Khai khoáng bền vững: Tiếp cận theo tiêu chuẩn quốc tế

Ngành khai khoáng từ lâu giữ vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế, cung cấp nguồn nguyên liệu thiết yếu cho hạ tầng, công nghiệp và các lĩnh vực công nghệ hiện đại. Trong bối cảnh hiện nay, khoáng sản tiếp tục là nền tảng cho nhiều lĩnh vực then chốt như năng lượng, giao thông vận tải, công nghệ số và y tế. Đặc biệt, khi nhu cầu toàn cầu gia tăng đối với các loại khoáng sản phục vụ chuyển đổi năng lượng và phát triển công nghệ, ngành khai khoáng vẫn đóng góp đáng kể vào tạo việc làm, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và đổi mới sáng tạo trên phạm vi toàn cầu.

Tuy nhiên, đi cùng lợi ích là không ít hệ lụy. Nhiều khu mỏ sau khi ngừng hoạt động vẫn để lại những vấn đề nghiêm trọng như ô nhiễm nguồn nước, suy thoái đất đai, hay các công trình tiềm ẩn rủi ro như bãi thải khai thác không ổn định.

Bên cạnh các tác động dễ nhận thấy về môi trường và an toàn, ngành khai khoáng còn kéo theo những hệ quả kinh tế - xã hội lâu dài, ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng, sinh kế của người dân, cũng như mối liên kết văn hóa - xã hội của các cộng đồng bản địa với đất đai. Những thách thức này đặt ra yêu cầu cấp thiết về các giải pháp quản lý bền vững, minh bạch và có tính bao trùm xã hội.

Ảnh minh hoạ.

Tiêu chuẩn ISO 24419-1, Đóng cửa và phục hồi mỏ - Quản lý di sản khai thác mỏ - Phần 1: Yêu cầu và khuyến nghị, đáp ứng nhu cầu này bằng cách cung cấp khuôn khổ toàn diện cho việc khắc phục bền vững các di sản khai thác mỏ. Được phát triển bởi một nhóm làm việc của tiểu ban kỹ thuật ISO/TC 82/SC 7 về khai thác và đóng cửa mỏ bền vững, tiêu chuẩn này bao gồm toàn bộ vòng đời của quá trình khắc phục với sự nhấn mạnh đặc biệt vào quản trị.

Từ khâu lập kế hoạch và đánh giá rủi ro đến triển khai, kết thúc và sự tham gia của các bên liên quan, tiêu chuẩn hỗ trợ việc ra quyết định dựa trên thông tin đầy đủ, trách nhiệm giải trình và quản lý lâu dài. Thay vì chỉ tập trung vào giảm thiểu tác hại, ISO 24419-1 khuyến khích các phương pháp góp phần phục hồi môi trường, tạo ra giá trị xã hội và phù hợp với các Mục tiêu Phát triển Bền vững của Liên Hợp Quốc.

Nhìn về phía trước, khi nhu cầu về khoáng sản thiết yếu tăng lên và kỳ vọng về hiệu quả môi trường, xã hội tiếp tục gia tăng, các khuôn khổ như ISO 24419-1 sẽ đóng vai trò ngày càng quan trọng. Bằng cách cung cấp tài liệu tham khảo chung cho việc phục hồi bền vững, các tiêu chuẩn quốc tế giúp chuyển những kỳ vọng này thành thực tiễn nhất quán, đảm bảo các vấn đề tồn đọng từ hoạt động khai thác mỏ được giải quyết theo cách củng cố hệ sinh thái, trao quyền cho cộng đồng, tôn trọng quyền của người bản địa và các mối liên hệ văn hóa, đồng thời hỗ trợ phát triển kinh tế bền vững lâu dài sau khi các hoạt động khai thác mỏ kết thúc.

Tiểu My (theo ISO)