Nhãn hàng hóa, nguồn gốc, tiêu chuẩn: Những 'tấm vé' giúp nhận diện sản phẩm

Đọc nhãn để biết rõ sản phẩm và đơn vị chịu trách nhiệm

Nhãn hàng hóa là nguồn thông tin trực tiếp mà người mua có thể kiểm tra ngay khi lựa chọn sản phẩm. Quy định về nhãn hàng hóa được thực hiện theo Nghị định 43/2017/NĐ-CP và Nghị định 111/2021/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của nghị định này. Nghị định 111/2021/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 15/2/2022.

Tùy từng loại hàng hóa, nhãn phải thể hiện các nội dung bắt buộc tương ứng. Vì vậy, thay vì chỉ nhìn vào tên thương hiệu hay hình ảnh trên bao bì, người mua nên dành thời gian kiểm tra các thông tin được ghi trên nhãn, đặc biệt là tên hàng hóa, thông tin của tổ chức, cá nhân chịu trách nhiệm về hàng hóa và những nội dung bắt buộc khác theo từng nhóm sản phẩm.

Đọc kỹ nhãn hàng hóa là bước quan trọng giúp người tiêu dùng nhận diện và có thêm căn cứ lựa chọn sản phẩm. (Ảnh: AI)

Với hàng hóa nhập khẩu, thông tin trên nhãn cũng là căn cứ để người mua nhận biết sản phẩm và chủ thể chịu trách nhiệm theo quy định. Trong trường hợp cần tìm hiểu kỹ hơn, người tiêu dùng có thể đối chiếu thông tin trên sản phẩm với thông tin do người bán cung cấp.

Việc đọc nhãn không đồng nghĩa có thể xác định toàn bộ chất lượng một sản phẩm. Tuy nhiên, đây là bước đầu tiên giúp người mua biết mình đang mua sản phẩm gì, của đơn vị nào và có những thông tin sử dụng, cảnh báo nào cần lưu ý.

Pháp luật về chất lượng sản phẩm, hàng hóa cũng quy định quản lý chất lượng được thực hiện trên cơ sở tiêu chuẩn công bố áp dụng và quy chuẩn kỹ thuật tương ứng. Đối với hàng hóa, pháp luật đồng thời nghiêm cấm hành vi thông tin, quảng cáo sai sự thật hoặc gian dối về chất lượng, nguồn gốc và xuất xứ hàng hóa.

“Có tiêu chuẩn” không đồng nghĩa mọi sản phẩm đều giống nhau

Một thông tin khác có thể xuất hiện trên bao bì hoặc tài liệu đi kèm là tiêu chuẩn áp dụng. Theo quy định về chất lượng sản phẩm, hàng hóa, người sản xuất, người nhập khẩu công bố các đặc tính cơ bản, thông tin cảnh báo và số hiệu tiêu chuẩn trên hàng hóa hoặc một trong các phương tiện như bao bì, nhãn hàng hóa, tài liệu kèm theo sản phẩm. Nội dung tiêu chuẩn công bố áp dụng không được trái với yêu cầu của quy chuẩn kỹ thuật tương ứng.

Điều này cũng cho thấy người tiêu dùng cần phân biệt tiêu chuẩn với quy chuẩn kỹ thuật. Theo Luật Tiêu chuẩn và Quy chuẩn kỹ thuật, tiêu chuẩn là quy định về đặc tính kỹ thuật và yêu cầu quản lý được sử dụng làm chuẩn để phân loại, đánh giá sản phẩm, hàng hóa và các đối tượng khác. Trong khi đó, quy chuẩn kỹ thuật quy định mức giới hạn của đặc tính kỹ thuật và yêu cầu quản lý mà đối tượng thuộc phạm vi điều chỉnh phải tuân thủ.

Nói cách đơn giản, khi nhìn thấy một sản phẩm ghi áp dụng một tiêu chuẩn nào đó, người tiêu dùng không nên mặc nhiên hiểu rằng sản phẩm đã được cơ quan nhà nước “xác nhận là tốt nhất” hay tiêu chuẩn đó là một loại chứng nhận chất lượng.

Với những sản phẩm thuộc diện phải tuân thủ quy chuẩn kỹ thuật, yêu cầu đặt ra lại khác. Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa quy định việc quản lý chất lượng đối với sản phẩm, hàng hóa nhóm 2 được thực hiện trên cơ sở quy chuẩn kỹ thuật tương ứng và tiêu chuẩn do người sản xuất công bố áp dụng. Một số trường hợp còn phải thực hiện công bố hợp quy hoặc chứng nhận hợp quy theo quy định.

Đây là điểm người tiêu dùng cần lưu ý khi tiếp cận những quảng cáo sử dụng các cụm từ như “đạt chuẩn”, “chuẩn quốc tế” hay “công nghệ nước ngoài”. Những cụm từ này không nên được xem là căn cứ duy nhất để đánh giá sản phẩm. Quan trọng hơn là xác định sản phẩm đang áp dụng tiêu chuẩn nào, có thuộc phạm vi điều chỉnh của quy chuẩn kỹ thuật hay không và những thông tin đó có thể kiểm chứng được hay không.

Từ ngày 1/1/2026, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tiêu chuẩn và Quy chuẩn kỹ thuật có hiệu lực. Cùng với đó, Nghị định 22/2026/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật Tiêu chuẩn và Quy chuẩn kỹ thuật có hiệu lực từ ngày 16/1/2026.

Đối với người tiêu dùng, không nhất thiết phải nắm toàn bộ nội dung kỹ thuật của từng tiêu chuẩn. Điều quan trọng là hình thành thói quen kiểm tra thông tin cơ bản trước khi mua hàng, nhất là với sản phẩm liên quan trực tiếp đến sức khỏe, an toàn hoặc được sử dụng thường xuyên trong gia đình.

Nhãn hàng hóa, thông tin về xuất xứ, tiêu chuẩn công bố áp dụng và quy chuẩn kỹ thuật không phải là những yếu tố có thể thay thế cho việc đánh giá chất lượng thực tế của sản phẩm. Nhưng đây là những thông tin có giá trị để người mua nhận diện hàng hóa, biết chủ thể chịu trách nhiệm và có thêm căn cứ đối chiếu trước khi lựa chọn.

Trong bối cảnh hàng hóa được bán ngày càng nhiều qua môi trường trực tuyến, việc kiểm tra những thông tin này càng cần được duy trì như một thói quen tiêu dùng. Thay vì chỉ dựa vào hình ảnh quảng cáo, lượt mua hay lời giới thiệu của người bán, người tiêu dùng có thể bắt đầu từ chính những thông tin được pháp luật yêu cầu thể hiện và những nội dung có thể kiểm chứng trên chính sản phẩm đó.

Cẩm Anh