Kiến tạo 'hệ sinh thái số' để chuẩn hóa chất lượng hàng hóa

Hành lang pháp lý và định hướng chiến lược

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng, TCĐLCL ngày càng khẳng định vai trò là nền tảng quan trọng của hạ tầng chất lượng quốc gia, góp phần bảo đảm tính minh bạch của thị trường, nâng cao năng suất và năng lực cạnh tranh của sản phẩm, hàng hóa. Việc đẩy mạnh công tác TCĐLCL không chỉ là yêu cầu của quản lý nhà nước mà còn là động lực thúc đẩy đổi mới sáng tạo và phát triển kinh tế bền vững.

Cán bộ Chi cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng kiểm tra cửa hàng bán lẻ xăng dầu trên địa bàn xã Nhân Nghĩa, tỉnh Phú Thọ.

Tại tỉnh Phú Thọ, năm 2026 được xác định là năm có ý nghĩa bản lề, tạo nền tảng cho việc triển khai đồng bộ các nhiệm vụ về tiêu chuẩn, đo lường và chất lượng trong giai đoạn 2026 - 2030. Trên cơ sở bám sát định hướng của Bộ Khoa học và Công nghệ và các chương trình, chiến lược quốc gia, tỉnh đang từng bước kiện toàn thể chế quản lý, nâng cao năng lực quản lý nhà nước và thúc đẩy xây dựng hệ sinh thái dữ liệu số phục vụ hiệu quả hoạt động TCĐLCL.

Để tạo dựng hành lang pháp lý vững chắc, cuối năm 2025, Sở Khoa học và Công nghệ đã kịp thời tham mưu cho UBND tỉnh ban hành một hệ thống các kế hoạch mang tính chiến lược dài hạn. Đây là kim chỉ nam cho mọi hoạt động TCĐLCL trên địa bàn trong năm 2026 và những năm tiếp theo.

Trong đó phải kể đến: Kế hoạch số 12245/KH-UBND ngày 25/12/2025 thực hiện Quyết định số 1703/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ và Chương trình hành động 09-CTr/TU của Tỉnh ủy nhằm thực hiện Chỉ thị số 38-CT/TW của Ban Bí thư về đẩy mạnh công tác tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng quốc gia đến năm 2030; Kế hoạch số 7541/KH-UBND ngày 25/10/2025 và số 7810/KH-UBND ngày 28/10/2025 triển khai thi hành Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa và Luật Tiêu chuẩn và Quy chuẩn kỹ thuật.

Việc kịp thời cập nhật và triển khai các quy định pháp luật mới là điều kiện quan trọng để chuẩn hóa hoạt động quản lý nhà nước, đồng thời hỗ trợ các doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh tránh được những rào cản kỹ thuật không cần thiết trong quá trình tham gia thị trường.

Bên cạnh đó, tỉnh cũng chú trọng hỗ trợ doanh nghiệp và phát triển các sản phẩm đặc thù, thế mạnh của địa phương thông qua các kế hoạch chuyên sâu như: Kế hoạch số 9165/KH-UBND ngày 14/11/2025 về phát triển nhãn hiệu chứng nhận Chè Phú Thọ; Kế hoạch số 5552/KH-UBND ngày 29/9/2025 về truy xuất nguồn gốc (TXNG) và ghi nhãn hàng hóa.

Kiện toàn năng lực quản lý nhà nước

Việc triển khai mô hình chính quyền hai cấp tại Phú Thọ đòi hỏi sự thay đổi căn bản trong phương thức điều hành và phối hợp giữa các cấp quản lý. Do đó, một trong những nhiệm vụ trọng tâm trong năm 2026 là tiếp tục hoàn thiện hệ thống văn bản chỉ đạo, đồng thời nâng cao năng lực quản lý nhà nước gắn với thực tiễn triển khai mô hình mới.

Hiện nay, Chi cục TCĐLCL đang tập trung hoàn thiện và trình UBND tỉnh phê duyệt Đề án nâng cao năng lực, hiệu quả quản lý nhà nước của chính quyền địa phương hai cấp đối với lĩnh vực TCĐLCL. Đề án hướng tới các mục tiêu chủ yếu như: Phân định rõ trách nhiệm, quyền hạn và cơ chế phối hợp giữa cấp tỉnh và cấp xã (theo mô hình 2 cấp); Đầu tư đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ chuyên trách có trình độ chuyên môn cao, đủ khả năng hướng dẫn, kiểm tra và xử lý dứt điểm các vấn đề phát sinh ngay tại cơ sở.

Xây dựng và vận hành cơ sở dữ liệu số

Một trong những điểm nhấn mang tính đột phá trong năm 2026 là việc phối hợp vận hành cơ sở dữ liệu (CSDL) quốc gia về tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng tại địa phương.

CSDL quốc gia về TCĐLCL được xây dựng, cập nhật nhằm cung cấp, chia sẻ đầy đủ, chính xác, kịp thời các thông tin về hoạt động tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng, đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước, phục vụ hiệu quả hoạt động sản xuất, kinh doanh của người dân, doanh nghiệp.

Đây là một cấu phần quan trọng của nền tảng số quản lý hạ tầng chất lượng quốc gia. Để bảo đảm vận hành hiệu quả mô hình chính quyền hai cấp, tỉnh Phú Thọ xác định việc ứng dụng công nghệ số là giải pháp trọng tâm.

Nền tảng dữ liệu này được xây dựng, duy trì và khai thác nhằm phục vụ đồng thời nhiều đối tượng, bao gồm cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp và người tiêu dùng, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý hạ tầng chất lượng quốc gia theo đúng quy định pháp luật.

Thúc đẩy đo lường và chuẩn hóa chất lượng

Hoạt động đo lường được coi là ngôn ngữ chung của thương mại quốc tế, đóng vai trò quan trọng trong việc bảo đảm tính minh bạch và công bằng trong giao dịch. Theo đó, nhiệm vụ trọng tâm năm 2026 bao gồm việc hướng dẫn doanh nghiệp xây dựng và triển khai Chương trình đảm bảo đo lường tại doanh nghiệp. Điều này giúp kiểm soát chính xác các định lượng trong sản xuất, giảm thiểu hao hụt và đảm bảo tính công bằng trong thương mại. Việc đo lường chính xác không chỉ bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng mà còn là tấm vé để sản phẩm Phú Thọ vươn ra thị trường quốc tế.

Cán bộ Trung tâm Kỹ thuật tiêu chuẩn đo lường chất lượng thực hiện xác định thành phần cất xăng, dầu.

Nhằm chuẩn hóa chất lượng, truy xuất nguồn gốc và phát triển thương hiệu địa phương, tỉnh đẩy mạnh việc triển khai áp dụng hệ thống truy xuất nguồn gốc (TXNG), mã số mã vạch và ghi nhãn hàng hóa. Đây là yêu cầu bắt buộc của các thị trường xuất khẩu lớn. Việc minh bạch thông tin từ khâu sản xuất đến tay người tiêu dùng thông qua tem TXNG sẽ giúp ngăn chặn hàng giả, hàng kém chất lượng và bảo vệ uy tín cho các thương hiệu mạnh của tỉnh.

Tiếp tục hỗ trợ doanh nghiệp áp dụng các hệ thống quản lý chất lượng theo tiêu chuẩn quốc tế như ISO 9001, ISO 22000, HACCP và các công cụ cải tiến năng suất, công cụ hỗ trợ sản xuất thông minh, năng suất xanh và các giải pháp bền vững… theo Kế hoạch số 5553/KH-UBND ngày 29/9/2025 của UBND tỉnh về nâng cao năng suất chất lượng dựa trên nền tảng đổi mới sáng tạo. Khi việc quản lý chất lượng sản phẩm được chuẩn hóa theo tiêu chuẩn quốc tế, hàng hóa của Phú Thọ sẽ dễ dàng tham gia vào các chuỗi cung ứng lớn và các thị trường khó tính.

Duy trì kỷ cương qua công tác kiểm tra

Đổi mới phương thức hậu kiểm, nhiệm vụ thường xuyên sẽ được thực hiện quyết liệt và đổi mới, tập trung vào việc đẩy mạnh hướng dẫn chuyên môn cho cán bộ cơ sở và doanh nghiệp về các luật mới. Công tác hậu kiểm sẽ được thắt chặt thông qua việc tăng cường kiểm tra, khảo sát chất lượng sản phẩm, hàng hóa trên thị trường.

Kiểm tra dựa trên đánh giá rủi ro từ CSDL về TCĐLCL sẽ là căn cứ quan trọng để cơ quan quản lý thực hiện đánh giá rủi ro. Những đơn vị có lịch sử vi phạm hoặc chưa cập nhật đầy đủ dữ liệu đo lường sẽ được đưa vào danh sách theo dõi trọng điểm. Cách tiếp cận này giúp việc kiểm tra có trọng tâm, trọng điểm, đồng thời tránh gây phiền hà cho các doanh nghiệp kinh doanh chân chính…

Công tác TCĐLCL tại tỉnh Phú Thọ trong năm 2026 đang đứng trước nhiều cơ hội, đồng thời cũng đặt ra không ít thách thức mới. Để đạt được các mục tiêu đề ra, cần tăng cường sự phối hợp chặt chẽ giữa các sở, ngành và UBND cấp xã trong việc cập nhật, chia sẻ và khai thác hiệu quả dữ liệu TCĐLCL. Sự minh bạch về thông tin cùng với việc chuẩn hóa chất lượng sản phẩm sẽ tạo nền tảng vững chắc để các tổ chức, doanh nghiệp Phú Thọ phát triển, nâng cao năng lực cạnh tranh, góp phần thực hiện mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội bền vững của tỉnh giai đoạn 2026 - 2030./.

Phạm Thị Thu Hồng (Sở KH&CN Phú Thọ)