Nâng năng suất từ quản trị dữ liệu: Xu hướng mới trong sản xuất

Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ trên toàn cầu, dữ liệu đang trở thành nguồn lực quan trọng đối với hoạt động sản xuất. Nếu trước đây nhiều doanh nghiệp chủ yếu dựa vào kinh nghiệm quản lý và các báo cáo thủ công, thì hiện nay việc thu thập, phân tích và khai thác dữ liệu theo thời gian thực đang giúp các nhà máy nâng cao năng suất, giảm chi phí và tối ưu hiệu quả vận hành.

Quản trị dữ liệu trong sản xuất không chỉ là việc số hóa thông tin, mà còn là quá trình kết nối và khai thác dữ liệu từ toàn bộ chuỗi giá trị, từ nguyên liệu đầu vào, dây chuyền sản xuất, kiểm soát chất lượng cho đến phân phối và phản hồi của khách hàng. Khi dữ liệu được tích hợp trong một hệ thống quản lý thống nhất, doanh nghiệp có thể theo dõi tình trạng hoạt động của nhà máy theo thời gian thực, từ đó đưa ra quyết định nhanh chóng và chính xác hơn.

Dữ liệu - nguồn tài nguyên mới

Trong mô hình sản xuất hiện đại, dữ liệu được xem là yếu tố cốt lõi để tối ưu hiệu suất vận hành. Thông qua các hệ thống quản lý sản xuất (MES), hệ thống hoạch định nguồn lực doanh nghiệp (ERP) hay các nền tảng phân tích dữ liệu, doanh nghiệp có thể theo dõi chi tiết từng công đoạn trong quy trình sản xuất. Các chỉ số như năng suất dây chuyền, tỷ lệ lỗi, thời gian dừng máy hay mức tiêu hao nguyên vật liệu đều được ghi nhận và phân tích liên tục.

Khi phát hiện sai lệch, doanh nghiệp có thể nhanh chóng xác định nguyên nhân và điều chỉnh quy trình trước khi sự cố ảnh hưởng đến toàn bộ dây chuyền. Nhờ đó, nhiều doanh nghiệp có thể giảm đáng kể tỷ lệ phế phẩm, tối ưu kế hoạch sản xuất và sử dụng hiệu quả nguồn lực. Không chỉ giúp nâng cao năng suất, quản trị dữ liệu còn góp phần cải thiện tính minh bạch và khả năng truy xuất nguồn gốc trong sản xuất.

Nhờ ứng dụng công nghệ dữ liệu, các nhà máy của Viettel có thể rút ngắn thời gian sản xuất, giảm tỷ lệ lỗi kỹ thuật và nâng cao hiệu suất tổng thể của dây chuyền.

Tại Việt Nam, nhiều doanh nghiệp lớn đã bắt đầu đầu tư mạnh vào hệ thống quản trị dữ liệu nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất. Một trong những ví dụ tiêu biểu là Tập đoàn Công nghiệp - Viễn thông Quân đội (Viettel). Tại các nhà máy sản xuất thiết bị công nghệ cao, doanh nghiệp này đã triển khai hệ thống quản trị dữ liệu kết nối trực tiếp với dây chuyền sản xuất. Các dữ liệu về tình trạng máy móc, năng suất và chất lượng sản phẩm được cập nhật theo thời gian thực, giúp bộ phận quản lý nhanh chóng phát hiện các điểm nghẽn trong quy trình và tối ưu kế hoạch vận hành. 

Nhờ ứng dụng công nghệ dữ liệu, các nhà máy của Viettel có thể rút ngắn thời gian sản xuất, giảm tỷ lệ lỗi kỹ thuật và nâng cao hiệu suất tổng thể của dây chuyền.

Dây chuyền sản xuất của Tập đoàn Dệt may Việt Nam (Vinatex).

Trong ngành dệt may, Tập đoàn Dệt may Việt Nam (Vinatex) là một trong những đơn vị tiên phong thúc đẩy chuyển đổi số. Tập đoàn đã triển khai các hệ thống quản trị sản xuất và quản lý chuỗi cung ứng dựa trên dữ liệu tại nhiều nhà máy thành viên. Việc số hóa dữ liệu giúp doanh nghiệp theo dõi năng suất từng dây chuyền, tối ưu kế hoạch sản xuất và giảm thời gian giao hàng cho đối tác quốc tế. Áp lực từ thị trường toàn cầu cũng đang buộc các doanh nghiệp dệt may phải đẩy mạnh số hóa và làm chủ dữ liệu để duy trì khả năng cạnh tranh.

Nền tảng cho sản xuất thông minh

Quản trị dữ liệu không chỉ giúp nâng cao năng suất trong ngắn hạn mà còn là nền tảng để xây dựng mô hình nhà máy thông minh trong tương lai. Khi dữ liệu từ máy móc, dây chuyền sản xuất và chuỗi cung ứng được kết nối thông qua các công nghệ như Internet vạn vật (IoT) hay trí tuệ nhân tạo (AI), doanh nghiệp có thể tự động phân tích và dự báo các vấn đề trong sản xuất.

Ví dụ, hệ thống có thể dự báo thời điểm cần bảo trì máy móc để tránh dừng dây chuyền, hoặc phân tích xu hướng tiêu thụ để điều chỉnh kế hoạch sản xuất phù hợp với nhu cầu thị trường. Điều này giúp doanh nghiệp giảm chi phí vận hành và nâng cao khả năng cạnh tranh.

Dù mang lại nhiều lợi ích, việc triển khai quản trị dữ liệu trong sản xuất vẫn đặt ra không ít thách thức đối với doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp nhỏ và vừa. Việc đầu tư hạ tầng công nghệ, xây dựng hệ thống dữ liệu và đào tạo nhân lực đòi hỏi chi phí đáng kể và thời gian triển khai dài. Bên cạnh đó, nhiều doanh nghiệp vẫn chưa hình thành văn hóa ra quyết định dựa trên dữ liệu, khiến các hệ thống công nghệ chưa được khai thác hiệu quả. 

Tuy vậy, trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt và yêu cầu của thị trường ngày càng cao, việc ứng dụng dữ liệu trong sản xuất được xem là xu hướng tất yếu. Doanh nghiệp nào biết tận dụng nguồn tài nguyên dữ liệu sẽ có lợi thế lớn trong việc tối ưu vận hành, nâng cao năng suất và phát triển bền vững. 

Trong dài hạn, dữ liệu sẽ không chỉ là công cụ hỗ trợ quản lý, mà trở thành “tài sản chiến lược” của doanh nghiệp sản xuất. Những doanh nghiệp đi đầu trong quản trị dữ liệu hôm nay chính là những đơn vị có khả năng dẫn dắt ngành sản xuất trong kỷ nguyên công nghiệp số.

Tiểu My