Nhiều nguy cơ từ đồ chơi trẻ em kém chất lượng

Theo Trung tâm Kỹ thuật Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng 3 (QUATEST 3), kết quả đánh giá hợp quy theo Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về an toàn đồ chơi trẻ em QCVN 3:2019/BKHCN cho thấy một số sản phẩm còn lỗi về vật liệu, kết cấu và nhãn cảnh báo. Những lỗi này có thể khiến trẻ bị ngạt, chấn thương hoặc tiếp xúc với hóa chất độc hại trong quá trình sử dụng.

Nguy cơ từ vật liệu đến kết cấu

Đồ chơi là vật dụng trẻ thường xuyên cầm nắm, tiếp xúc trực tiếp, thậm chí đưa vào miệng. Vì vậy, mức độ an toàn của sản phẩm phụ thuộc vào cả vật liệu, thiết kế và sự phù hợp với từng lứa tuổi.

Về cơ học, cạnh sắc, đầu nhọn có thể gây thương tích; chi tiết nhỏ dễ khiến trẻ nuốt phải, gây tắc đường thở hoặc tổn thương nội tạng. Các khe hở trên đồ chơi có thể làm kẹt ngón tay, chân. Bao bì không phù hợp cũng tiềm ẩn nguy cơ bịt kín đường thở khi phủ lên mặt trẻ.

Qua đánh giá, QUATEST 3 ghi nhận tình trạng bao bì đồ chơi mỏng hơn quy định. Theo quy định, bao bì phải có chiều dày ≥ 0,038 mm, chiều dày riêng lẻ ≥ 0,032 mm hoặc được đục lỗ theo quy định. Với màng kích thước 30x30 mm, diện tích đục lỗ tối thiểu là 1%. Yêu cầu này nhằm hạn chế nguy cơ ngạt khi bao bì vô tình phủ lên mặt trẻ.

Khe hở bánh xe với thân xe không đạt. 

Một số sản phẩm có khoảng cách giữa bánh xe và thân xe, khe hở bản lề không phù hợp, có thể gây kẹp tay. Theo quy định được QUATEST 3 dẫn, khoảng cách này phải nhỏ hơn 5 mm hoặc lớn hơn 12 mm. Trung tâm cũng ghi nhận đầu bịt tay nắm của một số loại xe bị rời khi chịu lực kéo 70 N.

Các lỗi khác gồm đồ chơi có đầu nhọn nguy hiểm; đàn, loa phát nhạc có tiếng ồn vượt mức quy định; sản phẩm dành cho trẻ dưới ba tuổi có chi tiết nhỏ không phù hợp; nhãn thiếu cảnh báo cần thiết.

Về hóa học, kim loại nặng và hóa chất độc hại có thể tồn tại trong nhựa, cao su, sơn phủ hoặc pin. Trẻ có nguy cơ tiếp xúc qua da, đường hô hấp và tiêu hóa khi cầm nắm, hít hoặc ngậm đồ chơi.

Theo QUATEST 3, vật liệu nhựa PVC dùng sản xuất đồ chơi thường gặp tình trạng nhiễm hợp chất phthalate. Những bộ phận có nguy cơ gồm bọc ghế bằng màng nhựa PVC, tay cầm nhựa, decal và vỏ bọc dây sạc. Hợp chất này có thể ảnh hưởng đến nội tiết của trẻ. Sơn phủ nhiễm kim loại nặng cũng tiềm ẩn nguy cơ gây ngộ độc mạn tính.

Ngoài ra, một số đồ chơi sử dụng điện có thể gây điện giật, dù phần lớn dùng pin với dòng điện yếu. QCVN 3:2019/BKHCN đặt ra các giới hạn an toàn tương ứng với từng nhóm đồ chơi và độ tuổi sử dụng.

Màng bao gói mỏng hơn quy định.

Kiểm soát chất lượng trước khi đưa ra thị trường

Theo Thông tư 36/2026/TT-BKHCN của Bộ Khoa học và Công nghệ, có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, đồ chơi trẻ em thuộc danh mục sản phẩm, hàng hóa có mức độ rủi ro cao. Sản phẩm phải được chứng nhận hợp quy theo QCVN 3:2019/BKHCN trước khi lưu thông trên thị trường.

Đối với đồ chơi nhập khẩu thuộc nhóm mã HS 9503, yêu cầu kiểm soát gồm thử nghiệm tại tổ chức được chỉ định, chứng nhận hợp quy và kiểm tra nhà nước về chất lượng trước khi đưa ra thị trường.

QUATEST 3 là tổ chức đánh giá sự phù hợp có năng lực thử nghiệm đầy đủ các chỉ tiêu theo quy định và đã được Bộ Khoa học và Công nghệ chỉ định chứng nhận hợp chuẩn đồ chơi trẻ em theo các quy định và TCVN, QCVN mới nhất áp dụng cho đồ chơi nhập khẩu như: QCVN 3:2019/BKHCN (và các TCVN 6238-1, TCVN 6238-2, TCVN 6238-3, TCVN 6238-6, TCVN 6238-10, TCVN 238-11, TCVN 8317-9, TCVN 7421-1, TCVN 8307, TCVN 8308, TCVN 8330-3). Việc đánh giá đồ chơi nhập khẩu được thực hiện theo phương thức 5 hoặc phương thức 7.

Trong đó, phương thức 5 kết hợp đánh giá quá trình sản xuất với thử nghiệm mẫu đại diện cho kiểu, loại sản phẩm. Phương thức 7 thực hiện lấy mẫu, thử nghiệm và đánh giá theo từng lô hàng.

Doanh nghiệp nhập khẩu lưu ý chuẩn bị hồ sơ đăng ký đánh giá sản phẩm đồ chơi tại QUATEST 3 theo các bảng liệt kê trên.

Để hạn chế lỗi kỹ thuật, QUATEST 3 khuyến nghị doanh nghiệp nhập khẩu yêu cầu nhà sản xuất, nhà xuất khẩu kiểm tra, thử nghiệm nhằm chứng minh sản phẩm phù hợp quy chuẩn trước khi nhập khẩu. Chủ hàng cũng có thể thử nghiệm mẫu trước khi đặt hàng.

Khi làm thủ tục kiểm tra chất lượng, doanh nghiệp cần đối chiếu kỹ hàng hóa với hồ sơ, tránh sai mã hàng, khai báo thiếu hoặc thông tin không khớp thực tế. Hồ sơ lô hàng cần có đầy đủ danh mục, hình ảnh, độ tuổi sử dụng và vật liệu của đồ chơi, cùng chứng nhận chất lượng nếu có.

Doanh nghiệp nên đăng ký thủ tục chứng nhận ngay khi có đủ hồ sơ để đơn vị đánh giá bố trí thời gian lấy mẫu phù hợp. Kiểm soát sản phẩm từ trước khi nhập khẩu và lưu thông là bước cần thiết để hạn chế đồ chơi không bảo đảm an toàn đến tay trẻ em.

Kim Thoa