Phát triển công nghiệp công nghệ số, nâng cao năng lực làm chủ công nghệ của doanh nghiệp

Công nghiệp công nghệ số đang được kỳ vọng trở thành một trong những động lực tăng trưởng mới của nền kinh tế Việt Nam trong giai đoạn tới. Việc Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 840/QĐ-TTg phê duyệt Chương trình phát triển công nghiệp công nghệ số giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2045 được xem là bước đi quan trọng nhằm đưa lĩnh vực này trở thành ngành kinh tế - kỹ thuật nền tảng, góp phần nâng cao năng suất, năng lực cạnh tranh quốc gia và thúc đẩy chuyển đổi số toàn diện.

Theo Chương trình, đến năm 2030, ngành công nghiệp công nghệ số phấn đấu đạt doanh thu tối thiểu 300 tỷ USD, doanh thu xuất khẩu sản phẩm và dịch vụ công nghệ số đạt từ 55 tỷ USD mỗi năm, duy trì tốc độ tăng trưởng bình quân từ 12% trở lên. Việt Nam cũng đặt mục tiêu hình thành ít nhất 100.000 doanh nghiệp công nghệ số, phát triển hơn 3 triệu nhân lực công nghệ số chất lượng cao và xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo có sức cạnh tranh trong khu vực và trên thế giới. Điểm đáng chú ý của Chương trình là không tập trung xây dựng thêm các cơ chế, chính sách mới mà chú trọng triển khai hiệu quả các chính sách đã được ban hành.

Theo ông Trần Anh Tú, Phó Cục trưởng Cục Công nghiệp Công nghệ thông tin (Bộ Khoa học và Công nghệ), thời gian qua Việt Nam đã từng bước hoàn thiện hành lang pháp lý với nhiều chính sách quan trọng như Luật Công nghiệp công nghệ số, Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo cùng các văn bản hướng dẫn thi hành. Vì vậy, nhiệm vụ trọng tâm hiện nay là cụ thể hóa các cơ chế thành chương trình hành động, bảo đảm chính sách đi vào cuộc sống và phát huy hiệu quả thực chất.

Phát triển doanh nghiệp làm chủ công nghệ là một trong những mục tiêu trọng tâm của Chương trình phát triển công nghiệp công nghệ số giai đoạn 2026-2030. Ảnh minh họa

Chương trình được xây dựng trên tinh thần “Make in Vietnam” - sáng tạo tại Việt Nam, thiết kế tại Việt Nam và làm chủ công nghệ tại Việt Nam. Đây không chỉ là mục tiêu sản xuất sản phẩm công nghệ trong nước mà còn hướng tới việc xây dựng các doanh nghiệp có khả năng nghiên cứu, phát triển và sở hữu công nghệ lõi, từng bước tham gia sâu hơn vào các công đoạn có giá trị gia tăng cao trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Để hiện thực hóa các mục tiêu trên, Chương trình xác định nhiều nhóm nhiệm vụ và giải pháp trọng tâm. Trong đó, ưu tiên hàng đầu là thúc đẩy nghiên cứu, phát triển và đổi mới sáng tạo thông qua việc hỗ trợ doanh nghiệp phát triển các sản phẩm, dịch vụ công nghệ số trọng điểm, đồng thời triển khai các cơ chế thử nghiệm có kiểm soát đối với những công nghệ và mô hình kinh doanh mới. Đây được xem là giải pháp quan trọng giúp doanh nghiệp có không gian thử nghiệm, hoàn thiện sản phẩm trước khi thương mại hóa.

Bên cạnh đó, Chương trình chú trọng tạo lập thị trường cho doanh nghiệp công nghệ số thông qua các hình thức đặt hàng, giao nhiệm vụ, thuê và mua sắm sản phẩm, dịch vụ công nghệ số theo quy định. Việc hình thành thị trường ban đầu được đánh giá là điều kiện quan trọng để doanh nghiệp phát triển công nghệ lõi, kiểm chứng sản phẩm và mở rộng quy mô kinh doanh.

Song song với đó, các doanh nghiệp sẽ được hỗ trợ nâng cao năng lực sản xuất, đổi mới công nghệ, cải thiện chất lượng sản phẩm và đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật trong nước cũng như quốc tế. Mục tiêu là xây dựng đội ngũ doanh nghiệp công nghệ số chủ lực có đủ năng lực cạnh tranh trên thị trường khu vực và toàn cầu.

Một trong những điểm mới đáng chú ý là việc phát triển các hạ tầng dùng chung phục vụ nghiên cứu, thử nghiệm và đánh giá chất lượng sản phẩm công nghệ số. Theo định hướng của Chương trình, các khu công nghệ số tập trung, phòng thí nghiệm, trung tâm đo kiểm và cơ sở nghiên cứu sẽ được đầu tư đồng bộ nhằm hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận hạ tầng hiện đại với chi phí hợp lý. Đến năm 2030, Việt Nam đặt mục tiêu hình thành từ 16 đến 20 khu công nghệ số tập trung trên cả nước.

Trong lĩnh vực bán dẫn - ngành đang được xem là cơ hội chiến lược của Việt Nam, Bộ Khoa học và Công nghệ đã thành lập Trung tâm hỗ trợ sản xuất thử chip bán dẫn nhằm phục vụ hoạt động nghiên cứu, đo kiểm và phát triển sản phẩm. Đây được kỳ vọng sẽ trở thành hạ tầng quan trọng giúp doanh nghiệp trong nước từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị bán dẫn toàn cầu.

Đặc biệt, Chương trình dành nhiều giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp công nghệ số Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu. Các doanh nghiệp sẽ được hỗ trợ đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế, nâng cao năng lực sản xuất và từng bước tham gia vào các công đoạn có giá trị gia tăng cao. Đồng thời, Chương trình khuyến khích doanh nghiệp khai thác hiệu quả Quỹ phát triển khoa học và công nghệ để tiếp nhận, làm chủ công nghệ tiên tiến, kể cả thông qua hoạt động mua bán, sáp nhập doanh nghiệp hoặc trung tâm nghiên cứu ở nước ngoài.

Thực tế cho thấy, mục tiêu hình thành các doanh nghiệp làm chủ công nghệ của Việt Nam đang từng bước được hiện thực hóa. Trong những năm gần đây, nhiều doanh nghiệp công nghệ số trong nước đã đầu tư mạnh cho nghiên cứu, phát triển, từng bước làm chủ các công nghệ cốt lõi và mở rộng thị trường ra quốc tế.

Nhiều doanh nghiệp Việt Nam đã tham gia sâu hơn vào các lĩnh vực công nghệ cao như AI, điện toán đám mây, bán dẫn và 5G

Tiêu biểu, FPT đang đẩy mạnh phát triển các giải pháp trí tuệ nhân tạo (AI), điện toán đám mây, dữ liệu lớn và bán dẫn. Doanh nghiệp đã mở rộng hợp tác với nhiều tập đoàn công nghệ toàn cầu, đồng thời đầu tư đào tạo nguồn nhân lực bán dẫn nhằm tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị ngành công nghiệp chip. Các sản phẩm và dịch vụ công nghệ của FPT hiện đã có mặt tại nhiều quốc gia, góp phần nâng cao vị thế doanh nghiệp công nghệ Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Trong khi đó, Viettel được xem là một trong những doanh nghiệp tiên phong trong chiến lược làm chủ công nghệ lõi. Doanh nghiệp đã nghiên cứu, sản xuất thành công nhiều thiết bị viễn thông 5G, các nền tảng số và giải pháp công nghệ cao phục vụ chuyển đổi số. Việc làm chủ công nghệ 5G không chỉ giúp giảm phụ thuộc vào công nghệ nước ngoài mà còn mở ra cơ hội tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng công nghệ toàn cầu.

Bên cạnh đó, CMC Corporation đang tập trung phát triển hệ sinh thái điện toán đám mây, trung tâm dữ liệu và các nền tảng AI phục vụ doanh nghiệp. Nhiều sản phẩm số do doanh nghiệp Việt Nam phát triển hiện đã đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế và được triển khai tại nhiều thị trường nước ngoài.

Theo các chuyên gia, công nghiệp công nghệ số không chỉ tạo ra giá trị gia tăng cao mà còn là động lực quan trọng giúp nâng cao năng suất lao động và hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp. Việc ứng dụng các công nghệ như trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, điện toán đám mây hay Internet vạn vật đang góp phần tối ưu hóa quy trình sản xuất, quản trị và cung cấp dịch vụ trong nhiều lĩnh vực của nền kinh tế.

Với mục tiêu doanh thu 300 tỷ USD và 100.000 doanh nghiệp công nghệ số vào năm 2030, Chương trình phát triển công nghiệp công nghệ số được kỳ vọng sẽ tạo bước chuyển mạnh mẽ cho hệ sinh thái đổi mới sáng tạo Việt Nam. Khi doanh nghiệp trong nước ngày càng làm chủ công nghệ lõi, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu và tạo ra các sản phẩm mang thương hiệu Việt, công nghiệp công nghệ số sẽ trở thành một trong những động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, nâng cao năng suất và năng lực cạnh tranh quốc gia trong những thập niên tới.

An Dương