Lộ trình phù hợp tạo nền tảng nâng cao năng suất

Theo TS Lê Anh Hưng, Viện trưởng Viện Khoa học và Đổi mới sáng tạo, áp lực chuyển đổi xanh đang đến từ cả thị trường và chính sách. Các đối tác quốc tế ngày càng đặt ra những tiêu chuẩn khắt khe về môi trường, phát thải carbon và phát triển bền vững, trong khi hệ thống chính sách trong nước cũng từng bước hoàn thiện theo hướng thúc đẩy sản xuất xanh. Muốn tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu, doanh nghiệp không còn lựa chọn nào khác ngoài việc đáp ứng các yêu cầu này.

Song song với đó, chuyển đổi số đang trở thành công cụ giúp doanh nghiệp tối ưu quy trình, kiểm soát chi phí, nâng cao hiệu quả quản trị và cải thiện năng suất lao động. Khi được triển khai đồng bộ, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh sẽ tạo hiệu ứng cộng hưởng, giúp doanh nghiệp nâng cao chất lượng tăng trưởng thay vì chỉ mở rộng quy mô sản xuất.

TS. Lê Anh Hưng, Viện trưởng Viện Khoa học và Đổi mới sáng tạo.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy nhiều doanh nghiệp vừa và nhỏ vẫn gặp khó khăn trong quá trình chuyển đổi. Điều đáng chú ý là rào cản lớn nhất không phải thiếu vốn, công nghệ hay nguồn nhân lực mà là thiếu một lộ trình triển khai phù hợp.

Theo TS Lê Anh Hưng, không ít doanh nghiệp vẫn loay hoay với câu hỏi phải bắt đầu từ đâu, ưu tiên nội dung nào trước và xây dựng kế hoạch chuyển đổi như thế nào để phù hợp với quy mô cũng như khả năng hấp thụ của mình. Việc đặt mục tiêu quá lớn nhưng thiếu kế hoạch cụ thể khiến nhiều chương trình chuyển đổi chưa đạt hiệu quả như kỳ vọng.

Đối với chuyển đổi xanh, động lực của nhiều doanh nghiệp hiện vẫn chủ yếu xuất phát từ yêu cầu của khách hàng, đối tác hoặc quy định của cơ quan quản lý. Trong khi đó, không ít doanh nghiệp vẫn coi đây là khoản chi phí phải bỏ ra thay vì một khoản đầu tư giúp tiết kiệm tài nguyên, giảm chi phí vận hành, nâng cao năng suất và gia tăng giá trị sản phẩm trong dài hạn.

Theo các chuyên gia, thay đổi nhận thức là điều kiện tiên quyết để doanh nghiệp chủ động tham gia quá trình chuyển đổi. Khi nhìn nhận chuyển đổi kép là giải pháp nâng cao năng suất và sức cạnh tranh thay vì chỉ đáp ứng các yêu cầu tuân thủ, doanh nghiệp sẽ có động lực đầu tư dài hạn và triển khai hiệu quả hơn.

Từ thực tiễn tư vấn và triển khai tại nhiều doanh nghiệp, TS Lê Anh Hưng cho rằng không có một mô hình chuyển đổi chung cho tất cả doanh nghiệp. Mỗi đơn vị cần bắt đầu bằng việc đánh giá toàn diện hiện trạng để xác định những điểm nghẽn trong quản trị, quy trình sản xuất, công nghệ và sử dụng nguồn lực.

Trên cơ sở đó, doanh nghiệp cần xây dựng lộ trình chuyển đổi phù hợp với quy mô, nguồn lực và khả năng hấp thụ của mình. Thay vì đầu tư dàn trải, quá trình chuyển đổi nên được triển khai theo từng giai đoạn với các mục tiêu cụ thể, có thể đo lường và đánh giá hiệu quả.

Một trong những yếu tố quyết định thành công là thiết lập cơ chế theo dõi, đánh giá và điều chỉnh thường xuyên. Việc đo lường kết quả sau từng giai đoạn không chỉ giúp doanh nghiệp kịp thời khắc phục hạn chế mà còn từng bước chuẩn hóa quy trình quản trị, sử dụng hiệu quả nguồn lực và nâng cao năng suất lao động.

Theo TS Lê Anh Hưng, mặc dù Nhà nước đã ban hành nhiều chính sách hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi số và chuyển đổi xanh, nhưng khoảng cách giữa chính sách và quá trình triển khai trên thực tế vẫn còn khá lớn. Do đó, cần tăng cường hoạt động hướng dẫn, tư vấn và kết nối để doanh nghiệp dễ dàng tiếp cận các chương trình hỗ trợ, đồng thời xây dựng lộ trình chuyển đổi phù hợp với điều kiện thực tế.

Về phía doanh nghiệp, các chính sách hỗ trợ chỉ tạo ra động lực ban đầu. Thành công của chuyển đổi kép vẫn phụ thuộc vào quyết tâm đổi mới, năng lực quản trị và sự chủ động đầu tư của chính doanh nghiệp. Khi chính sách được triển khai đồng bộ và doanh nghiệp chủ động nâng cao nội lực, chuyển đổi kép sẽ không chỉ giúp đáp ứng yêu cầu của thị trường mà còn trở thành động lực quan trọng để nâng cao năng suất, chất lượng và năng lực cạnh tranh, hướng tới phát triển bền vững trong dài hạn.

Hiền Anh