Nhiễm độc nhôm do dùng phèn chua chữa hôi nách thường xuyên

TS.BS Nguyễn Trung Nguyên, Giám đốc Trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai cho biết, hai tháng trước khi nhập viện, bệnh nhân M.T.L (sinh năm 1960) liên tiếp xuất hiện tình trạng ngứa lòng bàn chân, tay, toàn thân mà không có các nốt ban hay sẩn mề đay. Bệnh nhân đã đi khám nhiều nơi, cả các chuyên khoa điều trị dị ứng không đỡ.

Bà cho biết khoảng 10 năm nay thường xuyên sử dụng phèn chua để chữa hôi nách, bằng cách rang lên, tán thành bột và bôi vào nách 2 lần/ngày. Đây là mẹo chữa hôi nách dân gian khá phổ biến. Kết quả xét nghiệm cho thấy nồng độ nhôm trong máu và nước tiểu cao hơn mức cho phép. 

Theo tiêu chuẩn, nồng độ nhôm trong máu không được quá 12 mcg/lít và trong nước tiểu dưới 12 mcg/24h. Ở bệnh nhân này, chỉ số nhôm trong máu là 12,5mcg/lít và trong nước tiểu 47,37 mcg/24h. Chức năng thận vẫn bình thường, điều này có nghĩa nồng độ nhôm trong cơ thể tăng không phải do suy thận.

"Bệnh nhân bị nhiễm độc nhôm do sử dụng phèn chua lâu ngày", bác sĩ Nguyên cho biết,may mắn chưa bị tổn thương các cơ quan khác như suy thận, xơ phổi, nhuyễn xương hoặc các bệnh lý liên quan đến não bộ. Sau gần một tháng điều trị, sức khỏe cải thiện, bệnh nhân xuất viện, điều trị ngoại trú và tái khám định kỳ, không tiếp tục sử dụng phèn chua.

Không nên dùng phèn chua bôi da kéo dài vì có thể nhiễm độc nhôm

Theo bác sĩ Nguyễn Trung Nguyên, đây là trường hợp rất hy hữu, lần đầu tiên Trung tâm tiếp nhận ca nhiễm độc nhôm từ bên ngoài xâm nhập qua da, từ một nguyên liệu rất quen thuộc, thông dụng, được sử dụng rộng rãi - phèn chua. 

Thực chất phèn chua là muối sunfat kali nhôm. Trong y khoa, hợp chất nhôm được sử dụng để bào chế các thuốc bao bọc niêm mạc dạ dày tá tràng, điều trị bệnh lý dạ dày, chữa mùi hôi cơ thể. Nhôm và các hợp chất của nhôm cũng được dùng trong chất phụ gia thực phẩm, sản phẩm tiêu dùng như đồ dùng nhà bếp và xử lý nước uống (các chất lắng lọc nước). Lượng nhôm vào cơ thể từ những nguồn này là không đáng kể nếu sản phẩm được sản xuất đúng theo tiêu chuẩn và sử dụng đúng chỉ định, liều lượng.

Tình trạng nhiễm độc nhôm thường xảy ra với người làm việc ở ngành nghề có tiếp xúc với nhôm, hít phải bụi nhôm. Người bị suy thận, chạy thận nhân tạo thì nguy cơ nhiễm độc nhôm cao hơn bình thường.

Bác sĩ Nguyễn Trung Nguyên thông tin thêm, nhôm vào cơ thể sẽ tích lũy và gắn chặt ở xương, do đó khó đào thải khỏi cơ thể và quá trình này mất nhiều thời gian. Nhiễm độc gây thiếu máu nhược sắc hồng cầu, giống như bệnh thiếu sắt nhưng chữa không tác dụng. Nhôm còn gây nhuyễn xương (osteomalacia), bệnh lý não với biểu hiện rối loạn phát âm, nói khó, nói lắp, câm, bất thường điện não, giật cơ, co giật, sa sút trí tuệ, khó giữ tư thế và thăng bằng.

Ủy ban châu Âu quy định hàm lượng nhôm an toàn cho người dùng là dưới 6,25% đối với sản phẩm ngăn mồ hôi hoặc khử mùi không phải dạng xịt; trong sản phẩm dạng xịt thì lượng nhôm không quá 10,6%. Trong kem đánh răng, lượng nhôm dưới 2,65%, còn trong son môi thì dưới 0,77%.

Trường hợp bệnh nhân trên thì dùng phèn chua rang khô lên và tán bột bôi, ở đây hàm lượng nhôm rất cao, lại bôi nhiều năm, có thể không tránh khỏi có lúc da bị viêm, mụn hoặc vết xước,…nên nhôm càng dễ hấp thu vào cơ thể. Đây có lẽ là các lý do dẫn tới nhiễm độc nhôm.

Bác sĩ Nguyễn Trung Nguyên khuyến cáo, với phèn chua, người dân có lẽ không nên bôi kéo dài trên da, nên dùng các sản phẩm chăm sóc da thì có hàm lượng nhôm thấp hơn nhiều. Người bị bệnh dạ dày tá tràng thì nên đi khám bệnh và được bác sỹ kê đơn an toàn, không tự dùng các thuốc bảo vệ niêm mạc dạ dày kéo dài, đặc biệt khi có suy thận.

 An Dương