Máy lọc nước gia đình: Người tiêu dùng nên nhìn vào tiêu chuẩn nào?

TCVN 11978:2017 kiểm soát những gì?

TCVN 11978:2017 - Máy lọc nước dùng trong gia đình được công bố theo Quyết định 3985/QĐ-BKHCN năm 2017. Tiêu chuẩn áp dụng cho máy lọc nước có chức năng làm giảm các chất hòa tan, độ đục, vi sinh vật... bằng môi trường lọc hoặc màng lọc thẩm thấu ngược (RO) để cung cấp nước dùng cho mục đích ăn uống. Tiêu chuẩn này không áp dụng đối với máy lọc nước kiểu bình hoặc ấm.

Một điểm đáng chú ý là TCVN 11978:2017 không chỉ đề cập đến khả năng lọc mà còn đặt ra yêu cầu về vật liệu, an toàn điện, tính năng và chất lượng nước sau lọc.

Theo tiêu chuẩn, các bộ phận của máy lọc nước tiếp xúc trực tiếp với nước phải sử dụng vật liệu an toàn, được phép sử dụng và không thôi nhiễm vào nước gây nguy hại cho sức khỏe. Với máy có sử dụng điện, thiết bị phải bảo đảm an toàn, không gây rò rỉ điện nguy hiểm cho người sử dụng.

Về tính năng, lưu lượng lọc thực tế của máy khi thử nghiệm không được nhỏ hơn 95% giá trị lưu lượng lọc do nhà sản xuất công bố. Đối với máy sử dụng màng RO, hiệu suất lọc (lượng thu hồi) đo được cũng không được nhỏ hơn 95% giá trị công bố. Tiêu chuẩn đồng thời yêu cầu máy phải vận hành êm, tin cậy và bảo đảm tính nguyên vẹn kết cấu ở áp suất làm việc quy định.

Đặc biệt, TCVN 11978:2017 quy định nước thu được sau khi lọc phải có chất lượng tối thiểu đáp ứng quy định hiện hành đối với nước dùng cho ăn uống. Đây là điểm người tiêu dùng cần lưu ý khi đánh giá những quảng cáo về chất lượng nước đầu ra.

Không nên nhầm TCVN của máy với quy chuẩn chất lượng nước

Từ ngày 1/7/2025, QCVN 01-1:2024/BYT về chất lượng nước sạch sử dụng cho mục đích sinh hoạt có hiệu lực, thay thế QCVN 01-1:2018/BYT. Quy chuẩn này được ban hành kèm theo Thông tư 52/2024/TT-BYT ngày 31/12/2024.

Tuy nhiên, cần phân biệt rõ: QCVN 01-1:2024/BYT không phải là quy chuẩn riêng để đánh giá máy lọc nước gia đình. Quy chuẩn này quy định các mức giới hạn đối với thông số chất lượng nước sạch sử dụng cho mục đích sinh hoạt và có phạm vi áp dụng đối với đơn vị cấp nước, đơn vị sử dụng nước, đơn vị, hộ gia đình tự khai thác sử dụng nước cùng các cơ quan, phòng thử nghiệm liên quan. Quy chuẩn cũng nêu rõ không áp dụng đối với nước sản xuất ra từ các bình lọc nước, hệ thống lọc nước và các loại nước không dùng cho mục đích sinh hoạt.

Do đó, khi mua máy lọc nước gia đình, người tiêu dùng không nên hiểu đơn giản rằng sản phẩm chỉ cần quảng cáo “đạt QCVN 01-1:2024/BYT” là đủ chứng minh chất lượng của bản thân thiết bị. Cần xem xét tiêu chuẩn dành cho máy lọc nước, các kết quả thử nghiệm liên quan và chất lượng nước đầu ra theo mục đích sử dụng.

Một vấn đề khác cũng cần quan tâm là chất lượng nước đầu vào. TCVN 11978:2017 quy định nước cấp vào máy phải có mức chất lượng tối thiểu đáp ứng quy định hiện hành đối với nước dùng cho mục đích cấp nước sinh hoạt. Vì vậy, hiệu quả của máy không thể tách rời chất lượng nguồn nước đầu vào, điều kiện vận hành và việc thay thế, bảo dưỡng vật liệu lọc theo hướng dẫn của nhà sản xuất.

Với người tiêu dùng, thay vì chỉ nhìn vào số lượng lõi lọc hoặc những tuyên bố như “lọc sạch 99,9%”, nên kiểm tra tiêu chuẩn áp dụng cho sản phẩm, thông tin kỹ thuật, nguồn gốc thiết bị, kết quả thử nghiệm và chất lượng nước sau lọc.

Đặc biệt, cần phân biệt rõ tiêu chuẩn và quy chuẩn: TCVN 11978:2017 là tiêu chuẩn quốc gia về máy lọc nước dùng trong gia đình, trong khi QCVN 01-1:2024/BYT là quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng nước sạch sử dụng cho mục đích sinh hoạt. Hai văn bản có vai trò khác nhau và không nên sử dụng thay thế cho nhau khi đánh giá một chiếc máy lọc nước.

Hùng Anh