Năng suất lao động và TFP - Hai trụ cột trung tâm để tăng trưởng nhanh và bền vững

Bước vào giai đoạn phát triển mới, nền kinh tế Việt Nam đang đối mặt với những giới hạn ngày càng rõ rệt của mô hình tăng trưởng dựa vào vốn và lao động. Khi chi phí đầu vào gia tăng, lợi thế lao động giá rẻ dần suy giảm và hiệu quả sử dụng vốn chưa tương xứng, việc tiếp tục mở rộng quy mô không còn là lựa chọn tối ưu. Điều này đặt ra yêu cầu cấp bách phải chuyển sang mô hình tăng trưởng theo chiều sâu, trong đó năng suất trở thành yếu tố quyết định.

Trong cấu trúc đó, năng suất lao động và TFP được xác định là hai trụ cột trung tâm. Nếu năng suất lao động phản ánh trực tiếp hiệu quả sử dụng nguồn nhân lực, thì TFP lại thể hiện “chất lượng tăng trưởng” thông qua mức độ tối ưu hóa tổng hợp các yếu tố đầu vào như vốn, công nghệ và quản trị. Khi TFP được cải thiện, nền kinh tế có thể tạo ra nhiều giá trị gia tăng hơn mà không cần gia tăng tương ứng các nguồn lực, qua đó nâng cao năng lực cạnh tranh một cách bền vững. 

Nâng cao năng lực cạnh tranh giúp các doanh nghiệp tiến gần hơn tới mục tiêu phát triển bền vững  

Thực tế cho thấy, trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng cao giai đoạn tới, việc nâng tỷ trọng đóng góp của TFP lên mức trên 50% không chỉ là mục tiêu kỹ thuật mà mang ý nghĩa chiến lược. Đây là điều kiện để chuyển từ tăng trưởng theo quy mô sang tăng trưởng dựa trên hiệu quả, nơi công nghệ, đổi mới sáng tạo và chất lượng nguồn nhân lực trở thành động lực chủ đạo.

Song song với đó, năng suất lao động tiếp tục giữ vai trò nền tảng trực tiếp của tăng trưởng. Tuy nhiên, khoảng cách về năng suất giữa Việt Nam và các nước trong khu vực vẫn còn đáng kể, cho thấy dư địa cải thiện còn lớn nhưng cũng đi kèm áp lực không nhỏ. Trong bối cảnh lực lượng lao động không còn tăng nhanh như trước, tăng trưởng kinh tế sẽ ngày càng phụ thuộc vào việc nâng cao năng suất thay vì mở rộng số lượng lao động.

Công ty Cổ phần Bibica cũng là một minh chứng cho việc nâng cao TFP thông qua cải tiến quản trị và ứng dụng công nghệ. Doanh nghiệp đã đẩy mạnh tự động hóa trong nhiều công đoạn, đồng thời triển khai các công cụ quản lý như 5S, Kaizen nhằm tinh gọn quy trình, loại bỏ lãng phí. Nhờ đó, năng suất được cải thiện rõ rệt, trong khi chất lượng sản phẩm ngày càng ổn định, đáp ứng tốt hơn nhu cầu thị trường.

Công ty Bibica nâng cao TFP thông qua cải tiến quản trị và ứng dụng công nghệ.

Ở khu vực nông nghiệp công nghệ cao, Tập đoàn TH (TH True Milk) là doanh nghiệp đã xây dựng hệ thống trang trại thông minh với quy trình chăn nuôi, vắt sữa và quản lý hoàn toàn tự động, kết hợp dữ liệu lớn để tối ưu năng suất đàn bò. Đồng thời, việc chuẩn hóa quy trình và quản trị theo tiêu chuẩn quốc tế giúp giảm thiểu sai lỗi và chi phí vận hành. Điều này cho thấy ngay cả trong lĩnh vực nông nghiệp, TFP vẫn có thể được cải thiện mạnh mẽ nếu kết hợp đúng giữa công nghệ và quản trị.

Ngoài ra, việc tham gia vào chuỗi cung ứng hiện đại và mở rộng thị trường cũng góp phần thúc đẩy doanh nghiệp nâng cao năng suất. Khi phải đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe từ đối tác và người tiêu dùng, doanh nghiệp buộc phải cải tiến công nghệ, chuẩn hóa quy trình và nâng cao năng lực quản trị. Đây cũng chính là động lực để TFP được cải thiện một cách bền vững.

Từ thực tiễn các doanh nghiệp, nâng cao năng suất và TFP không phải là mục tiêu xa vời mà hoàn toàn có thể đạt được thông qua những bước đi cụ thể: đầu tư công nghệ, chuẩn hóa quản trị và phát triển con người. Khi các yếu tố này được triển khai đồng bộ, doanh nghiệp không chỉ cải thiện hiệu quả sản xuất mà còn nâng cao giá trị thương hiệu và vị thế trên thị trường. Giai đoạn 2026 - 2030 được kỳ vọng sẽ là thời kỳ tăng tốc của nền kinh tế Việt Nam, trong đó năng suất đóng vai trò trung tâm. Khi ngày càng nhiều doanh nghiệp chuyển mình theo hướng hiện đại, lấy chất lượng và hiệu quả làm trọng tâm, TFP sẽ trở thành động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng nhanh và bền vững.

 Bảo Linh