Kết nối hạ tầng, kiến tạo không gian phát triển cho logistics vùng Đồng bằng sông Hồng

Chiều 21/9/2026, tại Hải Phòng đã diễn ra Diễn đàn Logistics vùng lần VII: "Kiến tạo không gian phát triển mới logistics vùng Đồng bằng sông Hồng" do Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) phối hợp với UBND TP Hải Phòng tổ chức.

Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng phát biểu tại Diễn đàn

Phát triển hạ tầng logistics đồng bộ với quy hoạch

Phát biểu tại Diễn đàn, Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng cho rằng, logistics cần được nhìn nhận là một bộ phận quan trọng của hạ tầng kinh tế quốc gia, trực tiếp quyết định năng lực cạnh tranh của hàng hóa, doanh nghiệp và nền kinh tế.

Logistics Việt Nam thời gian qua tăng trưởng bình quân 14-16% mỗi năm, đóng góp trực tiếp khoảng 4,5-5% GDP. Hạ tầng từng bước được đầu tư, cộng đồng doanh nghiệp logistics ngày càng phát triển. Tuy nhiên, vận tải hàng hóa vẫn chủ yếu dựa vào đường bộ, thiếu các phương thức vận tải có năng lực lớn. Kết nối giữa các loại hình giao thông, khu vực sản xuất, kho vận và cảng biển còn hạn chế, trong khi chi phí logistics vẫn cao.

Đối với Vùng đồng bằng sông Hồng, Phó Thủ tướng cho rằng, khu vực có nhiều lợi thế để trở thành cửa ngõ logistics quan trọng của phía Bắc, nhưng cần khắc phục tình trạng đầu tư phân tán, kết nối chưa liên hoàn.

Từ đó, chuyển từ tư duy "quản lý, hỗ trợ" sang "kiến tạo, phục vụ và phát triển", từng bước tháo gỡ các điểm nghẽn nhằm phát triển logistics thực sự trở thành một ngành kinh tế dịch vụ quan trọng của đất nước nói chung và Vùng đồng bằng sông Hồng nói riêng, giữ vai trò tối ưu hóa chuỗi cung ứng, kết nối toàn bộ sản xuất, cung ứng và tiêu dùng của đất nước.

Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng nhấn mạnh, trong thời gian tới, cần phát triển hạ tầng logistics đồng bộ với quy hoạch và đầu tư kết cấu hạ tầng giao thông quốc gia và khu vực, các vùng và địa phương. Yêu cầu phải quy hoạch có tầm nhìn dài hạn, khoa học; thực hiện đầu tư đồng bộ, hiệu quả; tăng năng lực kết nối giữa các loại hình giao thông (đường bộ, đường sắt, hàng hải, đường thủy và hàng không) và hệ thống hậu cần logistics.

Đối với Đồng bằng sông Hồng, Phó Thủ tướng chỉ đạo hoàn thiện hệ thống quy hoạch, phân bố sản xuất hợp lý, đồng thời phát triển hạ tầng giao thông, đô thị và logistics có tính kết nối cao.

Trong đó, Hà Nội phát huy vai trò trung tâm dịch vụ, tiêu dùng, tài chính, đổi mới sáng tạo, đào tạo nhân lực và hàng không; Bắc Ninh, Hưng Yên kết nối các vùng sản xuất công nghiệp với cửa ngõ xuất nhập khẩu; Ninh Bình phát huy thế mạnh du lịch và kinh tế biển; Quảng Ninh phát huy lợi thế cửa khẩu, biên mậu, kinh tế biển và kết nối quốc tế; Hải Phòng giữ vai trò cửa ngõ hàng hải và trung tâm logistics quốc tế của phía Bắc.

Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng đề nghị Bộ Xây dựng bảo đảm kết nối đồng bộ các phương thức vận tải với với các đầu mối giao thông (cảng biển, sân bay, đường cao tốc…), khu vực cửa khẩu, khu vực sản xuất và các trung tâm hậu cần logistics trên địa bàn cả nước; gắn quy hoạch trung tâm logistics với quy hoạch cảng biển, cảng cạn, kho ngoại quan; tập trung nguồn lực hoàn thiện cơ sở hạ tầng cả về đường bộ, đường sắt, đường thủy nội địa, đường biển và đường hàng không.

Các đại biểu trao đổi tại Diễn đàn

Tháo gỡ các điểm nghẽn logistics

Mặc dù đã đạt quy mô hơn 34.000 doanh nghiệp, đóng góp 4,5 - 5% GDP, nhưng ngành logistics Việt Nam vẫn đối mặt với những điểm nghẽn lớn như quá phụ thuộc vào đường bộ, tính kết nối đa phương thức yếu và chi phí đắt đỏ.

Phân tích về sự mất cân đối giữa các phương thức vận tải, ông Trần Tiến Dũng- Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Dịch vụ Logistics Việt Nam, Chủ tịch Hiệp hội Logistics Hải Phòng- cho biết, năng lực cảng biển tăng nhanh nhưng kết nối hàng hóa vào sâu trong nội địa vẫn phụ thuộc lớn vào đường bộ. Khoảng 98% lượng container hiện được vận chuyển bằng phương thức này.

Trong khi đó, khu vực Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ có hơn 4.000 km đường thủy nội địa cùng khoảng 300 km tuyến ven biển có khả năng khai thác thương mại. Theo ông Dũng, đây là dư địa để tăng vận tải container bằng đường thủy và đường biển, qua đó giảm áp lực lên đường bộ.

Theo ông Trần Tiến Dũng, các địa phương cần phát huy thế mạnh riêng, hạn chế đầu tư trùng lặp, dàn trải, đồng thời phối hợp xây dựng chuỗi logistics khép kín nhằm giảm chi phí logistics của vùng và cả nước.

Việc hoàn thiện pháp luật về hàng hải và đường thủy sẽ tạo nền tảng cho quá trình chuyển dịch này. Song song với thể chế, cần đầu tư luồng lạch, cải tạo tĩnh không cầu, phát triển bến cảng và thu hút đầu tư đội tàu container nội địa. Theo ông Dũng, khi những rào cản được tháo gỡ, tăng vận tải trên sông và trên biển sẽ giúp cân bằng hệ thống giao thông, giảm chi phí cho nền kinh tế và tăng khả năng kết nối của Đồng bằng sông Hồng. 

Chia sẻ từ góc độ địa phương, Bí thư Thành ủy Hải Phòng Lê Ngọc Châu cho biết dịch vụ logistics đóng góp bình quân 13,5% GRDP của thành phố với mức tăng trưởng trên 10% trong giai đoạn 2021 - 2025. Hướng đến năm 2030, Hải Phòng quy hoạch hệ thống gồm 73 bến cảng biển và hơn 300 cảng, bến thủy nội địa, trong đó khu bến cảng nước sâu Lạch Huyện tiếp tục giữ vai trò trung tâm thông thương quốc tế.

Thành phố không chỉ tập trung đầu tư hạ tầng cứng như cảng Nam Đồ Sơn, sân bay Cát Bi, tuyến đường sắt liên vận Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng và các vành đai giao thông trọng điểm, mà còn đẩy mạnh phát triển hạ tầng mềm. Các giải pháp số hóa hải quan, vận đơn điện tử, xây dựng trung tâm logistics thông minh đang được Hải Phòng ưu tiên nhằm gia tăng giá trị dịch vụ và năng lực kết nối vĩ mô.

Trong bối cảnh hội nhập sâu rộng, vùng Đồng bằng sông Hồng đang ngày càng khẳng định vị thế là động lực tăng trưởng logistics trọng điểm, bám sát định hướng chiến lược tại Nghị quyết số 30-NQ/TW của Bộ Chính trị. Chủ tịch VCCI Hồ Sỹ Hùng đề xuất tiếp tục cải thiện môi trường kinh doanh, thúc đẩy logistics xanh, tăng liên kết với ngành hàng và doanh nghiệp để hình thành hệ sinh thái, đồng thời sử dụng logistics như công cụ giúp doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào thị trường quốc tế và tận dụng các hiệp định thương mại tự do.

 Lê Kim Liên