Nâng cao hiệu quả quản lý chất lượng phân bón trên thị trường

Quy chuẩn kỹ thuật xác định yêu cầu chất lượng phân bón

Phân bón là vật tư đầu vào quan trọng trong sản xuất nông nghiệp. Chất lượng sản phẩm cần được kiểm soát thông qua các chỉ tiêu kỹ thuật phù hợp với từng loại phân bón, thay vì chỉ căn cứ vào tên gọi hoặc công dụng giới thiệu trên bao bì.

Về cơ sở pháp lý, Luật Trồng trọt số 31/2018/QH14 và các văn bản sửa đổi, bổ sung, hướng dẫn thi hành quy định việc quản lý phân bón tại Việt Nam. Trong đó, Nghị định số 84/2019/NĐ-CP của Chính phủ quy định về quản lý phân bón là văn bản quan trọng đối với hoạt động sản xuất, buôn bán và lưu hành sản phẩm.

Kiểm soát chỉ tiêu chất lượng phân bón theo quy chuẩn kỹ thuật là yêu cầu quan trọng.

Trong hệ thống văn bản về tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật, cần phân biệt rõ hai khái niệm. Tiêu chuẩn đưa ra các yêu cầu, đặc tính kỹ thuật làm căn cứ đánh giá sản phẩm; việc áp dụng về nguyên tắc là tự nguyện, trừ trường hợp được viện dẫn hoặc có quy định bắt buộc. Quy chuẩn kỹ thuật quy định các mức giới hạn và yêu cầu mà đối tượng thuộc phạm vi điều chỉnh phải tuân thủ.

Đối với phân bón, doanh nghiệp cần xác định đúng quy chuẩn kỹ thuật áp dụng cho sản phẩm. Tiêu chuẩn cơ sở hoặc thông số chất lượng do doanh nghiệp xây dựng, công bố không thể thay thế các yêu cầu bắt buộc của quy chuẩn kỹ thuật quốc gia. Đáng chú ý, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 106:2025/BNNMT quy định về phân loại phân bón, chỉ tiêu chất lượng, yếu tố hạn chế, phương pháp thử và yêu cầu quản lý. Quy chuẩn áp dụng đối với tổ chức, cá nhân trong nước và nước ngoài có hoạt động liên quan đến lĩnh vực phân bón tại Việt Nam.

Theo quy chuẩn, chỉ tiêu chất lượng phân bón gồm chỉ tiêu chất lượng chính và chỉ tiêu chất lượng bổ sung. Chỉ tiêu chất lượng chính có vai trò quyết định tính chất, công dụng và được sử dụng để phân loại phân bón. Chỉ tiêu chất lượng bổ sung phản ánh những đặc tính khác của sản phẩm theo quy định.

Các chỉ tiêu cụ thể được xác định theo từng nhóm phân bón và nội dung tương ứng tại quy chuẩn. Bên cạnh chỉ tiêu chất lượng, quy chuẩn còn quy định yêu cầu đối với yếu tố hạn chế nhằm kiểm soát những thành phần có thể ảnh hưởng đến chất lượng và mức độ an toàn của sản phẩm.

Đối với phân bón lưu hành tại Việt Nam, kết quả thử nghiệm phải được đối chiếu với chỉ tiêu chất lượng đã đăng ký trong Quyết định công nhận phân bón lưu hành tại Việt Nam hoặc Giấy phép nhập khẩu phân bón, đồng thời đáp ứng các yêu cầu và mức sai lệch được chấp nhận theo quy định. Đây là căn cứ quan trọng để đánh giá sự phù hợp của sản phẩm.

Kiểm soát chất lượng từ khâu sản xuất đến lưu thông

Bên cạnh yêu cầu kỹ thuật, phân bón đưa ra thị trường phải đáp ứng điều kiện lưu hành theo pháp luật về trồng trọt và quản lý phân bón. Theo quy định, phân bón thuộc diện phải có Quyết định công nhận phân bón lưu hành tại Việt Nam cần đáp ứng yêu cầu này trước khi lưu thông, trừ các trường hợp được pháp luật quy định khác.

Vì vậy, việc có kết quả thử nghiệm đạt yêu cầu không đồng nghĩa sản phẩm đương nhiên được phép lưu hành. Doanh nghiệp cần thực hiện đầy đủ các thủ tục pháp lý tương ứng, đồng thời bảo đảm thông tin về sản phẩm phù hợp với hồ sơ đã được công nhận.

QCVN 106:2025/BNNMT cũng quy định yêu cầu về quản lý, trong đó có việc lấy mẫu, thử nghiệm và đánh giá chất lượng. Mẫu phân bón được lấy để xác định chỉ tiêu chất lượng và yếu tố hạn chế theo phương pháp được quy chuẩn viện dẫn. Việc sử dụng phương pháp thử khác chỉ được thực hiện khi đáp ứng các điều kiện quy định về độ chính xác và được cơ quan có thẩm quyền chỉ định hoặc thừa nhận theo pháp luật.

Đối với doanh nghiệp, kiểm soát chất lượng cần gắn với quá trình sản xuất và quản lý sản phẩm. Việc theo dõi nguyên liệu, kiểm soát quy trình, lưu giữ hồ sơ và đối chiếu kết quả thử nghiệm với chỉ tiêu đã đăng ký giúp phát hiện sớm nguy cơ không phù hợp. Khi sản phẩm không đáp ứng yêu cầu, tổ chức, cá nhân liên quan phải thực hiện trách nhiệm theo quy định pháp luật.

Thông tin trên nhãn cũng là nội dung cần được doanh nghiệp quan tâm. Việc ghi nhãn phải tuân thủ quy định pháp luật có liên quan, bảo đảm thông tin về sản phẩm rõ ràng và phù hợp với hồ sơ pháp lý. Tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh cần tránh cung cấp thông tin gây nhầm lẫn về thành phần, chỉ tiêu chất lượng hoặc công dụng của phân bón.

Đối với đơn vị kinh doanh, việc kiểm tra hồ sơ sản phẩm, thông tin nhà cung cấp và chứng từ liên quan giúp hạn chế nguy cơ kinh doanh phân bón không đáp ứng điều kiện lưu hành. Khi phát hiện dấu hiệu vi phạm, việc phối hợp với cơ quan chức năng sẽ hỗ trợ quá trình xác minh và xử lý theo quy định.

Việc thực hiện đúng các yêu cầu về tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật và điều kiện lưu hành là trách nhiệm của tổ chức, cá nhân tham gia sản xuất, nhập khẩu, kinh doanh phân bón. Đây cũng là cơ sở để cơ quan chức năng kiểm tra, giám sát chất lượng sản phẩm trên thị trường.

Khi chất lượng được kiểm soát dựa trên các chỉ tiêu kỹ thuật và hồ sơ pháp lý rõ ràng, người sử dụng có thêm căn cứ lựa chọn sản phẩm phù hợp. Tuân thủ quy định hiện hành vì vậy không chỉ giúp doanh nghiệp thực hiện đúng trách nhiệm pháp luật mà còn góp phần nâng cao tính minh bạch trong kinh doanh phân bón.

Hùng Anh