ISO ban hành tiêu chuẩn phiên bản mới về lưu trữ carbon dưới lòng đất

Việc ISO công bố phiên bản cập nhật của tiêu chuẩn ISO 27914:2026 đánh dấu bước tiến đáng chú ý trong nỗ lực chuẩn hóa hoạt động lưu trữ CO₂ trên phạm vi toàn cầu. Không còn chỉ là bộ hướng dẫn kỹ thuật, tiêu chuẩn lần này đã được nâng cấp với các yêu cầu cụ thể về đo lường, báo cáo và xác minh (MRV), giúp tăng khả năng tích hợp vào cơ chế quản lý và tài chính liên quan đến giảm phát thải.

Nội dung này được giới chuyên gia đánh giá là có thể đáp ứng những khoảng trống mà quy định hiện hành đang đối mặt, đặc biệt trong bối cảnh Subpart RR (cơ chế báo cáo quan trọng của Mỹ) có nguy cơ bị bãi bỏ.

Trong hệ thống pháp lý của Mỹ, Subpart RR thuộc Chương trình báo cáo khí nhà kính của Cơ quan Bảo vệ Môi trường (EPA) đóng vai trò trung tâm trong việc giám sát các dự án lưu trữ CO₂. Quy định này yêu cầu các chủ dự án phải xây dựng kế hoạch MRV chi tiết, đồng thời báo cáo lượng CO₂ lưu trữ dưới lòng đất, qua đó chứng minh tính toàn vẹn của quá trình lưu trữ. Đây cũng là cơ sở quan trọng để doanh nghiệp đủ điều kiện nhận tín dụng thuế theo Điều 45Q – một trong những chính sách khuyến khích đầu tư CCS quan trọng nhất tại Mỹ.

 ISO 27914:2026 - tiêu chuẩn về lưu trữ carbon dưới lòng đất.

Tuy nhiên, đề xuất bãi bỏ Subpart RR đã làm dấy lên lo ngại về khoảng trống pháp lý đáng kể. Nếu thiếu cơ chế thay thế, các dự án CCS đặc biệt là dự án lưu trữ dài hạn thông qua giếng Class VI sẽ gặp khó khăn trong việc chứng minh lượng CO₂ được lưu trữ an toàn, từ đó ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng tiếp cận ưu đãi tài chính. Trong bối cảnh đó, tiêu chuẩn ISO 27914 phiên bản mới được xem là thay thế tiềm năng.

Khác với phiên bản trước (ISO 27914:2017) vốn chỉ mang tính khuyến nghị, tiêu chuẩn mới bổ sung các tiêu chí định lượng rõ ràng, cho phép xác định chính xác lượng CO₂ được lưu trữ cũng như đánh giá tính toàn vẹn của các bể chứa địa chất. Đây là yếu tố then chốt giúp tiêu chuẩn ISO tiệm cận chức năng của Subpart RR, đồng thời mở ra khả năng được các cơ quan quản lý công nhận như một công cụ pháp lý chính thức.

Một điểm đáng chú ý khác là tiêu chuẩn có thể tạo ra sự linh hoạt lớn hơn cho doanh nghiệp. Trong khi Subpart RR gắn liền với các yêu cầu báo cáo cụ thể của EPA, tiêu chuẩn ISO 27914:2026 có thể giúp các dự án CCS hoạt động trong nhiều khu vực pháp lý khác nhau mà không phải tuân thủ hệ thống tiêu chuẩn riêng biệt. Điều này đặc biệt có ý nghĩa đối với nhà đầu tư toàn cầu và các dự án xuyên biên giới.

Tác động tiềm năng của tiêu chuẩn ISO mới không chỉ dừng lại ở khía cạnh kỹ thuật mà còn lan rộng đến thị trường carbon. Nếu được Bộ Tài chính Mỹ chấp nhận như một phương pháp thay thế Subpart RR trong việc xác định điều kiện hưởng tín dụng thuế 45Q, tiêu chuẩn có thể đảm bảo tính liên tục của dòng vốn đầu tư vào CCS. Đồng thời, nó cũng giúp giảm thiểu rủi ro pháp lý cho doanh nghiệp trong bối cảnh chính sách còn nhiều biến động.

Dù vậy, quá trình chuyển đổi sang tiêu chuẩn ISO không phải không có thách thức. Một trong những vấn đề lớn là sự khác biệt về tính bắt buộc: trong khi Subpart RR là quy định pháp lý với yêu cầu báo cáo công khai, các tiêu chuẩn ISO thường mang tính tự nguyện và không yêu cầu công bố dữ liệu ở mức tương tự. Điều này đặt ra yêu cầu cơ quan quản lý cần có cơ chế điều chỉnh phù hợp để đảm bảo tính minh bạch và độ tin cậy của hệ thống.

Bên cạnh đó, việc áp dụng tiêu chuẩn mới đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý, doanh nghiệp và các tổ chức kiểm định nhằm đảm bảo tính nhất quán trong thực thi. Các yếu tố như phân loại dự án, phương pháp đo lường hay quy trình xác minh cần được làm rõ để tránh chồng chéo hoặc tạo ra khoảng trống trong quản lý.

Việc ISO nâng cấp tiêu chuẩn 27914 cho thấy xu hướng rõ rệt: các tiêu chuẩn quốc tế đang dần chuyển mình từ vai trò hỗ trợ kỹ thuật sang công cụ định hình chính sách. Trong bối cảnh các quốc gia đẩy mạnh mục tiêu trung hòa carbon, nhu cầu về một “ngôn ngữ chung” cho hoạt động lưu trữ CO₂ ngày càng trở nên cấp thiết. Nếu được chấp nhận rộng rãi, tiêu chuẩn mới của ISO không chỉ giúp giải quyết bài toán pháp lý tại Mỹ mà còn có thể trở thành nền tảng cho một hệ thống quản lý carbon mang tính toàn cầu.

Bảo Linh