Lợi dụng việc không cho kiểm tra hàng để trục lợi, lừa người tiêu dùng

Hiện nay, trong bối cảnh bùng nổ công nghệ thông tin, bên cạnh việc mua sắm bằng hình thức trực tiếp thì người dân ngày càng ưa chuộng việc mua sắm trực tuyến thông qua các sàn thương mại điện tử. Nhờ đó trong những năm qua, thương mại điện tử Việt Nam đã có sự phát triển nhanh chóng.

Nước ta hiện có khoảng 100 sàn thương mại điện tử, trong đó, nhiều sàn thương mại điện tử là kênh mua sắm trực tuyến hàng đầu của người tiêu dùng như: Shopee, Lazada, Tiki, TikTok Shop, Sendo… Tuy nhiên, bên cạnh các tiện ích đem lại thì ngày càng xuất hiện nhiều hành vi kinh doanh, buôn bán hàng giả, hàng nhái, hàng kém chất lượng, không rõ nguồn gốc xuất xứ trên các sàn thương mại điện tử nhằm lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Đặc biệt, lợi dụng chính sách không cho khách hàng đồng kiểm khi nhận hàng online, các shop bán hàng lừa đảo xuất hiện đầy trên các sàn thương mại điện tử.

Anh Thanh, ngụ huyện Bình Chánh - thành phố Hồ Chí Minh, chuyên kinh doanh các mặt hàng công nghệ đã qua sử dụng. Anh thường xuyên tìm kiếm sản phẩm trên các sàn thương mại điện tử, không phải để mua mà để nắm thông tin thị trường và biết chiêu trò của các shop/gian hàng bán hàng lừa đảo.

Theo anh Thanh cho biết hàng dỏm, hàng giả trên thương mại điện tử thường tập trung ở nhóm hàng công nghệ bởi giá trị lớn, hình thức của hàng chính hãng và hàng lừa đảo giống nhau, chỉ khác nhau ở cấu hình bên trong. "Người mua không am hiểu về sản phẩm, không có cơ sở kiểm chứng và ham giá rẻ rất dễ rơi vào bẫy lừa đảo" – anh Thanh nói.

Anh dẫn chứng laptop Dell 9310 2in1 xoay gập 360 độ, SSD 512 GB, giá chính hãng hằng chục triệu đồng nhưng sàn thương mại điện tử giá chỉ 3 triệu đồng, giảm còn chưa tới 2,1 triệu đồng. Điện thoại iPhone 14 Pro chính hãng giá khoảng 25 triệu đồng nhưng trên shop online chỉ khoảng 8-9 triệu đồng. Đến 99,9% đây đều là hàng "fake" vì hàng thật không thể có giá rẻ như vậy.

Anh Thanh nêu thêm ví dụ: "Cuối năm 2023, cơ quan quản lý thị trường thành phố Hà Nội bắt một kho hàng giả thương hiệu Marshall (Anh) cực lớn, trị giá hơn 4,4 tỉ đồng. Đến nay, các loại loa bluetooth thương hiệu nổi tiếng này vẫn bán tràn lan trên thương mại điện tử, giá chỉ vài trăm ngàn đồng/món".

Nhiều gian hàng trên thương mại điện tử bán hàng giả, kém chất lượng. Ảnh: Người lao động

Anh Thành Vinh, ngụ quận 3, thành phố Hồ Chí Minh thì phát hiện hàng loạt đánh giá giống nhau của cùng một tài khoản hoặc na ná nhau dưới các sản phẩm máy ảnh, điện thoại... trên các gian hàng trên sàn Shopee. Nghi ngờ, anh Thành Vinh tìm qua một số người chơi máy ảnh, thì được cảnh báo nguy cơ lừa đảo.

Giám đốc kinh doanh một sàn thương mại điện tử tại thành phố Hồ Chí Minh cho biết, thủ đoạn lừa đảo phổ biến hiện nay là đăng bán các sản phẩm có giá trị cao như đồ điện tử, điện thoại… với giá bán rất rẻ so với giá chính hãng, kèm theo đó là những dòng mô tả như "giảm giá sốc", "thanh lý xả kho"… Cũng có trường hợp, đối tượng lừa đảo rao bán sản phẩm "siêu khuyến mãi" với giá rẻ hơn 3-4 lần so với giá niêm yết và giao hàng không có giá trị.

Vậy, để nhận biết shop lừa đảo, theo vị giám đốc này, dấu hiệu đầu tiên là shop bán những sản phẩm có giá trị cao trên thị trường với giá rẻ chỉ bằng ½, 1/3, thậm chí 1/10 giá chính hãng. Thứ 2, sản phẩm trên shop có tổng lượt bán nhiều nhưng ít hoặc không có đánh giá phản hồi, cho thấy khả năng shop đã thuê bên thứ 3 vào mua đơn ảo để tạo lượt bán ảo cho sản phẩm. Một dấu hiệu nhận biết nữa là ở phần đánh giá sản phẩm, nếu shop thuê dịch vụ tăng lượt mua và đánh giá phản hồi thì các đánh giá đều khen hết nấc và gần giống nhau.

Còn theo đánh giá của cơ quan chức năng, thời gian gần đây nổi lên một số thủ đoạn lừa đảo chiếm đoạt tài sản thông qua các sàn thương mại điện tử như: Thứ nhất, đối tượng lập tài khoản bán hàng trên sàn thương mại điện tử với thông tin giả mạo các cửa hàng, công ty kinh doanh có uy tín để tạo lòng tin cho khách hàng. Sau đó, đối tượng đăng bán các sản phẩm có mức giá rẻ hơn giá niêm yết nhiều lần kèm theo những dòng mô tả như “Giảm giá sốc”, “Thanh lý xả kho”, “Cơ hội có 1-0-2”, “Sale đậm nhất năm”… Những sản phẩm được đăng bán đều có giá trị cao và thường được làm giả theo các thương hiệu lớn như thiết bị điện tử, phụ kiện hàng hiệu…

Khi người mua đặt đơn hàng, các đối tượng sẽ được sàn thương mại điện tử cung cấp thông tin cá nhân của người mua. Sau đó, đối tượng chủ động liên lạc thông qua Zalo, Facebook nhằm dụ dỗ khách hàng mua các mã giảm giá để giao dịch trực tuyến, không thông qua sàn thương mại điện tử với mức giá thấp hơn nhiều lần mức giá đang niêm yết. Sau khi người bị hại chuyển khoản thanh toán thành công, các đối tượng sẽ chặn liên lạc; gửi bưu kiện trong đó chứa các vật phẩm không có giá trị hoặc chứa hàng giả, kém chất lượng.

Thứ hai, đối tượng cài đặt đơn hàng ở trạng thái treo hoặc hủy đơn hàng nhưng vẫn tạo đơn vận chuyển của các cửa hàng, công ty kinh doanh để giao hàng đến địa chỉ người mua. Khi đó, đối tượng sẽ tráo hàng, thay đổi hàng thật bằng hàng giả, hàng kém chất lượng hoặc các vật phẩm không có giá trị. Người bị hại sử dụng phương thức thanh toán trả trước, không kiểm tra sản phẩm khi nhận hàng hoặc lầm tưởng đây là sản phẩm mình đặt mua trên sàn thương mại điện tử nên vẫn tiến hành thanh toán tiền bình thường khi nhận hàng.

Do việc giao dịch của người bị hại nằm ngoài phạm vi của các sàn thương mại điện tử nên không được đảm bảo quyền lợi đổi trả, hoàn tiền sản phẩm vì hệ thống các sàn thương mại điện tử không ghi nhận bất kỳ giao dịch mua hàng hay xác định được thiệt hại của người tiêu dùng.

Theo cơ quan chức năng, hoạt động rao bán hàng giả, hàng nhái trên các sàn thương mại điện tử thường sẽ có một số dấu hiệu nhận biết như: Giá sản phẩm rẻ hơn rất nhiều so với giá thị trường; thiếu thông tin chi tiết về sản phẩm; sản phẩm được nhận xét, đánh giá tích cực một cách quá mức, bất thường; hình thức thanh toán bằng cách chuyển khoản qua ngân hàng, thanh toán bằng ví điện tử không rõ nguồn gốc, hoặc yêu cầu cung cấp thông tin thẻ tín dụng một cách đáng ngờ; tài khoản của người bán ít hoặc không có thông tin cá nhân; người bán có lịch sử phản hồi tiêu cực, có nhiều khiếu nại từ người mua trước đó hoặc không có đủ đánh giá và phản hồi từ khách hàng…

Để tránh bị lừa đảo khi mua hàng trực tuyến qua các sàn thương mại điện tử, người dân cần nâng cao ý thức cảnh giác, trước khi mua hàng phải nghiên cứu thông tin về người bán như địa chỉ, số điện thoại, mức độ uy tín; kiểm tra thông tin chi tiết, hình ảnh, nội dung mô tả sản phẩm; tìm hiểu kỹ chính sách bảo hành, đổi trả, hoàn tiền; tham khảo ý kiến nhận xét, đánh giá từ người mua khác về người bán và sản phẩm; khi nhận hàng nên yêu cầu cho xem hàng rồi mới thanh toán để an toàn hơn khi mua sắm; không truy cập vào các đường link lạ, kém bảo mật; tuyệt đối không cung cấp thông tin cá nhân như số điện thoại, tài khoản ngân hàng, thẻ tín dụng...

Đồng thời, cần thường xuyên cập nhật thông tin mới nhất về các biện pháp bảo vệ thông tin và quyền lợi cá nhân trên báo chí và các trang web chính thống; tránh tâm lý ưu tiên mua hàng giá rẻ góp phần tiếp tay cho các đối tượng lừa đảo.

An Dương (T/h)