Nhà khoa học nữ Việt Nam giành giải Nhất Giải thưởng khoa học ASEAN - Hoa Kỳ

Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân (thứ 4 từ phải sang) cùng các nhà khoa học nữ đoạt giải.

Trong khuôn khổ phiên toàn thể Hội nghị lần thứ 90 Ủy ban ASEAN về Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo (COSTI-90), chiều 14/10, Lễ trao Giải thưởng Khoa học ASEAN - Hoa Kỳ dành cho Nữ giới (ASEAN - U.S. Science Prize for Women) năm 2026 đã được tổ chức tại Đà Nẵng.

Tại hạng mục giữa sự nghiệp (Mid-Career, từ 45 tuổi trở xuống), PGS. TS Hà Thị Thanh Hương của Việt Nam giành Giải Nhất; Tiến sỹ Latifah Nurahmi của Indonesia nhận giải vinh danh.

PGS. TS Hà Thị Thanh Hương từng tốt nghiệp thủ khoa ngành Công nghệ sinh học tại Trường Đại học Khoa học tự nhiên, sau đó hoàn thành chương trình tiến sĩ tại Đại học Stanford (Hoa Kỳ) trước khi trở về Việt Nam. Hiện bà là Trưởng Bộ môn Kỹ thuật mô và Y học tái tạo, Khoa Kỹ thuật Y sinh, Trường Đại học Quốc tế, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh.

Ở hạng mục cấp cao (Senior, từ 46 tuổi trở lên), Giải Nhất thuộc về TS. Joanne Ngeow của Singapore, trong khi TS. Wai Yie Leong của Malaysia nhận giải vinh danh.

Giải thưởng Khoa học ASEAN - Hoa Kỳ dành cho Nữ giới được thành lập năm 2014 trong khuôn khổ Ủy ban ASEAN về Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo, nhằm ghi nhận thành tựu khoa học và thúc đẩy sự tham gia của phụ nữ trong các lĩnh vực khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học (STEM).

Đối tượng dự giải là các nhà khoa học nữ có bằng tiến sĩ trong lĩnh vực khoa học ứng dụng, mang quốc tịch một trong 11 quốc gia ASEAN. Các ứng viên được xét chọn theo hai hạng mục: giữa sự nghiệp dành cho người từ 45 tuổi trở xuống và cấp cao dành cho người từ 46 tuổi trở lên. Mỗi hạng mục có 1 giải nhất (12.500 USD) và 1 giải vinh danh (5.000 USD).

Đáng chú ý, tiêu chí đánh giá không chỉ tập trung vào thành tích nghiên cứu. Trong tổng số 100 điểm, thành tích khoa học xuất sắc chiếm 50 điểm; vai trò dìu dắt phụ nữ trong STEM chiếm 25 điểm; hợp tác và tác động khu vực chiếm 25 điểm. Qua đó, giải thưởng khuyến khích các nhà khoa học nữ không chỉ tạo ra những kết quả nghiên cứu có giá trị mà còn hỗ trợ thế hệ kế cận và đóng góp cho cộng đồng khoa học ASEAN.

Giai đoạn 2014-2024, giải thưởng tiếp nhận 418 hồ sơ từ 10 quốc gia, vinh danh 23 nhà khoa học với tổng giá trị giải thưởng 240.000 USD. Năm 2017, Việt Nam từng có nhà khoa học đoạt giải là Tiến sĩ Nguyễn Thị Hiệp.

Giải thưởng năm 2026 mang chủ đề “AI for Advancing Inclusive and Resilient Healthcare in ASEAN”, hướng tới thúc đẩy ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) nhằm nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe, mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ y tế và tăng cường năng lực ứng phó của hệ thống y tế trong khu vực. Thông qua giải thưởng, ASEAN và Hoa Kỳ tiếp tục thúc đẩy hợp tác khoa học, công nghệ, khuyến khích phụ nữ tham gia sâu hơn vào lĩnh vực STEM và phát huy đóng góp của các nhà khoa học đối với sự phát triển bền vững của khu vực.

Thanh Tùng