Pin lưu trữ năng lượng gia đình: Đừng bỏ qua rủi ro an toàn

Nhu cầu tăng cao, yêu cầu an toàn càng đặt lên hàng đầu

Hệ thống lưu trữ năng lượng bằng pin cho phép các hộ gia đình tích trữ điện từ hệ thống điện mặt trời hoặc nguồn điện lưới để sử dụng vào thời điểm cần thiết. Đây được xem là giải pháp giúp nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng, giảm phụ thuộc vào nguồn điện tức thời.

Tuy nhiên, khác với thiết bị điện thông thường, pin lưu trữ chứa lượng năng lượng lớn trong một không gian nhỏ. Đặc biệt, nhiều hệ thống hiện nay sử dụng công nghệ pin lithium-ion - loại pin yêu cầu cao về thiết kế, kiểm soát nhiệt độ, quản lý sạc - xả và các cơ chế bảo vệ an toàn. Nếu thiết bị không đáp ứng yêu cầu kỹ thuật hoặc vận hành sai cách, nguy cơ mất an toàn có thể gia tăng.

Nguy cơ cháy, phát nhiệt khi pin gặp sự cố

Một trong những rủi ro đáng chú ý nhất của hệ thống pin lưu trữ là hiện tượng phát nhiệt mất kiểm soát. Khi xảy ra lỗi bên trong cell pin, sự cố quá sạc, quá dòng, đoản mạch hoặc nhiệt độ vận hành vượt giới hạn, pin có thể bị nóng lên nhanh chóng, phát sinh khí cháy và gây cháy.

Đối với hệ thống lắp đặt trong nhà ở, nguy cơ này cần được đặc biệt quan tâm bởi thiết bị thường đặt tại khu vực gần không gian sinh hoạt, nhà kho, tầng hầm hoặc những nơi có điều kiện thông gió hạn chế.

Do đó, các hệ thống pin lưu trữ cần được trang bị giải pháp bảo vệ như hệ thống quản lý pin, chức năng kiểm soát quá áp, quá dòng, quá nhiệt và khả năng ngắt bảo vệ khi phát hiện bất thường.

Thiết bị kém chất lượng có thể gây suy giảm hiệu suất, mất an toàn

Không chỉ tiềm ẩn nguy cơ cháy, các sản phẩm pin lưu trữ chất lượng thấp còn có thể gặp tình trạng suy giảm dung lượng nhanh, tuổi thọ thấp, vận hành không ổn định.

Trong quá trình sử dụng lâu dài, việc sạc - xả liên tục đòi hỏi các cell pin phải có độ đồng đều cao và được kiểm soát chặt chẽ. Nếu sử dụng linh kiện không bảo đảm hoặc thiết kế thiếu các lớp bảo vệ cần thiết, thiết bị có thể ảnh hưởng đến toàn bộ hệ thống điện trong gia đình.

Trên thị trường hiện nay xuất hiện nhiều loại pin lưu trữ với mức giá khác nhau. Người tiêu dùng nếu chỉ quan tâm đến công suất, dung lượng hoặc giá bán mà bỏ qua nguồn gốc, hồ sơ kỹ thuật và khả năng bảo vệ an toàn có thể đối mặt với nhiều rủi ro.

Từng bước hoàn thiện tiêu chuẩn kỹ thuật cho hệ thống pin lưu trữ

Trước sự phát triển nhanh của công nghệ lưu trữ năng lượng, Việt Nam đang từng bước xây dựng và hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn kỹ thuật trong lĩnh vực này.

Năm 2025, cơ quan quản lý công bố một số tiêu chuẩn quốc gia liên quan đến hệ thống lưu trữ năng lượng bằng pin, trong đó có các yêu cầu về thiết kế, thử nghiệm an toàn và bảo vệ hệ thống.

Các tiêu chuẩn như TCVN 14499-5-4:2025 đưa ra yêu cầu về thử nghiệm an toàn đối với hệ thống lưu trữ điện năng tích hợp lưới sử dụng pin lithium-ion; trong khi TCVN 14499-4-3:2025 đề cập đến yêu cầu bảo vệ hệ thống lưu trữ trước các tác động từ môi trường.

Việc áp dụng các tiêu chuẩn này giúp doanh nghiệp có cơ sở kỹ thuật để thiết kế, sản xuất, lựa chọn và đánh giá mức độ an toàn của hệ thống pin lưu trữ.

Tuy nhiên, người tiêu dùng cần phân biệt rõ: tiêu chuẩn kỹ thuật là cơ sở để áp dụng, còn quy chuẩn kỹ thuật là yêu cầu bắt buộc khi sản phẩm thuộc phạm vi điều chỉnh của quy chuẩn tương ứng. Vì vậy, không nên hiểu rằng mọi sản phẩm có gắn nhãn “đạt tiêu chuẩn” đều đồng nghĩa với việc loại bỏ hoàn toàn mọi rủi ro nếu sử dụng sai cách.

Người tiêu dùng cần lưu ý gì?

Để hạn chế nguy cơ mất an toàn, các hộ gia đình khi lựa chọn thiết bị lưu trữ năng lượng cần: Kiểm tra rõ nguồn gốc, xuất xứ sản phẩm; Yêu cầu nhà cung cấp cung cấp tài liệu kỹ thuật, hướng dẫn vận hành; Lựa chọn thiết bị có hệ thống quản lý pin (BMS) và cơ chế bảo vệ an toàn; Đảm bảo pin tương thích với bộ biến tần (inverter) và hệ thống điện trong nhà; Lắp đặt bởi đơn vị có chuyên môn, tránh tự ý đấu nối hoặc thay đổi cấu hình thiết bị.

Pin lưu trữ năng lượng đang đóng vai trò quan trọng trong xu hướng sử dụng năng lượng sạch và chủ động nguồn điện. Tuy nhiên, đây là thiết bị liên quan trực tiếp đến an toàn điện và phòng chống cháy nổ. Việc lựa chọn sản phẩm phù hợp, đáp ứng yêu cầu kỹ thuật và được lắp đặt đúng cách là yếu tố quyết định để công nghệ này phát huy hiệu quả, thay vì trở thành nguy cơ tiềm ẩn trong mỗi gia đình.

Cẩm Anh