Ốp điện thoại giá rẻ và khoảng trống an toàn hóa chất vượt chuẩn so với quy định

Chiếc ốp lưng điện thoại vốn được xem là món phụ kiện giá rẻ, dễ thay đổi theo màu sắc và xu hướng. Tuy nhiên, những cảnh báo mới từ thị trường Trung Quốc đang khiến người tiêu dùng phải nhìn lại chất lượng của những sản phẩm có giá chỉ vài nhân dân tệ, đặc biệt là các mẫu không rõ nguồn gốc được bán tràn lan trên các kênh thương mại điện tử.

Theo các thông tin được truyền thông Trung Quốc dẫn lại, cơ quan quản lý thị trường tỉnh Chiết Giang đã tiến hành kiểm tra chất lượng 20 mẫu ốp điện thoại. Kết quả cho thấy nhóm sản phẩm có giá dưới 10 nhân dân tệ có tỷ lệ đạt chuẩn chưa tới 5%. Đáng chú ý, một số mẫu được phát hiện có hàm lượng chì vượt mức cho phép tới 1.550 lần.

Để đưa giá thành xuống rất thấp, một số cơ sở sản xuất nhỏ lẻ bị phản ánh sử dụng nhựa tái chế chất lượng thấp, phẩm màu công nghiệp và phụ gia không rõ nguồn gốc. Đáng lo ngại hơn, một số nguồn còn phản ánh phế liệu y tế như kim tiêm, ống truyền dịch đã qua sử dụng bị đưa vào chuỗi thu gom trái phép, xử lý sơ sài, nghiền nhỏ rồi phối trộn với nhựa tái chế để sản xuất các sản phẩm nhựa.

Tuy nhiên, những thông tin này cần được nhìn nhận thận trọng. Không thể từ một số vụ việc hoặc điều tra riêng lẻ để kết luận rằng tất cả ốp điện thoại giá rẻ, hay toàn bộ sản phẩm có xuất xứ Trung Quốc, đều sử dụng rác thải y tế hoặc chứa hóa chất nguy hiểm. Điều đáng quan tâm hơn nằm ở nhóm hàng hóa thiếu thông tin về nhà sản xuất, vật liệu, tiêu chuẩn chất lượng cũng như khả năng truy xuất nguồn gốc. Đây cũng là lý do người tiêu dùng gần như không thể đánh giá độ an toàn của một chiếc ốp điện thoại chỉ bằng quan sát bên ngoài. Màu sắc bắt mắt, bề mặt mềm hay bao bì đẹp không phản ánh được hàm lượng kim loại nặng và các hóa chất có trong vật liệu.

 Không khó để người tiêu dùng tìm mua các loại ốp điện thoại giá rẻ trên mạng 

Chì và rủi ro hóa chất không thể nhận biết bằng mắt thường

Chì là chỉ tiêu gây chú ý nhất trong kết quả kiểm tra được dẫn lại, nhưng không phải nguy cơ duy nhất. Các thông tin điều tra còn đề cập khả năng tồn dư chất hóa dẻo, hợp chất hữu cơ dễ bay hơi và những phụ gia công nghiệp trong một số sản phẩm nhựa tái chế không được kiểm soát chặt chẽ.

Với ốp điện thoại, đặc điểm đáng chú ý là thời gian tiếp xúc. Sản phẩm liên tục nằm trong tay người dùng, trong túi quần, túi xách hoặc đặt gần khu vực sinh hoạt. Khi điện thoại hoạt động ở cường độ cao hoặc sạc pin, nhiệt độ thiết bị cũng có thể tăng.

Dù vậy, không nên suy diễn rằng cứ điện thoại nóng là hóa chất độc hại từ ốp sẽ được giải phóng ở mức nguy hiểm. Khả năng thôi nhiễm hay phát tán phụ thuộc vào loại vật liệu, thành phần phụ gia, nồng độ hóa chất, nhiệt độ, thời gian và điều kiện sử dụng. Muốn xác định chính xác mức độ an toàn cần dựa trên thử nghiệm, phân tích trong phòng thí nghiệm thay vì cảm quan.

Một số dấu hiệu như mùi hóa chất nồng kéo dài, bề mặt nhựa dính bất thường, màu sắc thiếu ổn định hoặc sản phẩm không có bất kỳ thông tin nào về nhà sản xuất và chất liệu có thể được xem là tín hiệu để người tiêu dùng thận trọng hơn, nhưng chúng cũng không thay thế được việc kiểm nghiệm.

 Nhiều sản phẩm giá rẻ chưa được kiểm chứng chất lượng khi đưa ra thị trường 

Tiêu chuẩn và kiểm soát hóa chất trở thành “hàng rào” an toàn

Liên quan đến các sản phẩm đồ dùng có chứa hóa chất độc hại đối với sức khỏe con người, theo Liên minh châu Âu, khuôn khổ REACH – Quy định (EC) số 1907/2006 – thiết lập cơ chế hạn chế việc sản xuất, đưa ra thị trường và sử dụng một loạt chất nguy hiểm trong hỗn hợp và sản phẩm. Các hạn chế được quy định tại Phụ lục XVII và được cập nhật khi xuất hiện bằng chứng về nguy cơ không được kiểm soát đầy đủ.

Chẳng hạn, đối với chì, quy định của EU đặt giới hạn cụ thể cho một số nhóm sản phẩm có nguy cơ phơi nhiễm. Với các bộ phận riêng lẻ của đồ trang sức, nồng độ chì từ 0,05% khối lượng trở lên bị hạn chế theo các điều kiện của REACH.

Cadimi cũng thuộc danh mục chất bị hạn chế theo REACH. Đối với các bộ phận kim loại của đồ trang sức và trang sức giả thuộc phạm vi quy định, ngưỡng nồng độ được đặt ở mức 0,01% khối lượng kim loại.

Các ngưỡng trên không nên được hiểu là giới hạn pháp lý áp dụng trực tiếp cho mọi loại ốp điện thoại. Ý nghĩa đáng chú ý nằm ở cách tiếp cận quản lý: với những sản phẩm tiêu dùng có khả năng đưa con người tiếp xúc với hóa chất, việc kiểm soát phải đi từ nguyên liệu, thành phần hóa học đến đánh giá nguy cơ và thử nghiệm phù hợp với mục đích sử dụng.

Vì vậy, khi đánh giá chất lượng ốp điện thoại, việc chỉ kiểm tra độ bền, khả năng chống va đập hay hình thức sản phẩm là chưa đủ. Kiểm soát nguyên liệu đầu vào, kim loại nặng, chất hóa dẻo và các chất hạn chế khác mới là những mắt xích giúp ngăn sản phẩm không an toàn đi vào thị trường.

Trên thị trường Việt Nam hiện nay, đặc biệt tại các sàn thương mại điện tử, không khó để tìm mua những chiếc ốp điện thoại giá rẻ có giá từ vài nghìn đồng, bao gồm sản phẩm nhập khẩu và hàng có nguồn gốc từ Trung Quốc. Với nhóm sản phẩm giá trị thấp, quyết định mua hàng thường diễn ra rất nhanh, trong khi thông tin về thành phần vật liệu hay kết quả kiểm nghiệm lại ít được người mua chú ý. Đáng chú ý, những cụm từ quảng cáo như “silicone chuẩn thực phẩm”, “an toàn cho mẹ và bé” hay “cấp độ an toàn thực phẩm” không thể tự thân chứng minh chất lượng. Nếu không đi kèm tài liệu về nguồn gốc vật liệu, kết quả thử nghiệm hoặc bằng chứng phù hợp khác, đây vẫn chỉ là tuyên bố từ phía người bán.

Từ cảnh báo trên, người tiêu dùng nên thay đổi cách lựa chọn những phụ kiện tưởng như rất đơn giản. Thay vì chỉ so sánh giá và mẫu mã, cần ưu tiên sản phẩm có thông tin rõ ràng về nhà sản xuất, nguồn gốc, chất liệu; lựa chọn nhà bán hàng có khả năng truy xuất và chịu trách nhiệm về chất lượng sản phẩm.

Đối với những chiếc ốp có mùi hóa chất nồng kéo dài, bề mặt bất thường hoặc gây kích ứng da trong quá trình sử dụng, việc ngừng sử dụng là lựa chọn thận trọng hơn. Đồng thời, người mua cần cảnh giác với những sản phẩm quá rẻ nhưng gần như không cung cấp bất kỳ thông tin nào ngoài hình ảnh và tên thương mại.

Bảo Linh