Năng lượng sạch - 'chìa khoá vàng' trong kỷ nguyên số

Thưa ông, phát triển năng lượng sạch đang là xu thế chung của thế giới, nhưng ở Việt Nam, điều này vẫn còn đang gặp nhiều khó khăn. Theo ông, đâu là nguyên nhân?

Rào cản chính trong việc triển khai năng lượng sạch tại Việt Nam là hệ thống hạ tầng chưa đồng bộ, thiếu vốn đầu tư, chính sách và quy định chưa rõ ràng, cũng như thiếu nhân lực chuyên môn. Cụ thể, hệ thống lưới điện hiện tại chưa đủ mạnh để tiếp nhận nhiều nguồn năng lượng tái tạo, khiến việc phân phối và tiêu thụ năng lượng gặp khó khăn. Ngoài ra, các dự án năng lượng sạch thường cần vốn đầu tư cao và dài hạn, trong khi chính sách, cơ chế tài chính chưa thu hút được nhiều nhà đầu tư. Đồng thời, khung pháp lý cho năng lượng tái tạo còn bất cập, chưa ổn định, các quy định liên quan đến đấu thầu, giá điện chưa rõ ràng và dễ thay đổi.

Đây là lĩnh vực khá mới mẻ nên nước ta còn thiếu nguồn nhân lực kỹ năng và chuyên môn về năng lượng tái tạo, gây khó khăn trong thiết kế, triển khai và quản lý các dự án.

Chúng ta đang bước vào kỷ nguyên số, điều này có thể mang lại những cơ hội để vượt qua khó khăn trong việc phát triển nguồn năng lượng sạch hay không, thưa ông?

Tôi tin rằng, kỷ nguyên số sẽ mang đến cơ hội cho doanh nghiệp để vượt qua những thách thức hiện tại, đồng thời cung cấp những công thức lớn về quản lý an ninh mạng và phát triển bền vững. Trong đó, năng lượng sạch và tái tạo cũng không nằm ngoài “cuộc chơi” này, khi cơ hội của kỷ nguyên số mang lại là rất lớn.

Chẳng hạn, sử dụng công nghệ số để quản lý lưới điện thông minh, tối ưu hóa việc phân phối và tiêu thụ năng lượng, giúp tăng cường hiệu quả sử dụng năng lượng tái tạo. Việc phân tích dữ liệu lớn sẽ giúp dự đoán nhu cầu tiêu thụ năng lượng và tối ưu hóa sản xuất năng lượng từ các nguồn tái tạo…

Kỷ nguyên số cũng tạo điều kiện cho doanh nghiệp, tổ chức cùng phối hợp, chia sẻ kinh nghiệm, phát triển các mô hình năng lượng sạch cộng đồng; Sử dụng nền tảng trực tuyến để nâng cao nhận thức, kiến thức về năng lượng sạch, từ đó thúc đẩy sự tham gia của người dân, doanh nghiệp trong phát triển các dự án năng lượng tái tạo.

Ông Nguyễn Xuân Quy - Phó Chủ tịch Hiệp hội Năng lượng sạch Việt Nam (VCEA).

Ông đánh giá như thế nào về việc ứng dụng công nghệ số như IoT, Big Data, Al trong ngành năng lượng sạch?

Việc ứng dụng công nghệ số như IoT, Big Data hay Trí tuệ nhân tạo trong ngành năng lượng sạch đang mang lại nhiều cơ hội và lợi ích để tối ưu hóa quy trình sản xuất, phân phối, tiêu thụ năng lượng. Chẳng hạn, IoT giúp giám sát và điều khiển rất tốt vì cho phép các thiết bị năng lượng như pin mặt trời, turbin gió kết nối và truyền tải dữ liệu theo thời gian thực. Điều này giúp nhà quản lý có thể theo dõi và vận hành các nguồn năng lượng một cách hiệu quả hơn. Công nghệ IoT cũng làm tốt vai trò quản lý tiêu thụ năng lượng cho các hộ gia đình và doanh nghiệp.

Trong khi đó, Big Data cho phép phân tích khối lượng dữ liệu lớn để nhận diện các mô hình tiêu thụ năng lượng. Bằng cách này, các nhà hoạch định có thể dự đoán nhu cầu trong tương lai và điều chỉnh sản xuất phù hợp. Bên cạnh đó, dữ liệu lớn còn giúp xác định các yếu tố rủi ro, từ đó doanh nghiệp có biện pháp phòng ngừa kịp thời. Tương tự, Al ngoài việc quản lý lưới điện thông minh, dự đoán sản lượng còn hỗ trợ cho việc nghiên cứu và phát triển công nghệ mới trong năng lượng tái tạo. Chẳng hạn như tối ưu hóa thiết kế của tấm pin mặt trời và tuabin gió.

Rõ ràng, ứng dụng công nghệ số không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động, tiết kiệm chi phí mà còn giúp tăng cường tính bền vững và khả năng cạnh tranh của ngành năng lượng. Tuy nhiên, để đạt kết quả tối ưu cần có sự đầu tư vào hạ tầng công nghệ và phát triển nguồn nhân lực chuyên môn cao trong lĩnh vực này.

Theo ông, đâu là giải pháp trọng tâm để thúc đẩy kinh tế tuần hoàn tại Việt Nam?

Theo tôi, giải pháp trọng tâm để thúc đẩy nền kinh tế tuần hoàn tại Việt Nam chính là đầu tư vào nghiên cứu và phát triển. Theo đó, Chính phủ cần tăng cường hỗ trợ ngân sách cho nghiên cứu về năng lượng tái tạo và công nghệ xanh để khuyến khích doanh nghiệp cùng tham gia. Chính phủ cũng cần ban hành các chính sách ưu đãi thúc đẩy phát triển năng lượng tái tạo, bao gồm về thuế, tín dụng, hỗ trợ kỹ thuật, nhằm khuyến khích doanh nghiệp tích cực tham gia đầu tư vào lĩnh vực này.

Bên cạnh đó, cần chú trọng xây dựng cơ sở hạ tầng, ứng dụng công nghệ, tăng cường hợp tác quốc tế, tìm kiếm cơ hội, học hỏi kinh nghiệm và nhận các hỗ trợ kỹ thuật trong lĩnh vực năng lượng sạch. Cuối cùng là nâng cao nhận thức cộng đồng thông qua các chiến dịch truyền thông để nhìn nhận về vai trò của năng lượng sạch và kinh tế tuần hoàn, khuyến khích người dân tham gia vào hoạt động bảo vệ môi trường.

Việc đồng bộ hóa chiến lược, hành động như trên, Việt Nam có thể tạo ra nền tảng vững chắc cho sự phát triển bền vững và chuyển đổi sang nền kinh tế tuần hoàn một cách hiệu quả.

Ông có dự đoán gì đối với xu hướng phát triển ngành năng lượng sạch trong 5-10 năm tới?

Ngành năng lượng sạch trong 5-10 năm tới sẽ có những xu hướng phát triển mạnh mẽ vì được định hình bởi nhiều yếu tố khác nhau. Một số xu hướng sẽ ảnh hưởng lớn đến ngành này, đó là: tăng cường sử dụng năng lượng tái tạo như mặt trời, gió, sinh khối với chi phí công nghệ được tiết giảm đáng kể và chính sách hỗ trợ từ Chính phủ; áp dụng công nghệ IoT, Al, lưu trữ năng lượng giúp tối ưu hóa hiệu suất và giảm chi phí; các mô hình kinh doanh mới - ESCO và nền kinh tế tuần hoàn giúp thúc đẩy sử dụng tài nguyên bền vững; điện khí hóa giao thông sẽ mở rộng nhằm đẩy nhanh quá trình chuyển đổi sang năng lượng bền vững.

Nhìn chung, ngành năng lượng sạch chứng kiến sự phát triển mạnh mẽ trong những năm tới, với nhiều cơ hội và thách thức. Các công nghệ và mô hình kinh doanh sẽ không ngừng đổi mới để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao về năng lượng bền vững.

Xin trân trọng cảm ơn ông!

Kim Thoa (thực hiện)