Hai mươi năm ấy biết bao nhiêu tình!

Đó là đôi lời chia sẻ đầy giản dị, chân thành của chị Lương Hoàng Anh - kỹ sư điện, Phó Trưởng phòng Tiêu chuẩn Điện - Điện tử, Viện Tiêu chuẩn Chất lượng Việt Nam trong cuộc trò chuyện với Phóng viên Chất lượng Việt Nam những ngày cuối năm.

Mỗi dòng chữ là cả trách nhiệm

Hai mươi năm gắn bó với Viện, cũng từng ấy thời gian sống với “nghề tiêu chuẩn” - quãng thời gian đủ dài để chị trải nghiệm trọn vẹn những khó khăn, áp lực của nghề và cũng đủ sâu để nuôi dưỡng niềm tin bền bỉ vào con đường mình đã chọn.

Niềm tin ấy không đo đếm bằng thành quả trước mắt mà được vun đắp qua từng trang tài liệu, từng cuộc họp chuyên môn, từng bộ tiêu chuẩn được hoàn thiện trong lặng thầm. Với chị, động lực lớn nhất để gắn bó với nghề chính là ý thức về tầm quan trọng của tiêu chuẩn. Làm việc trong lĩnh vực điện, cụ thể là xây dựng tiêu chuẩn cho cáp điện, điện mặt trời, điện gió - lĩnh vực mà chỉ một sai sót nhỏ trong yêu cầu kỹ thuật cũng có thể kéo theo hệ lụy lớn về an toàn, kinh tế - xã hội, chị hiểu hơn ai hết mỗi dòng chữ trong tiêu chuẩn không đơn thuần là câu chữ, mà là trách nhiệm.

Theo chị Hoàng Anh, xây dựng tiêu chuẩn đòi hỏi nhiều công sức và sự kiên trì. Đó là quá trình nghiên cứu kỹ hệ thống điện của Việt Nam, rà soát các quy định pháp luật trong nước, rồi đối chiếu từng thuật ngữ, yêu cầu kỹ thuật trong tiêu chuẩn quốc tế để xem xét mức độ phù hợp điều kiện thực tiễn. Có những bộ tiêu chuẩn phải mất nhiều tháng, thậm chí nhiều năm mới hoàn thành - một hành trình lặng lẽ nhưng bền bỉ.

Trong hành trình ấy, một thuận lợi quan trọng là Việt Nam đã tham gia sâu vào các tổ chức tiêu chuẩn hóa quốc tế như ISO, IEC, ITU. Điều này không chỉ giúp tiếp cận kịp thời các tiêu chuẩn mới, mà còn mở ra cơ hội để Việt Nam từng bước tham gia đóng góp, định hình tiêu chuẩn quốc tế trong những lĩnh vực có nhu cầu và thế mạnh.

Việc xây dựng các tiêu chuẩn quốc gia (TCVN) hiện được thực hiện theo đúng thông lệ quốc tế, trong đó nguyên tắc hài hòa với tiêu chuẩn quốc tế luôn được đặt lên hàng đầu. Các tiêu chuẩn quốc tế được coi là cơ sở quan trọng để nghiên cứu, xây dựng và chấp nhận làm tiêu chuẩn quốc gia, đồng thời được xem xét, điều chỉnh cho phù hợp điều kiện kinh tế - kỹ thuật, môi trường và trình độ phát triển của Việt Nam.

 

“Áp lực lớn nhất, theo tôi chính là trách nhiệm. Một thuật ngữ chưa chuẩn, một yêu cầu chưa rõ ràng hay một giới hạn kỹ thuật chưa hợp lý đều có thể gây hệ lụy trong quá trình áp dụng, nhất là với lĩnh vực điện - nơi không cho phép bất kỳ sự chủ quan nào”, chị Lương Hoàng Anh bày tỏ.

 

Các TCVN do Bộ Khoa học và Công nghệ công bố được xây dựng trên cơ sở hoạt động của các Ban kỹ thuật tiêu chuẩn quốc gia do Bộ thành lập. Thành phần Ban kỹ thuật gồm đại diện các trường đại học, cơ quan quản lý nhà nước, tổ chức đánh giá sự phù hợp, cộng đồng doanh nghiệp và các chuyên gia trong lĩnh vực liên quan. Thư ký Ban kỹ thuật là các cán bộ của Viện Tiêu chuẩn Chất lượng Việt Nam - những người am hiểu sâu quy trình xây dựng tiêu chuẩn và giữ vai trò điều phối, bảo đảm quá trình xây dựng tiêu chuẩn diễn ra khách quan, khoa học và minh bạch.

Trước khi tham gia Ban kỹ thuật, các thành viên đều được đào tạo bài bản về phương pháp xây dựng và tiếp cận đầy đủ thông lệ quốc tế. Chính cách tiếp cận này đã góp phần nâng cao chất lượng hệ thống tiêu chuẩn quốc gia của Việt Nam, bảo đảm tính tương thích quốc tế, tạo thuận lợi cho hội nhập, đồng thời vẫn phù hợp với khả năng áp dụng của doanh nghiệp. Đây là nền tảng quan trọng để công tác tiêu chuẩn ngày càng phát huy hiệu quả và đóng góp thiết thực hơn cho phát triển kinh tế - xã hội.

Chị Lương Hoàng Anh, kỹ sư điện, Phó Trưởng phòng Tiêu chuẩn Điện - Điện tử, Viện Tiêu chuẩn Chất lượng Việt Nam.

Lặng thầm nhưng đầy tự hào

Nhiều người vẫn nghĩ làm tiêu chuẩn chỉ là công việc bàn giấy, nhưng theo chị Hoàng Anh đó là nghệ thuật của sự cân bằng giữa khoa học và thực tiễn, giữa yêu cầu kỹ thuật và khả năng áp dụng, giữa an toàn tối đa và chi phí hợp lý. Có những cuộc họp mà chỉ một điều khoản cũng phải thảo luận rất lâu, để tìm ra điểm giao nhau của lợi ích chung.

Trong ký ức nghề nghiệp của chị, chuyến công tác tại Hàn Quốc về tiêu chuẩn hóa tấm quang điện mặt trời để lại nhiều ấn tượng sâu sắc. Ở đó, chị tận mắt chứng kiến nước bạn xây dựng tiêu chuẩn không sao chép một cách máy móc tiêu chuẩn quốc tế, mà luôn lấy tiêu chuẩn quốc tế làm khung tham chiếu, sau đó điều chỉnh, bổ sung các yêu cầu kỹ thuật để phù hợp với môi trường và điều kiện thực tế trong nước. Ví dụ, với tấm quang điện mặt trời, họ đặc biệt quan tâm đến các yếu tố về ảnh hưởng của môi trường ven biển của Hàn Quốc và mức độ ô nhiễm không khí - những yếu tố có tác động lớn đến độ bền và hiệu suất của sản phẩm khi vận hành lâu dài.

Bên cạnh đó, chị cũng rất ấn tượng với mối liên kết chặt chẽ giữa xây dựng tiêu chuẩn và năng lực thử nghiệm. Trước khi đưa một yêu cầu kỹ thuật vào tiêu chuẩn, họ đều có dữ liệu thử nghiệm đầy đủ để chứng minh tính cần thiết và tính khả thi. Các phòng thử nghiệm tại Hàn Quốc được đầu tư đồng bộ, hiện đại, cho phép mô phỏng sát các điều kiện vận hành thực tế, từ đó giúp tiêu chuẩn vừa đảm bảo yêu cầu kỹ thuật cao, vừa có khả năng áp dụng ngay vào thực tiễn.

"Những trải nghiệm ấy giúp tôi có thêm cơ sở thực tiễn khi tham gia xây dựng và rà soát các tiêu chuẩn liên quan đến điện mặt trời tại Việt Nam, đặc biệt trong việc cân nhắc hài hòa giữa thông lệ quốc tế và điều kiện thực tế của quốc gia”, chị Lương Hoàng Anh chia sẻ.

Nhìn lại chặng đường đã qua, chị tâm sự: “Tôi luôn chiêm nghiệm tiêu chuẩn như nền móng của một công trình. Nền móng thường không ai nhìn thấy, nhưng nền móng có chắc thì mọi thứ phía trên mới bền vững. Với xã hội, tiêu chuẩn mang lại sự an toàn và tin cậy; với doanh nghiệp đó là thước đo chung giúp thị trường minh bạch và hội nhập thuận lợi hơn”. Còn với riêng chị, nghề tiêu chuẩn đem lại cảm giác thật đặc biệt - âm thầm nhưng đầy tự hào. Và có lẽ, chính vì điều đó, sau hai mươi năm chị vẫn giữ trọn vẹn niềm tin với công việc mình đã chọn bởi nó đã trở thành một phần của con người chị.

Hồng Vân