Áp dụng Lean trong doanh nghiệp may gia công: Giải pháp nâng cao năng suất và tối ưu chi phí

Các nghiên cứu về mô hình sản xuất tinh gọn Lean và Lean truyền thống trong ngành dệt may đã được nhiều tác giả trên thế giới quan tâm, trong đó đối tượng doanh nghiệp may gia công được xem là nhóm chịu tác động rõ nét nhất từ việc áp dụng mô hình này. Thực tiễn cho thấy, khi triển khai Lean, các doanh nghiệp may gia công có thể giảm đáng kể lãng phí trong sản xuất, tối ưu hóa dòng chảy công việc và cải thiện năng suất lao động.

Nhiều báo cáo trong ngành ghi nhận năng suất tại các doanh nghiệp may gia công tăng khoảng 15–20% ngay sau khi ứng dụng Lean, nhờ rút ngắn thời gian chuyển đổi mã hàng, giảm tồn kho bán thành phẩm và hạn chế tỷ lệ hàng lỗi, qua đó nâng cao khả năng đáp ứng tiến độ giao hàng cho đối tác.

Đặc biệt, trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt trên thị trường quốc tế, doanh nghiệp may gia công phải đối mặt với áp lực lớn về giá thành, chất lượng và thời gian giao hàng. Không sở hữu lợi thế về thương hiệu hay hệ thống phân phối, các doanh nghiệp này buộc phải liên tục tìm kiếm giải pháp tiết giảm chi phí sản xuất và nâng cao hiệu quả vận hành. Vì vậy, việc kết hợp mô hình sản xuất tinh gọn Lean với các giải pháp của Cách mạng Công nghiệp 4.0 đang trở thành hướng đi quan trọng, giúp doanh nghiệp may gia công nâng cao năng lực cạnh tranh và từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Doanh nghiệp may gia công là các xưởng, công ty chuyên sản xuất quần áo theo đơn đặt hàng của thương hiệu khác, đảm nhận các công đoạn như cắt, may và hoàn thiện sản phẩm. Mô hình này cho phép các thương hiệu tập trung vào thiết kế, xây dựng hình ảnh và marketing, trong khi doanh nghiệp may gia công chịu trách nhiệm tổ chức sản xuất với yêu cầu cao về tiến độ, chất lượng và chi phí. Chính đặc thù này khiến hiệu quả quản trị sản xuất trở thành yếu tố sống còn đối với các doanh nghiệp may gia công.

Ở Việt Nam, các doanh nghiệp may gia công rất đa dạng từ các xưởng nhỏ đến những tên tuổi lớn như Tổng Công ty May Nhà Bè, Tổng Công ty May 10, May Việt Tiến và Tổng Công ty CP Dệt May Hòa Thọ… Các doanh nghiệp này không chỉ sản xuất cho thị trường nội địa mà còn nhận hàng gia công xuất khẩu cho các đối tác quốc tế. Trong đó có những đơn vị đạt chuẩn và chứng chỉ chất lượng quốc tế, đáp ứng yêu cầu nghiêm ngặt của các thương hiệu lớn trên thế giới.

Để tối ưu hóa hiệu quả hoạt động hiện nay có rất nhiều doanh nghiệp may gia công tại Việt Nam áp dụng Lean vào sản xuất. Một ví dụ nghiên cứu điển hình là tại Nhà máy may VIMIKY là xí nghiệp trực thuộc Tổng Công ty Cổ phần May Việt Tiến, nơi mô hình Lean Six Sigma được triển khai nhằm giải quyết các vấn đề như tỷ lệ lỗi cao, cân bằng chuyền chưa tối ưu và tồn kho lớn. Việc tiêu chuẩn hóa quy trình, quản lý thị giác và kiểm soát tồn kho bằng Kanban giúp doanh nghiệp cải thiện đáng kể năng suất, chất lượng sản phẩm và thời gian giao hàng đúng hạn.

Ngoài ra, không chỉ các doanh nghiệp trong nước mà các doanh nghiệp may quốc tế hoạt động tại Việt Nam cũng triển khai Lean để cải thiện năng lực cạnh tranh. Ví dụ, Công ty may mặc DONY. DONY là một công ty chuyên tập trung vào sản xuất gia công mảng đồng phục và áo quần thời trang chất lượng cao ở cả nội địa đến xuất khẩu. Từ năm 2018, DONY đã triển khai Lean vào toàn bộ hệ thống sản xuất của mình và đạt được những kết quả đáng ghi nhận giảm 35% thời gian sản xuất trung bình, giảm 42% lượng hàng tồn kho, tăng 28% năng suất lao động, giảm 57% tỷ lệ sản phẩm lỗi, nâng cao sự hài lòng của khách hàng lên 95%. 

Công ty may mặc DONY phát triển không ngừng nhờ Lean

Nhờ áp dụng Lean, DONY đã nâng cao vị thế cạnh tranh của mình trong lĩnh vực may mặc, đặc biệt là các mặt hàng đồng phục và thời trang đơn giản với giá thành cam kết tốt nhất (cạnh tranh về giá sản xuất được với cả thị trường Trung Quốc). Điều này giúp DONY trở thành đối tác tin cậy của nhiều thương hiệu trong và ngoài nước, đặc biệt là thị trường Châu Âu, Mỹ, Trung Đông và Nhật Bản.

Nhìn chung, việc áp dụng Lean trong các doanh nghiệp may gia công không chỉ giúp tiết giảm chi phí, nâng cao năng suất và chất lượng, mà còn làm nền tảng để các doanh nghiệp thích ứng với yêu cầu của công nghiệp 4.0, tạo lợi thế cạnh tranh bền vững trong bối cảnh hội nhập sâu rộng với thị trường toàn cầu.

Theo các chuyên gia về năng suất, doanh nghiệp không nên chờ đến khi quy mô lớn mạnh mới bắt đầu triển khai Lean, bởi khi đó việc chuyển đổi các phương thức quản trị và tổ chức sản xuất sẽ trở nên phức tạp và tốn kém hơn. Bản chất của Lean không nằm ở những công cụ kỹ thuật phức tạp, mà ở việc giúp người lao động hiểu rõ những hoạt động nào thực sự tạo ra giá trị cho khách hàng, và những hoạt động nào không mang lại giá trị gia tăng, từ đó bị xem là lãng phí.

Về nguyên tắc, Lean hướng tới mục tiêu gia tăng giá trị cho khách hàng thông qua việc liên tục nhận diện và loại bỏ các dạng lãng phí trong toàn bộ quá trình cung cấp sản phẩm và dịch vụ. Lãng phí được hiểu là tất cả những hoạt động không đóng góp vào giá trị mà khách hàng mong đợi và sẵn sàng chi trả.

Do đó, để áp dụng Lean một cách hiệu quả, doanh nghiệp cần xuất phát từ việc thấu hiểu nhu cầu cốt lõi của khách hàng, xác định rõ những giá trị mà sản phẩm và dịch vụ mang lại. Trên cơ sở đó, doanh nghiệp có thể từng bước cải tiến quy trình, giảm thiểu hoặc loại bỏ các hoạt động gây phát sinh chi phí không cần thiết và kéo dài thời gian chờ đợi, qua đó nâng cao hiệu quả hoạt động và năng lực cạnh tranh.

An Dương