Nâng cao năng suất lao động – động lực từ những sáng kiến trên từng dây chuyền

Giữa nhịp vận hành đều đặn của những cỗ máy in offset tại Công ty TNHH Kỹ thuật Bao bì MYS Group Việt Nam, anh Bùi Tiến Trung vẫn duy trì thói quen ghi chép cẩn thận mọi vấn đề phát sinh trong quá trình sản xuất. Với người công nhân đã nhiều năm gắn bó với nhà máy, mỗi công đoạn đều có thể được cải tiến để đạt hiệu quả cao hơn.

Sau nhiều lần quan sát, thử nghiệm và điều chỉnh, anh Trung đã đề xuất thay đổi một số thông số kỹ thuật, tối ưu quy trình vận hành máy và chuẩn hóa định mức sản xuất. Những cải tiến tưởng chừng nhỏ đã mang lại hiệu quả rõ rệt khi giúp giảm lượng nguyên liệu hao hụt, rút ngắn thời gian xử lý đơn hàng và nâng cao chất lượng sản phẩm. “Trước đây tôi chủ yếu làm theo quy trình có sẵn. Sau khi được đào tạo thêm về kỹ thuật và công nghệ, tôi hiểu rõ hơn cách vận hành máy móc, từ đó có thể chủ động đề xuất các giải pháp cải tiến”, anh Trung chia sẻ.

Nguồn nhân lực chất lượng cao ảnh hưởng nhiều tới năng suất lao động.

Câu chuyện của anh Trung phản ánh thực tế đang diễn ra tại nhiều doanh nghiệp sản xuất hiện nay: năng suất lao động không chỉ đến từ những dây chuyền hiện đại hay nguồn vốn đầu tư lớn mà còn được tạo nên từ chính những sáng kiến của người lao động trên từng vị trí làm việc.

Tại Công ty TNHH R-pac Việt Nam, doanh nghiệp chuyên thiết kế và sản xuất bao bì, nâng cao năng suất được xác định là nhiệm vụ gắn liền với chiến lược phát triển nguồn nhân lực. Công ty thường xuyên tổ chức đánh giá tay nghề, kỹ năng chuyên môn làm căn cứ xét phụ cấp kỹ năng, thưởng năng suất và các chế độ đãi ngộ khác.

Chị Nguyễn Thị Nhàn, công nhân của công ty, cho biết cứ sau 6 tháng hoặc một năm, doanh nghiệp đều tổ chức đánh giá kỹ năng nghề nghiệp. Kết quả đánh giá được gắn trực tiếp với các khoản thưởng và phụ cấp, tạo động lực để người lao động không ngừng học hỏi, nâng cao tay nghề.

Theo đại diện Công ty TNHH R-pac Việt Nam, trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt, doanh nghiệp không thể chỉ dựa vào máy móc hay nguồn vốn đầu tư mà cần đặt người lao động vào vị trí trung tâm của quá trình nâng cao năng suất. Chính từ những sáng kiến nhỏ trên dây chuyền sản xuất, giá trị gia tăng được tạo ra cho doanh nghiệp và lan tỏa tới toàn bộ nền kinh tế.

Chìa khóa hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số

Trong nhiều năm qua, tăng trưởng kinh tế của Việt Nam chủ yếu dựa trên các yếu tố đầu vào như vốn đầu tư, lực lượng lao động dồi dào và khai thác tài nguyên. Tuy nhiên, động lực truyền thống này đang dần suy giảm khi chi phí lao động tăng lên, trong khi nguồn lực đất đai và tài nguyên ngày càng hạn chế.

Trong bối cảnh đó, nâng cao năng suất lao động được xem là con đường tất yếu để duy trì tốc độ tăng trưởng cao và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Theo số liệu thống kê, năng suất lao động của Việt Nam liên tục cải thiện trong những năm gần đây. Năm 2023, năng suất lao động toàn nền kinh tế đạt khoảng 201 triệu đồng/người lao động; năm 2024 tăng lên 222 triệu đồng và năm 2025 ước đạt khoảng 245 triệu đồng/người lao động. Dù vậy, năng suất lao động của Việt Nam hiện mới tương đương khoảng 60% của Thái Lan, 40% của Malaysia và còn khoảng cách khá xa so với Singapore.

Các chuyên gia nhận định đây vừa là thách thức, vừa là dư địa phát triển rất lớn của nền kinh tế Việt Nam. Theo ông Ngọ Duy Hiểu, Phó Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, trong bài toán nâng cao năng suất lao động, con người luôn là yếu tố then chốt. Muốn nâng cao năng suất phải bắt đầu từ nâng cao trình độ chuyên môn, kỹ năng nghề nghiệp và ý thức kỷ luật lao động. Đây cũng là nền tảng quyết định năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trong thời kỳ chuyển đổi số và hội nhập sâu rộng.

Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng đã đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế bình quân khoảng 10%/năm trong giai đoạn 2026-2030. Đây là mục tiêu đòi hỏi nền kinh tế phải tạo ra những động lực tăng trưởng mới.

Theo nhiều chuyên gia kinh tế, đột phá về năng suất lao động chính là điều kiện tiên quyết để hiện thực hóa mục tiêu này. Bởi xét đến cùng, năng suất lao động là thước đo phản ánh hiệu quả sử dụng các nguồn lực của nền kinh tế. Khi năng suất nâng cao, cùng một lượng lao động và vốn đầu tư có thể tạo ra nhiều của cải hơn, giá trị gia tăng lớn hơn và năng lực cạnh tranh cao hơn. Đây cũng là lý do các quốc gia phát triển luôn coi năng suất lao động là nền tảng của tăng trưởng bền vững.

Từ sáng kiến của công nhân đến động lực tăng trưởng quốc gia.

Chính phủ hiện đang hoàn thiện Đề án nâng cao năng suất lao động quốc gia để trình Ban Bí thư xem xét ban hành trong thời gian tới. Đề án tập trung vào các giải pháp đưa năng suất lao động trở thành động lực quan trọng của tăng trưởng nhanh và bền vững, trong đó nâng cao chất lượng nguồn nhân lực được xác định là khâu đột phá.

Bên cạnh đào tạo và phát triển nguồn nhân lực, Chính phủ cũng đang thúc đẩy mạnh mẽ các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp ứng dụng khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Đồng thời, các chính sách về nhà ở, y tế, giáo dục và phúc lợi xã hội cho người lao động tiếp tục được quan tâm nhằm tạo môi trường sống và làm việc tốt hơn, qua đó góp phần nâng cao năng suất và chất lượng tăng trưởng của nền kinh tế.

 Hiền Anh