Hà Nội phấn đấu đến hết năm 2024 toàn bộ siêu thị không sử dụng túi nilon khó phân hủy

Mới đây UBND Thành phố ban hành Kế hoạch số 263/KH-UBND về thực hiện Chương trình hành động quốc gia về sản xuất và tiêu dùng bền vững năm 2024 trên địa bàn thành phố Hà Nội.

Kế hoạch nhằm triển khai đồng bộ các hoạt động sản xuất và tiêu dùng bền vững trên địa bàn Thành phố; phát triển kinh tế tuần hoàn, đẩy mạnh sản xuất, tiêu dùng nội địa, kiến tạo môi trường phát triển mạng lưới bền vững cao cấp áp dụng công nghệ có hàm lượng tri trức cao, các hoạt động xuất nhập khẩu, tạo việc làm ổn định và việc làm xanh, thúc đẩy lối sống bền vững, nâng cao chất lượng cuộc sống; bảo vệ môi trường, đảm bảo an sinh xã hội. Đồng thời, nâng cao nhận thức, tăng cường trách nhiệm xã hội của cộng đồng, doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân về sản xuất và tiêu dùng bền vững; Huy động sự tham gia, đóng góp của mọi thành phần trong xã hội, trong đó doanh nghiệp và người tiêu dùng đóng vai trò trung tâm.

Rác thải nhựa từ túi nilon gây ra nhiều nguy hại cho môi trường và sức khỏe cộng đồng. Ảnh minh họa

Theo đó, phấn đấu đến hết năm 2024, Thành phố giảm 3,5 - 4,5% mức tiêu hao nguyên, nhiên vật liệu của các ngành sản xuất dệt may, rượu bia nước giải khát, thép, nhựa; Tỷ lệ các quận, huyện, thị xã tổ chức tuyên truyền phổ biến nâng cao nhận thức về lối sống, tiêu dùng bền vững đạt 80%; 85% các khu, cụm công nghiệp và 60% các làng nghề được phổ biến, nâng cao nhận thức về sản xuất và tiêu dùng bền vững; Tiếp tục phấn đấu 60-70% các chợ truyền thống; 100% các siêu thị, trung tâm thương mại không sử dụng túi nilon khó phân hủy; chuyển đổi sử sụng các sản phẩm bao bì thân thiện với môi trường thay thế dần cho các sản phẩm bao bì nhựa dùng một lần, khó phân hủy; Xây dựng, thúc đẩy phát triển chuỗi cung ứng bền vững; khuyến khích phân phối các sản phẩm thân thiện môi trường, được dán nhãn sinh thái tại các siêu thị, trung tâm thương mại.

Để đạt được các mục tiêu trên, Kế hoạch đề ra một số nội dung triển khai gồm: Đẩy mạnh truyền thông về sản xuất và tiêu dùng bền vững; Thúc đẩy sản xuất sạch hơn, sản xuất các sản phẩm thân thiện môi trường, áp dụng mô hình, liên kết bền vững theo chuỗi vòng đời sản phẩm; Phát triển hệ thống phân phối bền vững, xuất nhập khẩu bền vững; Tăng cường quan hệ hợp tác quốc tế trong lĩnh vực sản xuất và tiêu dùng bền vững.

UBND Thành phố giao Sở Công Thương chủ trì, phối hợp các Sở, ban, ngành; UBND các quận, huyện, thị xã và các đơn vị, tổ chức liên quan triển khai thực hiện hiệu quả Kế hoạch này.

Liên quan tới rác thải nhựa từ túi nilon, theo đánh giá của Bộ Tài nguyên và Môi trường, thực trạng ô nhiễm rác thải nhựa, túi nilon hiện nay rất nghiêm trọng, lượng chất thải nhựa và túi nilon ở Việt Nam hiện vẫn ở mức rất cao, chiếm khoảng 8-12% chất thải rắn sinh hoạt. Thống kê cho thấy, nếu trung bình 10% lượng chất thải nhựa và túi nilon ở Việt Nam không được tái sử dụng mà thải bỏ hoàn toàn thì lượng chất thải nhựa này có thể đạt gần 2,5 triệu tấn/năm. Điều này gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường lẫn sức khỏe con người.

Với ưu điểm bền, chắc, tiện dụng và giá thành thấp, các sản phẩm từ nhựa và túi nilon được sử dụng phổ biến và hầu như có mặt ở mọi nơi, từ cửa hàng nhỏ lẻ đến các siêu thị và những trung tâm thương mại lớn. Có rất nhiều loại nhựa và ứng dụng của nhựa mà khó có thể thay thế bằng vật liệu khác được như: vỏ bọc cách điện, ống nước, da giả, bộ phận xe hơi, dụng cụ y tế…

Tuy nhiên, việc lạm dụng vô tội vạ, không kiểm soát các sản phẩm nhựa sử dụng một lần như bao nilon, cốc, thìa, bát nhựa… đang khiến cho lượng rác thải tăng lên rất nhanh theo từng năm. Công nghệ tái chế chất thải nhựa của Việt Nam chưa phát triển, cùng với hành vi vứt rác bừa bãi trên đường, cống rãnh, kênh rạch… càng khiến cho rác thải tràn lan ngoài môi trường.

Đáng lo ngại là người dân Việt Nam chưa có thói quen phân loại rác sinh hoạt hàng ngày càng gây khó khăn cho quá trình xử lý rác thải nhựa. Việc phân loại, thu gom chất thải nhựa và túi nilon có thể tái chế thường chỉ mang tính tự phát ở một số hộ gia đình, người thu gom rác và nhặt phế liệu tự do. Túi nilon được sử dụng tại các chợ và trung tâm thương mại thường là loại túi siêu mỏng, khó phân hủy và bị thải bỏ sau một lần sử dụng, loại túi này rất phổ biến ở các bãi chôn lấp vì giá trị thu hồi tái chế thấp.

Nếu không có tác động của ánh sáng mặt trời, quá trình phân hủy của nhựa và túi nilon có thể kéo dài từ 500 – 1.000 năm. Và khi tích tụ quá nhiều hoặc nằm rải rác ngoài môi trường, chúng sẽ gây ra hiện tượng ô nhiễm trắng, gây mất mỹ quan đô thị, ô nhiễm không khí, tác động rất lớn đến hàng ngàn sinh vật sống bao gồm các loài động vật, vi sinh vật và cả con người. Khi bị lẫn vào đất, túi nilon sẽ làm thay đổi tính chất vật lý của đất gây xói mòn, đất không giữ được nước và dinh dưỡng, ngăn cản oxy đi vào đất, làm ảnh hưởng đến sự sinh trưởng của cây trồng; làm tắc nghẽn cống rãnh, kênh rạch, gây ứ đọng nước thải hoặc ngập úng; ô nhiễm nguồn nước…

Do đó, theo Bộ Tài nguyên và Môi trường, mỗi cá nhân nên từ bỏ những thói quen sử dụng đồ nhựa. Một vài giây để bỏ rác đúng chỗ, một phút để phân loại rác đúng quy định và một lời nhắc nhở để những người xung quanh không vứt rác bừa bãi, mang theo túi đựng khi đi mua sắm, nói không với đồ nhựa dùng một lần… Tất cả những hành động nhỏ này sẽ góp phần cho mục đích lớn là giảm thiểu tình trạng ô nhiễm trắng từ chất thải nhựa và túi nilon.

An Dương