ISO, TCVN và truy xuất nguồn gốc: Bộ ba giúp doanh nghiệp giữ niềm tin thị trường

Không còn là câu chuyện hình thức

Trước đây, không ít doanh nghiệp xem việc đạt chứng nhận ISO hay áp dụng tiêu chuẩn kỹ thuật chỉ để “đủ hồ sơ” khi đấu thầu hoặc xuất khẩu. Tuy nhiên, thực tế đã thay đổi.

Nhiều thị trường nhập khẩu lớn như EU, Mỹ hay Nhật Bản ngày càng siết chặt yêu cầu về an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc và minh bạch chuỗi cung ứng. Người tiêu dùng trong nước cũng bắt đầu quan tâm nhiều hơn đến sản phẩm có chứng nhận, có mã QR truy xuất và thông tin rõ ràng về quy trình sản xuất.

Theo các chuyên gia về tiêu chuẩn chất lượng, việc áp dụng đồng bộ tiêu chuẩn ISO kết hợp công cụ cải tiến giúp doanh nghiệp kiểm soát tốt quy trình, nâng cao năng suất và ổn định chất lượng sản phẩm.

Trong đó, ISO được xem là hệ thống quản lý giúp doanh nghiệp chuẩn hóa quy trình vận hành; TCVN đóng vai trò tạo ra “khung kỹ thuật” phù hợp với điều kiện Việt Nam; còn truy xuất nguồn gốc giúp minh bạch toàn bộ hành trình sản phẩm từ nguyên liệu đến tay người tiêu dùng.

Sự kết hợp của ba yếu tố này đang tạo ra thay đổi lớn trong cách doanh nghiệp xây dựng niềm tin trên thị trường.

Truy xuất nguồn gốc không còn là “phần phụ”

Nếu trước đây truy xuất nguồn gốc thường chỉ xuất hiện ở nông sản xuất khẩu thì hiện nay công nghệ này đã được nhiều doanh nghiệp trong nước mở rộng áp dụng.

Một trong những doanh nghiệp đáng chú ý là TH true MILK khi ứng dụng công nghệ blockchain vào truy xuất nguồn gốc sản phẩm. Theo thông tin công bố, người tiêu dùng có thể quét mã QR để theo dõi toàn bộ hành trình của sản phẩm sữa, từ nguyên liệu đầu vào, quá trình chăn nuôi, sản xuất cho đến phân phối. Hệ thống này được xây dựng theo chuẩn quốc tế GS1 và tương thích với nền tảng truy xuất toàn cầu.

Người tiêu dùng quét mã QR truy xuất nguồn gốc sản phẩm tại siêu thị.

Việc số hóa dữ liệu và công khai quy trình sản xuất không chỉ giúp doanh nghiệp minh bạch thông tin mà còn tăng khả năng kiểm soát chất lượng theo thời gian thực. Đại diện doanh nghiệp cho biết, dữ liệu truy xuất nguồn gốc đã được chuẩn hóa ngay từ những ngày đầu vận hành và tiếp tục được số hóa để phát triển trên nền tảng blockchain.

Theo các chuyên gia, truy xuất nguồn gốc hiện không đơn thuần là công cụ marketing mà đang trở thành yêu cầu bắt buộc trong chuỗi cung ứng hiện đại. Khi xảy ra sự cố chất lượng, doanh nghiệp có thể nhanh chóng xác định lô hàng, nguyên nhân và phạm vi ảnh hưởng để xử lý kịp thời.

ISO giúp doanh nghiệp “siết” quy trình

Song song với truy xuất nguồn gốc, nhiều doanh nghiệp Việt cũng đang đầu tư mạnh vào các hệ thống quản lý theo tiêu chuẩn ISO để nâng cao năng suất và giảm lỗi sản xuất.

Điển hình, Công ty TNHH MTV Mekong Bros đã áp dụng ISO 9001:2015 kết hợp công cụ cải tiến Kaizen trong hoạt động sản xuất. Kết quả, doanh nghiệp xây dựng được hệ thống truy xuất nguồn gốc cho 100% sản phẩm; hiệu suất tổng thể thiết bị đạt 78%; tỷ lệ hoàn thành lệnh sản xuất tăng từ khoảng 85-86% lên 98%.

Đây được xem là ví dụ cho thấy tiêu chuẩn ISO hiện không chỉ dành cho các tập đoàn lớn mà đã trở thành công cụ quản trị thực tế đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ.

Tương tự, Công ty TNHH Chi Lê cũng triển khai đồng thời ISO 9001:2015, ISO 14001:2015 và ISO 45001:2018 kết hợp công cụ 5S. Theo thông tin công bố, doanh nghiệp đã xây dựng bộ tài liệu tích hợp với 20 quy trình quản lý và sắp xếp toàn bộ hồ sơ, vật dụng theo tiêu chuẩn 5S nhằm tăng hiệu quả vận hành.

TCVN tạo “hàng rào kỹ thuật” cho thị trường

Bên cạnh ISO và truy xuất nguồn gốc, hệ thống tiêu chuẩn Việt Nam (TCVN) cũng đang đóng vai trò ngày càng quan trọng trong việc nâng cao chất lượng sản phẩm. Nhiều lĩnh vực từ thực phẩm, vật liệu xây dựng, đồ gia dụng cho tới thiết bị điện đều liên tục được cập nhật tiêu chuẩn kỹ thuật mới nhằm phù hợp với yêu cầu an toàn và xu hướng sản xuất hiện đại. 

Theo các chuyên gia, TCVN không chỉ giúp doanh nghiệp có cơ sở kiểm soát chất lượng mà còn tạo sự đồng bộ trong sản xuất, giảm rủi ro và nâng khả năng cạnh tranh của hàng Việt. Trong bối cảnh xuất khẩu ngày càng phụ thuộc vào tiêu chuẩn kỹ thuật, việc đáp ứng TCVN cũng giúp doanh nghiệp dễ dàng tiếp cận các tiêu chuẩn quốc tế tương ứng.

Sự phát triển của công nghệ số cũng khiến người tiêu dùng thay đổi hành vi mua sắm. Nhiều người không còn chỉ nhìn vào giá bán mà bắt đầu quan tâm đến mã QR, chứng nhận chất lượng hay thông tin nguồn gốc sản phẩm. Điều này tạo áp lực buộc doanh nghiệp phải minh bạch hơn và đầu tư nghiêm túc hơn vào quản trị chất lượng.

Doanh nghiệp đầu tư mạnh vào hệ thống quản lý theo tiêu chuẩn ISO để nâng cao năng suất và giảm lỗi sản xuất.

Các chuyên gia đánh giá trong tương lai, doanh nghiệp thiếu hệ thống tiêu chuẩn bài bản sẽ ngày càng khó cạnh tranh, nhất là trong ngành thực phẩm, nông sản và hàng tiêu dùng. Có thể thấy, ISO, TCVN và truy xuất nguồn gốc đang dần vượt khỏi phạm vi “chứng nhận kỹ thuật” để trở thành nền tảng quản trị và yếu tố sống còn của doanh nghiệp. Khi thị trường ngày càng đòi hỏi minh bạch, an toàn và chất lượng ổn định, đây không còn là lựa chọn mang tính hình thức mà là điều kiện để doanh nghiệp giữ niềm tin với người tiêu dùng và tồn tại lâu dài.

Nguyễn Hương