Nông nghiệp Việt Nam trước sức ép chuyển đổi xanh

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, giai đoạn 2026-2031 được xem là thời kỳ bản lề, mở đầu cho quá trình hiện thực hóa Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, đồng thời tạo nền tảng cho mục tiêu tăng trưởng kinh tế “2 con số” trong giai đoạn tiếp theo. Trong bối cảnh kinh tế thế giới tiếp tục biến động phức tạp, kế hoạch hành động được xây dựng với định hướng xuyên suốt là kiến tạo môi trường phát triển mới, mở rộng không gian tăng trưởng và hình thành các động lực tăng trưởng mới cho ngành.

Nhiều chỉ tiêu phát triển toàn diện đã được đặt ra, bao trùm cả kinh tế, xã hội và môi trường. Cụ thể, ngành nông, lâm, thủy sản phấn đấu đạt tốc độ tăng trưởng GDP bình quân 3,6-4%/năm; kim ngạch xuất khẩu tăng 10-12%/năm; thu nhập của cư dân nông thôn tăng gấp 2,5-3 lần so với năm 2020.

Mở rộng không gian thị trường cho nông sản.

Ở lĩnh vực môi trường, kế hoạch đặt mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính từ 8-9%; nâng tỷ lệ xử lý nước thải tại các lưu vực sông lên 65-70%; duy trì độ che phủ rừng trên 42%. Đồng thời, chất lượng sống của người dân nông thôn cũng được chú trọng thông qua các mục tiêu giảm nghèo bền vững, mở rộng tiếp cận nước sạch và thúc đẩy xây dựng nông thôn mới với mục tiêu đến năm 2030 có 65% số xã đạt chuẩn.

Để hiện thực hóa các mục tiêu này, Bộ Nông nghiệp và Môi trường xác định cải cách thể chế là khâu đột phá chiến lược. Theo đó, Bộ sẽ triển khai đồng bộ 17 luật trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường, đồng thời nghiên cứu sửa đổi, hoàn thiện nhiều luật quan trọng như Luật Đất đai, Luật Bảo vệ môi trường, Luật Tài nguyên nước và Luật Thủy sản.

Một trong những điểm đáng chú ý của kế hoạch là định hướng đổi mới phương thức quản lý nhà nước theo hướng chuyển mạnh từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm”, đồng thời tăng cường phân cấp, phân quyền nhằm giảm chi phí tuân thủ cho người dân và doanh nghiệp.

Song song với đó, Bộ sẽ tập trung hoàn thiện các cơ chế, chính sách nhằm khơi thông nguồn lực về đất đai, vốn và lao động; điều chỉnh các quy hoạch lớn như quy hoạch sử dụng đất quốc gia, quy hoạch lâm nghiệp, quy hoạch bảo vệ môi trường và chiến lược tài nguyên nước theo hướng tích hợp, đồng bộ, gắn với yêu cầu phát triển thực tiễn và thích ứng biến đổi khí hậu.

Cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh cũng được xác định là nhiệm vụ trọng tâm. Kế hoạch đặt mục tiêu cắt giảm tối thiểu 30% ngành nghề kinh doanh có điều kiện; giảm 50% thời gian và chi phí thực hiện thủ tục hành chính; đồng thời đẩy mạnh dịch vụ công trực tuyến và chuyển đổi số trong toàn bộ quy trình quản lý.

Đáng chú ý, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng xác lập định hướng xây dựng mô hình tăng trưởng mới cho ngành theo hướng thực chất, hiệu quả và tích hợp đa giá trị. Trọng tâm là tái cơ cấu ngành nông nghiệp, chuyển mạnh từ sản xuất nông sản giá trị thấp sang các sản phẩm có giá trị gia tăng cao, phát triển vùng nguyên liệu lớn và bền vững.

Trong định hướng này, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xác định là nền tảng cốt lõi. Kế hoạch đặt mục tiêu xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu ngành đồng bộ với cơ sở dữ liệu quốc gia; thúc đẩy ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), Internet vạn vật (IoT) và dữ liệu lớn trong quản lý tài nguyên, sản xuất nông nghiệp và giám sát môi trường.

Đây cũng là nội dung phù hợp với tinh thần của Nghị quyết số 57-NQ/TW, trong đó khẳng định phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia là đột phá chiến lược, giữ vai trò quyết định trong nâng cao năng suất, chất lượng tăng trưởng và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

Về thị trường, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đặt mục tiêu mở rộng xuất khẩu, đa dạng hóa thị trường và sản phẩm, tận dụng hiệu quả các hiệp định thương mại tự do (FTA). Các thị trường lớn như Hoa Kỳ, EU, Nhật Bản và Hàn Quốc sẽ tiếp tục được củng cố, đồng thời mở rộng sang thị trường tiềm năng như Trung Đông, châu Phi và thị trường Halal. Bên cạnh xuất khẩu, thị trường nội địa cũng được chú trọng thông qua các giải pháp ổn định cung cầu, kiểm soát giá cả, thúc đẩy thương mại điện tử và tăng cường tiêu thụ nông sản trong nước.

Hiền Anh