Nâng cao chất lượng cây chè gắn với phát triển làng nghề và tái cơ cấu sản xuất

Tại phường Âu Lâu (Lào Cai), từ một vùng sản xuất chè nhỏ lẻ, manh mún, địa phương đã từng bước hình thành làng nghề chế biến chè xanh chất lượng cao. Hiện nay, tổng diện tích chè trên địa bàn đạt khoảng 210 ha, với hơn 200 hộ dân tham gia trồng và chế biến chè.

Trong đó, riêng vùng chè xanh chất lượng cao phục vụ làng nghề có quy mô trên 41 ha, cho sản lượng hơn 400 tấn búp tươi mỗi năm. Đây là một trong những làng nghề nông nghiệp tiêu biểu của tỉnh, đóng vai trò quan trọng trong chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn.

Búp chè tươi non sinh trưởng khỏe, bảo đảm tiêu chuẩn VietGAP.

Để nâng cao giá trị sản phẩm, người trồng chè tại Âu Lâu được hướng dẫn áp dụng quy trình sản xuất an toàn, từng bước tiếp cận tiêu chuẩn VietGAP, đồng thời được hỗ trợ xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc bằng mã QR và hoàn thiện hồ sơ tham gia chương trình OCOP. Một số sản phẩm chè xanh của địa phương đã được công nhận đạt OCOP 3 sao, qua đó mở rộng thị trường tiêu thụ, nâng giá bán so với sản phẩm chè truyền thống.

Nhờ phát triển làng nghề chè gắn với chế biến và thương mại, thu nhập bình quân đầu người của phường Âu Lâu hiện đạt khoảng 73 triệu đồng mỗi năm, số hộ nghèo giảm xuống chỉ còn 3 hộ, cho thấy hiệu quả kinh tế xã hội rõ rệt từ việc nâng cao chất lượng sản xuất.

Trong khi đó, tại Phú Thọ, cây chè được xác định là một trong những trụ cột của nông nghiệp địa phương và là nền tảng phát triển kinh tế nông thôn gắn với du lịch sinh thái. Toàn tỉnh hiện có khoảng 14,5 nghìn ha chè. Mặc dù diện tích giảm hơn 2.200 ha so với năm 2020 do quá trình sắp xếp, tái cơ cấu, song nhờ đẩy mạnh ứng dụng khoa học kỹ thuật và thay thế giống mới, năng suất bình quân đạt khoảng 133 tạ/ha.

Sản lượng chè toàn tỉnh ước đạt 193 nghìn tấn, tăng hơn 3.600 tấn so với năm 2020, đưa Phú Thọ đứng trong nhóm địa phương dẫn đầu cả nước về sản lượng chè.

Tái cơ cấu ngành chè, phát triển sản phẩm chất lượng cao gắn với du lịch.

Quá trình tái cơ cấu ngành chè tại Phú Thọ tập trung vào việc giảm dần sản xuất đại trà, tăng tỷ lệ chè chất lượng cao phục vụ chế biến sâu và tiêu thụ giá trị cao. Trong giai đoạn 2021–2025, tỉnh đã trồng mới và trồng lại khoảng 454 ha chè bằng các giống có năng suất, chất lượng vượt trội. Tỷ lệ vùng nguyên liệu phục vụ chế biến chè chất lượng cao hiện đạt trên 30%, từng bước hình thành các vùng chè tập trung gắn với doanh nghiệp, hợp tác xã và làng nghề.

Hiện nay, Phú Thọ có 8 doanh nghiệp sản xuất, chế biến chè với vùng nguyên liệu trên 4.500 ha, cùng 12 làng nghề chè quy mô 632 ha và 15 hợp tác xã quản lý khoảng 366 ha chè. Nhiều sản phẩm chè đặc trưng như chè Bát Tiên, chè Shan Tuyết tại các vùng Minh Đài, Long Cốc, Tây Cốc đã tạo được dấu ấn trên thị trường. Đáng chú ý, tỉnh đang đẩy mạnh kết nối sản xuất chè với phát triển du lịch sinh thái, du lịch trải nghiệm, tiêu biểu là các đồi chè Long Cốc, Thanh Thủy, nơi du khách vừa tham quan, trải nghiệm văn hóa trà, vừa tiêu thụ trực tiếp sản phẩm địa phương.

Từ thực tiễn tại Lào Cai và Phú Thọ có thể thấy, nâng cao năng suất và chất lượng cây chè không chỉ dừng ở khâu giống hay kỹ thuật canh tác, mà còn nằm ở cách tổ chức sản xuất, xây dựng làng nghề, kiểm soát chất lượng và mở rộng không gian tiêu thụ thông qua du lịch. Khi cây chè được đặt trong chuỗi giá trị hoàn chỉnh, gắn với tiêu chuẩn, thương hiệu và trải nghiệm, giá trị kinh tế mang lại tăng lên rõ rệt, đồng thời tạo động lực lâu dài cho phát triển nông nghiệp theo hướng hiện đại, bền vững.

Thanh Hiền