Phát huy vai trò của tiêu chuẩn, nâng cao năng lực cạnh tranh doanh nghiệp

Trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng, hoạt động tiêu chuẩn ngày càng thể hiện vai trò quan trọng đối với sự phát triển kinh tế - xã hội của Việt Nam. Theo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Tiêu chuẩn và Quy chuẩn kỹ thuật 2025, tiêu chuẩn là quy định về đặc tính kỹ thuật và yêu cầu quản lý dùng làm chuẩn để phân loại, đánh giá sản phẩm, hàng hoá, dịch vụ, quá trình, môi trường và các đối tượng khác trong hoạt động kinh tế - xã hội. Tiêu chuẩn do cơ quan, tổ chức, đơn vị công bố dưới dạng văn bản để tự nguyện áp dụng.

Áp dụng tiêu chuẩn góp phần giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh. (Ảnh minh họa)

Các chuyên gia cho rằng, tiêu chuẩn có vai trò quan trọng đối với doanh nghiệp, người tiêu dùng và cơ quan quản lý Nhà nước, cụ thể:

Đối với doanh nghiệp, tiêu chuẩn là công cụ chiến lược và định hướng giúp doanh nghiệp giải quyết một số thách thức đòi hỏi khắt khe của hoạt động kinh doanh hiện đại. Tiêu chuẩn đảm bảo cho hoạt động kinh doanh ngày càng hiệu quả, làm tăng năng suất và giúp doanh nghiệp tiếp cận các thị trường mới thông qua việc đảm bảo sự phù hợp của sản phẩm và dịch vụ; cắt giảm chi phí thông qua việc cải thiện hệ thống; tăng khả năng cạnh tranh và sự hài lòng của khách hàng thông qua cải thiện chất lượng sản phẩm.

Điển hình như tiêu chuẩn ISO 9001 giúp doanh nghiệp cải thiện doanh số bán hàng, sự hài lòng của khách hàng, hình ảnh doanh nghiệp; tiêu chuẩn ISO 14001 giúp doanh nghiệp quản lý tác động của quá trình sản xuất tới môi trường; tiêu chuẩn ISO 22000 giúp ngăn chặn và giảm thiểu các mối nguy hại về an toàn thực phẩm trong sản xuất;...

Đối với người tiêu dùng, khi sản phẩm và dịch vụ đạt tiêu chuẩn, người tiêu dùng có thể tin tưởng rằng sản phẩm, dịch vụ đó sẽ có tính an toàn, tin cậy và chất lượng tốt, thân thiện với môi trường. Những tiêu chuẩn trong các lĩnh vực như an toàn giao thông, đồ chơi trẻ em, bao bì y tế… đều gắn trực tiếp với việc bảo vệ sức khỏe, an toàn và quyền lợi của người tiêu dùng.

Đối với Chính phủ, tiêu chuẩn cung cấp các kiến thức chuyên môn, kinh nghiệm và Chính phủ có thể sử dụng tiêu chuẩn để hỗ trợ chính sách công đem lại nhiều lợi ích như: mở cửa thương mại thế giới do tiêu chuẩn quốc tế được chấp nhận bởi nhiều Chính phủ, nên sử dụng hoặc viện dẫn chúng trong các quy chuẩn quốc gia sẽ tạo thuận lợi cho sự di chuyển của hàng hóa, dịch vụ và công nghệ từ nước này sang nước khác; loại bỏ các rào cản trong thương mại với thế giới bằng cách cung cấp các tiêu chuẩn làm cơ sở kỹ thuật trong điều khoản của các hiệp định thương mại ở cấp khu vực và quốc tế.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy không ít doanh nghiệp vẫn chưa nhận thức đầy đủ về vai trò của tiêu chuẩn, thậm chí còn xem tiêu chuẩn là yêu cầu mang tính thủ tục thay vì công cụ nâng cao năng lực cạnh tranh. Vì vậy, các cơ quan quản lý nhà nước cần tiếp tục phát huy vai trò dẫn dắt trong xây dựng, hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn; đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến kiến thức để doanh nghiệp hiểu đúng, áp dụng đúng và chủ động lựa chọn tiêu chuẩn phù hợp với nhu cầu phát triển.

Cùng với đó, cần tăng cường các hoạt động hướng dẫn, đào tạo, hỗ trợ tư vấn áp dụng tiêu chuẩn, giúp doanh nghiệp từng bước hình thành tư duy lấy tiêu chuẩn làm nền tảng cho quản trị và cải tiến. Khi tiêu chuẩn không còn được nhìn nhận đơn thuần là “điều kiện phải đáp ứng” mà trở thành công cụ tạo dựng chất lượng, giảm chi phí, mở rộng thị trường và nâng cao uy tín, doanh nghiệp sẽ có thêm động lực để đầu tư bài bản, qua đó góp phần nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế Việt Nam.

Hoàng Bách