Nam giới thường xuyên dùng đồ nhựa một lần có thể gây ảnh hưởng tới sức khỏe sinh sản
15:38 05/02/2026(VietQ.vn) - Đồ nhựa dùng một lần đang len lỏi vào đời sống với tốc độ chóng mặt. Ít ai ngờ rằng, những tiện lợi quen thuộc ấy có thể âm thầm ảnh hưởng tới sức khỏe, đặc biệt là sức khỏe sinh sản nam giới.
Quảng bá sản phẩm phục vụ Tết Bính Ngọ với không gian ‘Xuân An Khang’
Điện Biên đẩy mạnh chuyển đổi số, tạo động lực phát triển kinh tế số
Chuỗi tiện ích quốc tế của Vinhomes Green Paradise góp phần đưa Việt Nam cất cánh trong cuộc đua du lịch toàn cầu
Trong nhiều năm qua, ô nhiễm nhựa thường được nhắc đến như một vấn đề môi trường. Tuy nhiên, các nghiên cứu khoa học gần đây cho thấy hệ lụy của nhựa, đặc biệt là vi nhựa, không dừng lại ở sông ngòi, đại dương hay hệ sinh thái mà đang trực tiếp tác động tới sức khỏe con người. Trong đó, nam giới – nhóm có tần suất sử dụng đồ nhựa dùng một lần cao trong ăn uống, sinh hoạt được cảnh báo có thể đối mặt với những rủi ro lâu dài.
Một nghiên cứu mới công bố trên tạp chí khoa học Journal of the Endocrine Society của nhóm tác giả Đại học California Riverside (Mỹ) đã lần đầu ghi nhận khả năng vi nhựa làm thay đổi cấu trúc tế bào sinh sản của con đực ở chuột thí nghiệm. Trước đó, vi nhựa đã được phát hiện trong các mô sinh sản của con người, nhưng nghiên cứu này đi xa hơn khi chỉ ra những biến đổi ở cấp độ cấu trúc tế bào, mở ra mối lo ngại về tác động tiềm ẩn đối với sức khỏe sinh sản nam giới.
Theo nhóm nghiên cứu, các con chuột đực được cho tiếp xúc với lượng vi nhựa cao trong thời gian dài đã xuất hiện những thay đổi rõ rệt ở cấu trúc tế bào sinh sản. Đáng chú ý, tác động này không dừng lại ở thế hệ trực tiếp tiếp xúc. Khi các nhà khoa học tiếp tục theo dõi thế hệ con của những con chuột này, họ nhận thấy dấu hiệu rối loạn chuyển hóa ở thế hệ sau, đặc biệt rõ rệt khi áp dụng chế độ ăn giàu chất béo. Kết quả cho thấy những tác động từ vi nhựa có thể mang tính “xuyên thế hệ”, để lại hệ quả sinh học lâu dài.
Đồ nhựa dùng một lần tiềm ẩn nguy cơ tới sức khỏe sinh sản nam giới nghiêm trọng. Ảnh minh họa
Dù các kết quả trên mới được ghi nhận ở mô hình động vật và cần thêm thời gian để xác nhận trên người, nhiều chuyên gia cho rằng đây là lời cảnh báo nghiêm túc, nhất là trong bối cảnh vi nhựa đã hiện diện ở khắp nơi trong đời sống hiện đại.
Vi nhựa là những mảnh nhựa cực nhỏ, sinh ra trong quá trình phân rã của các sản phẩm nhựa như chai nước, hộp xốp, túi ni lông, ống hút hay ly nhựa dùng một lần. Do kích thước siêu nhỏ, chúng dễ dàng xâm nhập vào cơ thể thông qua đường ăn uống và hô hấp. Nhiều nghiên cứu được báo chí trong nước dẫn lại cho thấy vi nhựa đã được phát hiện trong không khí ở Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh và một số thành phố ven biển, đồng nghĩa với việc con người có thể hít phải chúng mỗi ngày mà không hay biết.
Không chỉ dừng ở không khí, vi nhựa còn đi vào chuỗi thực phẩm. Hải sản, muối biển, nước đóng chai và cả thực phẩm chế biến sẵn đều có nguy cơ chứa các hạt nhựa li ti này. Với thói quen sử dụng đồ nhựa một lần phổ biến từ ly cà phê mang đi, hộp thức ăn nhanh cho tới nước uống đóng chai, mức độ tiếp xúc của người tiêu dùng, trong đó có nam giới, ngày càng gia tăng.
Các chuyên gia môi trường và y tế đều chung nhận định rằng vi nhựa có khả năng gây phản ứng viêm, làm rối loạn hoạt động sinh học của tế bào và ảnh hưởng đến hệ nội tiết. Đây là những yếu tố có liên quan mật thiết tới sức khỏe sinh sản, trao đổi chất và nguy cơ mắc các bệnh mạn tính. Dù khoa học vẫn đang tiếp tục làm rõ mức độ ảnh hưởng cụ thể, xu hướng bằng chứng hiện tại cho thấy vi nhựa không còn là mối nguy “xa xôi”.
Thực tế này càng đáng lo khi Việt Nam nằm trong nhóm các quốc gia tiêu thụ và thải ra môi trường lượng lớn rác thải nhựa mỗi năm. Theo các báo cáo được truyền thông trong nước đăng tải, phần lớn rác nhựa phát sinh từ đồ nhựa dùng một lần và tỷ lệ tái chế còn hạn chế. Chính vì vậy, vi nhựa có điều kiện phát tán rộng khắp trong môi trường sống.
Trước nguy cơ này, Việt Nam đã bắt đầu có những động thái mạnh mẽ nhằm hạn chế đồ nhựa dùng một lần. Nhiều địa phương, trong đó có Hà Nội, đã xây dựng lộ trình giảm dần và tiến tới loại bỏ các sản phẩm nhựa khó phân hủy trong sinh hoạt và dịch vụ. Các cơ quan báo chí chính thống nhận định đây không chỉ là giải pháp bảo vệ môi trường mà còn là biện pháp gián tiếp bảo vệ sức khỏe cộng đồng.
Từ những cảnh báo khoa học và thực tiễn môi trường trong nước, có thể thấy việc lạm dụng đồ nhựa “1 lần” không còn đơn thuần là câu chuyện tiện lợi hay bất tiện. Với nam giới, đây có thể là yếu tố âm thầm tác động tới sức khỏe lâu dài. Giảm sử dụng đồ nhựa dùng một lần, lựa chọn các vật dụng bền vững hơn không chỉ là hành động vì môi trường, mà còn là cách tự bảo vệ bản thân và các thế hệ sau trước những rủi ro đang dần lộ diện.
Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về QCVN 12-1:2017/BYT
QCVN 12-1:2017/BYT là Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia do Bộ Y tế ban hành, quy định mức giới hạn an toàn đối với dụng cụ, bao bì và đồ chứa đựng làm bằng nhựa tổng hợp khi tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm, trong đó có bao bì chứa sữa và các sản phẩm từ sữa. Quy chuẩn này được xây dựng nhằm bảo đảm an toàn sức khỏe người tiêu dùng, hạn chế nguy cơ các chất từ vật liệu nhựa thôi nhiễm vào thực phẩm trong quá trình sử dụng.
Theo quy chuẩn, các sản phẩm nhựa tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm phải đáp ứng yêu cầu về giới hạn thôi nhiễm tổng cũng như giới hạn thôi nhiễm riêng đối với một số chất có khả năng gây ảnh hưởng xấu đến sức khỏe. Ngoài ra, nguyên liệu nhựa sử dụng phải là loại được phép dùng trong sản xuất bao bì thực phẩm, không chứa hoặc chỉ chứa hàm lượng rất thấp các tạp chất độc hại theo quy định.
QCVN 12-1:2017/BYT cũng nêu rõ yêu cầu về điều kiện thử nghiệm, phương pháp đánh giá mức độ an toàn và trách nhiệm của tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh trong việc bảo đảm chất lượng sản phẩm. Việc tuân thủ quy chuẩn này không chỉ góp phần bảo vệ sức khỏe cộng đồng mà còn là cơ sở quan trọng để kiểm soát rủi ro liên quan đến bao bì nhựa trong ngành thực phẩm và đồ uống.
An Dương (T/h)
