Hà Nội tăng cường cảnh báo, phòng ngừa nguy cơ mất an toàn điện bằng AI

Nghiên cứu ứng dụng trí tuệ nhân tạo, chuyển đổi số để dự báo

Theo số liệu được nêu trong báo cáo 6 tháng đầu năm 2026, cả nước xảy ra khoảng 1.500 vụ cháy, làm 49 người tử vong, 51 người bị thương, thiệt hại tài sản khoảng 574,45 tỷ đồng và xảy ra 9 vụ nổ. Trong khi số liệu chính thức của cả 9 tháng chưa được công bố, tại một số địa phương, tình hình vẫn cho thấy những nguy cơ cần tiếp tục được kiểm soát.

Riêng Hà Nội ghi nhận 154 vụ cháy, nổ trong quý III/2026 trong đó, sự cố liên quan đến hệ thống điện và thiết bị điện vẫn là một trong những nguyên nhân đáng lưu ý. Theo ghi nhận hiện tại, khoảng 65% số vụ cháy tại các hộ gia đình, doanh nghiệp trên địa bàn thành phố Hà Nội xuất phát từ việc sử dụng điện mất an toàn (tình trạng quá tải, chập điện trong nhà, quên tắt các thiết bị điện...). Thực tế này cho thấy, nguy cơ mất an toàn điện không chỉ xuất hiện từ các sự cố lớn của hệ thống điện mà còn có thể bắt nguồn từ những bất cập trong lắp đặt, vận hành và sử dụng thiết bị hằng ngày. Việc phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường như chập điện, rò điện, quá tải vì vậy có ý nghĩa quan trọng trong phòng ngừa cháy, nổ.

Trước thực trạng này, mới đây UBND thành phố Hà Nội đã ban hành Kế hoạch số 365/KH-UBND về thực hiện Chương trình quốc gia về an toàn trong sử dụng điện năm 2026 trên địa bàn Thành phố. Kế hoạch đặt mục tiêu tổ chức thực hiện đầy đủ các quy định về an toàn điện, đồng thời tăng cường phổ biến, tư vấn và hướng dẫn để người dân, doanh nghiệp chủ động nhận diện nguy cơ.

Theo kế hoạch, Hà Nội chuẩn bị các điều kiện về hạ tầng công nghệ và truyền thông để hướng tới 100% cơ sở sản xuất, kinh doanh và hộ gia đình được tiếp cận thông tin về an toàn điện thông qua ít nhất một hình thức phù hợp. Thành phố phấn đấu tập huấn, phổ biến kỹ năng cho 20-30% số hộ gia đình tại khu vực đô thị và tối thiểu 15% số hộ tại khu vực nông thôn; 100% cơ sở sản xuất, kinh doanh, nhà chung cư cao tầng và 50% hộ gia đình được tư vấn, hướng dẫn tự đánh giá mức độ an toàn của hệ thống điện.

Một điểm đáng chú ý là thành phố đặt vấn đề nghiên cứu, ứng dụng khoa học công nghệ, AI và chuyển đổi số trong cảnh báo nguy cơ mất an toàn điện. Các giải pháp được hướng tới khả năng phát hiện sớm chập cháy, rò điện, quá tải và những bất thường trong quá trình sử dụng điện; đồng thời khuyến khích sử dụng thiết bị bảo vệ an toàn điện thông minh, thiết bị tự động ngắt mạch phù hợp tiêu chuẩn, quy chuẩn.

Hà Nội cũng dự kiến triển khai Đề án ứng dụng công nghệ, AI để dự báo, cảnh báo nguy cơ mất an toàn đối với hệ thống, thiết bị điện sau khi được cấp có thẩm quyền phê duyệt. Cùng với đó, Thành phố tổ chức tư vấn, hướng dẫn về nguy cơ mất an toàn điện và phòng cháy, chữa cháy trên ứng dụng iHanoi, nền tảng chăm sóc khách hàng của đơn vị điện lực và các phương tiện thông tin đại chúng.

Trước đó, Công an thành phố Hà Nội đã thông tin về việc đưa vào vận hành mini app trên iHanoi, tích hợp các tiện ích về an toàn điện và PCCC, hướng tới hỗ trợ người dân nhận diện nguy cơ và chủ động phòng ngừa.

Không chỉ dựa vào công nghệ, Hà Nội còn đặt mục tiêu xây dựng, chuẩn hóa và cập nhật cơ sở dữ liệu an toàn điện; tăng cường chia sẻ dữ liệu với các hệ thống thông tin liên quan theo quy định về dữ liệu, an toàn thông tin và bảo vệ thông tin cá nhân. Thành phố đồng thời tăng cường kiểm tra chất lượng thiết bị, dụng cụ điện lưu thông trên thị trường và kiểm tra nhà nước về đo lường đối với điện năng thương phẩm, phương tiện đo điện.

Yêu cầu an toàn phải tuân theo quy chuẩn

Bên cạnh các giải pháp quản lý và công nghệ, việc tuân thủ các yêu cầu kỹ thuật theo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 25:2025/BCT vẫn là nền tảng để hạn chế tai nạn điện. QCVN 25:2025/BCT được ban hành kèm theo Thông tư 41/2025/TT-BCT của Bộ Công Thương, có hiệu lực từ ngày 8/8/2025 và thay thế quy chuẩn trước đó về an toàn điện. Quy chuẩn quy định các biện pháp bảo đảm an toàn khi xây dựng, vận hành, kinh doanh, thí nghiệm, kiểm định, sửa chữa đường dây dẫn điện, thiết bị điện và các công việc liên quan.

Theo quy chuẩn, với công việc không có điện, trước khi tiến hành phải thực hiện các biện pháp cần thiết như cắt điện, ngăn điện trở lại, kiểm tra xác định không còn điện, thực hiện nối đất và đặt rào chắn, biển báo an toàn. Thiết bị, đường dây cũng phải được đánh số, chỉ dẫn rõ ràng để hạn chế nguy cơ nhầm lẫn trong quá trình làm việc.

Đối với khu vực gần phần có điện, yêu cầu về ranh giới làm việc, rào chắn, biển báo và tín hiệu cảnh báo phải được thực hiện phù hợp. Người thực hiện công việc không được tự ý vượt qua hoặc dịch chuyển các biện pháp bảo vệ đã thiết lập.

Đặc biệt, khi làm việc với phần có điện trên 1 kV, quy chuẩn đặt ra yêu cầu về phê duyệt công việc, đào tạo, huấn luyện người thực hiện, phương án thi công và biện pháp an toàn. Trang thiết bị, dụng cụ và phương tiện bảo vệ cá nhân phải phù hợp, đồng thời phải bảo đảm khoảng cách an toàn với phần có điện.

Từ thực trạng cháy do sự cố điện chiếm tỷ lệ cao đến việc Hà Nội đẩy mạnh cảnh báo bằng công nghệ, yêu cầu đặt ra không chỉ là xử lý khi sự cố xảy ra mà phải nhận diện rủi ro từ sớm. Khi AI, dữ liệu và các thiết bị bảo vệ thông minh được kết hợp với kiểm tra, hướng dẫn và tuân thủ quy chuẩn kỹ thuật, công tác an toàn điện có thể từng bước chuyển từ bị động ứng phó sang chủ động phòng ngừa, góp phần giảm nguy cơ cháy, nổ và tai nạn do điện trên địa bàn Thủ đô.

An Dương