiện đối với nhiều nhóm sản phẩm như xăng dầu, nhiên liệu sinh học, thực phẩm, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, đồ chơi trẻ em, mũ bảo hiểm, sắt thép, thiết bị điện – điện tử và vật liệu xây dựng. Với từng nhóm hàng hóa, việc đánh giá được thực hiện theo các yêu cầu kỹ thuật và phạm vi dịch vụ tương ứng, nhằm xác định những đặc tính liên quan đến chất lượng, an toàn và sự phù hợp của sản phẩm.

Chẳng hạn, đối với xăng dầu và nhiên liệu sinh học, hoạt động giám định giúp xác định các chỉ tiêu kỹ thuật phục vụ kiểm soát chất lượng trong kinh doanh, lưu thông. Trong khi đó, với đồ chơi trẻ em, mũ bảo hiểm hoặc vật liệu xây dựng, kết quả đánh giá cung cấp cơ sở để xem xét khả năng đáp ứng các yêu cầu về an toàn và chất lượng theo quy định áp dụng.

Bên cạnh phục vụ doanh nghiệp, QUATEST 2 còn tham gia hoạt động đánh giá sự phù hợp phục vụ quản lý nhà nước theo phạm vi được cơ quan có thẩm quyền chỉ định. Các kết quả kiểm tra, giám định là nguồn thông tin kỹ thuật hỗ trợ cơ quan quản lý xem xét việc tuân thủ quy định, đồng thời giúp doanh nghiệp xác định những vấn đề liên quan đến chất lượng hàng hóa trong quá trình sản xuất, nhập khẩu và kinh doanh.

Một trong những yếu tố quan trọng bảo đảm độ tin cậy của hoạt động giám định là năng lực chuyên môn và tính khách quan của tổ chức thực hiện. QUATEST 2 công bố hệ thống quản lý hoạt động giám định phù hợp tiêu chuẩn ISO/IEC 17020:2012, với số hiệu VIAS 020. Tiêu chuẩn này quy định các yêu cầu về năng lực, tính khách quan và tính nhất quán của tổ chức giám định, qua đó tạo cơ sở cho việc kiểm soát quy trình và chất lượng hoạt động đánh giá.

Trong thực tiễn, kết quả giám định không chỉ phục vụ xác định chất lượng hàng hóa mà còn có thể được sử dụng làm căn cứ kỹ thuật khi giải quyết tranh chấp thương mại, xem xét sự phù hợp với hợp đồng hoặc hỗ trợ công tác kiểm tra, giám sát của cơ quan quản lý. Tuy nhiên, giá trị sử dụng của kết quả phụ thuộc vào phạm vi giám định, đối tượng được đánh giá và các quy định có liên quan.

Khi yêu cầu minh bạch về chất lượng sản phẩm ngày càng được chú trọng, hoạt động giám định độc lập góp phần tạo thêm cơ sở tin cậy cho các giao dịch thương mại và công tác quản lý thị trường. Với năng lực kỹ thuật và các dịch vụ đang triển khai, QUATEST 2 góp phần hỗ trợ kiểm soát chất lượng hàng hóa, phòng ngừa rủi ro và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, đồng thời tạo điều kiện để doanh nghiệp nâng cao trách nhiệm đối với chất lượng sản phẩm đưa ra thị trường.

Bảo Linh