Hàn Quốc tiên phong xây dựng tiêu chuẩn ISO về tháo dỡ nhà máy điện hạt nhân

Sau gần ba năm đàm phán và thảo luận kỹ thuật, Hàn Quốc vừa đạt được cột mốc quan trọng khi đề xuất xây dựng tiêu chuẩn quốc tế đầu tiên về tháo dỡ nhà máy điện hạt nhân được ISO thông qua ở cấp độ “New Project” (Dự án mới). Đây được xem là lần đầu tiên một quốc gia giữ vai trò chủ đạo trong việc xây dựng bộ quy chuẩn quốc tế dành riêng cho lĩnh vực tháo dỡ cơ sở điện hạt nhân.

Theo Viện Tiêu chuẩn và Công nghệ Hàn Quốc (KATS) thuộc Bộ Thương mại, Công nghiệp và Năng lượng nước này, bộ tiêu chuẩn mới bao trùm toàn bộ quy trình tháo dỡ nhà máy điện hạt nhân, từ hệ thống thuật ngữ, lập kế hoạch, triển khai cho tới công tác quản lý và giám sát an toàn. Việc tiêu chuẩn hóa được kỳ vọng sẽ tạo ra khung hướng dẫn chung nhằm bảo đảm an toàn kỹ thuật, bảo vệ môi trường cũng như nâng cao tính minh bạch trong các dự án tháo dỡ hạt nhân trên phạm vi toàn cầu.

Hàn Quốc sẽ ban hành tiêu chuẩn quốc tế ISO về tháo dỡ hạt nhân toàn cầu.

Đề xuất của Hàn Quốc nhận được sự ủng hộ từ 9 quốc gia thành viên ISO, trong đó có Mỹ, Trung Quốc và Nhật Bản. Điều này đồng nghĩa Seoul sẽ giữ vai trò “Project Leader”, trực tiếp điều phối quá trình xây dựng và hoàn thiện tiêu chuẩn quốc tế đến năm 2027. Theo lộ trình, dự thảo sẽ tiếp tục trải qua nhiều vòng đánh giá gồm Working Draft (WD), Committee Draft (CD), Draft International Standard (DIS) và Final Draft International Standard (FDIS) trước khi chính thức được ban hành thành Tiêu chuẩn Quốc tế (IS).

Không dừng lại ở bộ tiêu chuẩn khung, Hàn Quốc còn đặt mục tiêu phát triển thêm 9 bộ tiêu chuẩn chuyên sâu liên quan tới toàn bộ vòng đời tháo dỡ nhà máy điện hạt nhân. Các tiêu chuẩn này sẽ tập trung vào những nội dung như quản lý chất thải phóng xạ, đánh giá an toàn, khử nhiễm phóng xạ, tháo dỡ thiết bị, giám sát bức xạ, phục hồi mặt bằng và tiêu chí giải phóng địa điểm sau tháo dỡ. Đáng chú ý, nhiều chuyên gia từ Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) cũng tham gia vào quá trình xây dựng nhằm bảo đảm sự tương thích với các chuẩn mực an toàn hạt nhân quốc tế.

Giới chuyên gia đánh giá, bước đi này phản ánh chiến lược dài hạn của Hàn Quốc trong việc mở rộng ảnh hưởng trong chuỗi giá trị ngành công nghiệp hạt nhân toàn cầu. Nếu trước đây Seoul chủ yếu nổi tiếng ở mảng xây dựng và vận hành nhà máy điện hạt nhân, thì nay quốc gia này đang hướng tới việc kiểm soát cả lĩnh vực tháo dỡ và xử lý sau vận hành.

Theo thống kê của IAEA, đến năm 2050 sẽ có hơn 400 lò phản ứng hạt nhân trên thế giới cần được tháo dỡ. Quy mô thị trường liên quan được ước tính vượt 500 nghìn tỷ won, tương đương khoảng 370 tỷ USD. Đây là lĩnh vực có rào cản kỹ thuật rất cao, hiện mới chỉ một số ít quốc gia như Mỹ, Đức, Nhật Bản hay Thụy Sĩ sở hữu kinh nghiệm thực tiễn quy mô lớn.

Các nhà phân tích nhận định, việc dẫn dắt xây dựng tiêu chuẩn quốc tế sẽ giúp doanh nghiệp Hàn Quốc có lợi thế lớn trong cạnh tranh toàn cầu. Khi các quy chuẩn kỹ thuật do Seoul khởi xướng trở thành chuẩn tham chiếu quốc tế, các công ty nước này có thể gia tăng cơ hội xuất khẩu công nghệ, dịch vụ kỹ thuật cũng như tham gia sâu hơn vào các dự án tháo dỡ hạt nhân trên thế giới.

Động thái mới cũng cho thấy tham vọng rộng lớn hơn của Hàn Quốc trong việc trở thành cường quốc năng lượng hạt nhân toàn diện. Song song với việc thúc đẩy tiêu chuẩn tháo dỡ, nước này còn đầu tư mạnh cho các lò phản ứng mô-đun nhỏ (SMR), trí tuệ nhân tạo trong vận hành hạt nhân và các công nghệ an toàn thế hệ mới nhằm mở rộng vị thế trên thị trường năng lượng toàn cầu.

Bảo Linh