Indonesia áp thuế tự vệ với sợi bông nhập khẩu

Theo thông tin từ Cục Phòng vệ thương mại (Bộ Công Thương Việt Nam), Ủy ban Tự vệ Indonesia (KPPI) xác định rằng lượng sợi bông nhập khẩu vào nước này đã gia tăng đáng kể trong giai đoạn điều tra, gây thiệt hại nghiêm trọng cho ngành sản xuất nội địa và đề xuất áp dụng thuế tự vệ trong 3 năm. Với vị thế là quốc gia xuất khẩu lớn nhất nhóm sản phẩm này vào Indonesia, Việt Nam sẽ chịu tác động trực tiếp và không được loại trừ khỏi phạm vi áp dụng biện pháp.

Cuộc điều tra được KPPI khởi xướng vào ngày 27/10/2023, sản phẩm bị đề xuất áp dụng biện pháp tự vệ:  sợi làm từ bông (cotton yarn) được phân loại theo mã HS 5204.11.10, 5204.19.00, 5204.20.00, 5205.11.00, 5205.12.00, 5205.21.00, 5205.22.00, 5205.24.00, 5205.26.00, 5205.32.00, 5205.41.00, 5205.42.00, 5205.43.00, 5205.47.00, 5205.48.00, 5206.11.00, 5206.12.00, 5206.14.00, 5206.21.00, 5206.23.00, 5206.24.00, 5206.25.00, 5206.31.00, 5206.32.00, 5206.33.00, 5206.42.00 và 5206.45.00.

Indonesia áp thuế tự vệ với sợi bông nhập khẩu, Việt Nam chịu tác động lớn. Ảnh minh họa

Giai đoạn điều tra ban đầu được xác định từ năm 2019 đến 2022, sau đó được cập nhật đến năm 2024. Theo KPPI, trong giai đoạn 2021 - 2024, nhập khẩu sợi bông vào Indonesia đã tăng 7,3% về lượng tuyệt đối. Mặc dù năm 2023 có sự sụt giảm nhẹ, nhập khẩu đã nhanh chóng phục hồi và tiếp tục tăng trong năm 2024. Đáng chú ý, về mặt tương đối so với sản lượng trong nước, chỉ số nhập khẩu tăng từ mức 100 điểm vào năm 2021 lên 122 điểm (2022), 176 điểm (2023) và đạt 195 điểm vào năm 2024 tương đương mức tăng 26,7%. Đây là bằng chứng quan trọng cho thấy sản phẩm nhập khẩu đang dần lấn át thị phần của ngành sản xuất nội địa Indonesia.

Việt Nam là quốc gia xuất khẩu sợi bông lớn nhất vào Indonesia năm 2024, chiếm tới 42,94% tổng lượng nhập khẩu. Ngoài ra, một số quốc gia khác cũng có thị phần vượt 3% gồm Trung Quốc (26,88%), Ấn Độ (11,85%), Malaysia (4,15%) và Thổ Nhĩ Kỳ (3,43%). Với tỷ trọng lớn vượt mức miễn trừ theo quy định của WTO, Việt Nam không đủ điều kiện được loại trừ khỏi biện pháp tự vệ và sẽ là nước chịu ảnh hưởng lớn nhất từ chính sách mới này.

KPPI cũng đưa ra đánh giá rằng sự gia tăng nhập khẩu là kết quả của các yếu tố khách quan, không thể lường trước. Cụ thể, đại dịch COVID-19 đã gây đứt gãy chuỗi cung ứng toàn cầu; sự dịch chuyển các nhà máy sản xuất sợi từ Trung Quốc sang các nước khác trong khu vực do căng thẳng thương mại Mỹ - Trung; chính sách hạn chế xuất khẩu bông thô của Ấn Độ dẫn đến gia tăng xuất khẩu sợi bông từ nước này; và đặc biệt là việc Hoa Kỳ cấm nhập khẩu sợi bông từ khu vực Tân Cương khiến dòng hàng từ Trung Quốc chuyển hướng sang Indonesia. Những yếu tố này đồng thời tạo áp lực lớn cho ngành công nghiệp trong nước, làm giảm sản lượng, thị phần, doanh thu, công suất hoạt động và việc làm, đồng thời khiến nhiều doanh nghiệp thua lỗ nặng nề. KPPI khẳng định thiệt hại này là hậu quả trực tiếp từ sự gia tăng nhập khẩu, không phải từ các yếu tố nội tại của ngành.

Trên cơ sở đó, KPPI đề xuất Chính phủ Indonesia áp dụng biện pháp tự vệ dưới dạng thuế tuyệt đối trong ba giai đoạn: Giai đoạn 1 áp dụng mức thuế 13.419 rupiah/kg; giai đoạn 2 là 12.614 rupiah/kg và giai đoạn 3 giảm còn 11.809 rupiah/kg. Thời gian áp dụng sẽ được quyết định sau khi Bộ Tài chính Indonesia ban hành chính thức và đăng công báo.

Đáng chú ý, KPPI cũng mở cơ hội cho các bên liên quan yêu cầu tham vấn trong vòng 7 ngày kể từ ngày thông báo kết luận cuối cùng. Việc gửi yêu cầu tham vấn phải thực hiện đồng thời bằng văn bản giấy và qua phương thức điện tử, trong đó nêu rõ thông tin liên hệ gồm tên tổ chức, địa chỉ, email, số điện thoại. Các phiên tham vấn dự kiến được tổ chức theo hình thức trực tuyến.

Trước diễn biến này, Cục Phòng vệ thương mại khuyến nghị các doanh nghiệp sản xuất và xuất khẩu sợi bông cần chủ động nghiên cứu kỹ kết luận điều tra của Indonesia, nhanh chóng gửi bình luận và yêu cầu tham vấn nếu xét thấy cần thiết. Đồng thời, doanh nghiệp nên cân nhắc phương án đa dạng hóa sản phẩm và thị trường xuất khẩu nhằm giảm thiểu tác động tiêu cực từ các biện pháp phòng vệ thương mại ngày càng gia tăng trên thế giới.

Duy Trinh