QCVN 103:2025/BNNMT về chất lượng hạt giống lúa lai ba dòng

Lúa lai ba dòng là một trong những thành tựu quan trọng của chọn tạo giống lúa, góp phần nâng cao năng suất và bảo đảm an ninh lương thực quốc gia. Nhờ ưu thế lai, nhiều giống lúa lai ba dòng cho năng suất vượt trội so với lúa thuần, thích nghi tốt với điều kiện sinh thái đa dạng và được đưa vào sản xuất tại nhiều địa phương. Tuy nhiên, hiệu quả của lúa lai phụ thuộc rất lớn vào chất lượng hạt giống, đặc biệt là độ thuần và sức nảy mầm.

Thực tế cho thấy, thị trường hạt giống lúa lai ba dòng vẫn còn tồn tại những bất cập về chất lượng và quản lý. Một số lô giống lưu thông có tỷ lệ lẫn tạp cao, chất lượng không đồng đều giữa các vụ, thông tin ghi nhãn chưa đầy đủ hoặc chưa phản ánh đúng chất lượng thực tế. Những hạn chế này không chỉ gây thiệt hại kinh tế cho người nông dân mà còn ảnh hưởng đến hiệu quả sản xuất và uy tín của giống lúa lai trên thị trường.

Trong bối cảnh đó, việc ban hành quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 103:2025/BNNMT về chất lượng hạt giống lúa lai ba dòng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Quy chuẩn được xây dựng nhằm thiết lập các yêu cầu kỹ thuật bắt buộc đối với hạt giống lúa lai ba dòng sử dụng trong sản xuất, kinh doanh và lưu thông tại Việt Nam, qua đó tăng cường hiệu lực quản lý nhà nước và bảo đảm quyền lợi của người sử dụng giống.

QCVN 103:2025/BNNMT áp dụng đối với hạt giống lúa lai ba dòng dùng cho gieo trồng, bao gồm giống sản xuất trong nước và giống nhập khẩu. Các tổ chức, cá nhân tham gia hoạt động sản xuất, chế biến, bảo quản, kinh doanh và phân phối hạt giống lúa lai ba dòng đều phải tuân thủ các yêu cầu của quy chuẩn này.

Một trong những yêu cầu chung quan trọng được QCVN 103:2025/BNNMT quy định là tính đúng giống và độ thuần giống. Hạt giống phải đúng với giống đã được công bố, có đặc điểm hình thái đặc trưng, không bị lẫn hạt giống khác vượt quá giới hạn cho phép. Độ thuần cao là yếu tố then chốt để bảo đảm khả năng biểu hiện ưu thế lai, từ đó quyết định năng suất và tính ổn định của sản xuất.

Bên cạnh đó, quy chuẩn quy định rõ các chỉ tiêu chất lượng chủ yếu như độ sạch, tỷ lệ nảy mầm và độ ẩm hạt giống. Hạt giống phải sạch, không lẫn tạp chất cơ giới, không bị sâu bệnh gây hại và không có dấu hiệu nấm mốc. Tỷ lệ nảy mầm phải đạt mức tối thiểu theo quy định nhằm bảo đảm cây con sinh trưởng đồng đều, hạn chế rủi ro trong giai đoạn đầu vụ. Độ ẩm hạt giống được kiểm soát nhằm hạn chế suy giảm chất lượng trong quá trình bảo quản và vận chuyển.

QCVN 103:2025/BNNMT cũng đưa ra yêu cầu đối với việc lấy mẫu, thử nghiệm và đánh giá chất lượng hạt giống. Việc kiểm tra chất lượng phải được thực hiện theo phương pháp thử tiêu chuẩn, tại các cơ sở thử nghiệm có đủ năng lực, nhằm bảo đảm kết quả chính xác, khách quan và có giá trị pháp lý. Đây là cơ sở quan trọng để các cơ quan quản lý tiến hành thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm.

Ngoài các yêu cầu kỹ thuật, quy chuẩn còn quy định trách nhiệm của tổ chức, cá nhân sản xuất và kinh doanh giống trong việc công bố chất lượng, ghi nhãn và bảo đảm truy xuất nguồn gốc. Thông tin trên bao bì phải rõ ràng, trung thực, giúp người sử dụng nhận biết đúng loại giống, nguồn gốc và các chỉ tiêu chất lượng cơ bản.

Việc áp dụng nghiêm túc QCVN 103:2025/BNNMT không chỉ góp phần bảo vệ quyền lợi của người nông dân mà còn tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh cho các doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh giống. Các sản phẩm đạt quy chuẩn sẽ được khẳng định uy tín trên thị trường, trong khi các sản phẩm không đáp ứng yêu cầu sẽ từng bước bị loại bỏ.

Trong dài hạn, QCVN 103:2025/BNNMT là nền tảng quan trọng để nâng cao chất lượng hạt giống lúa lai ba dòng, ổn định sản xuất và hướng tới phát triển nông nghiệp bền vững. Việc triển khai hiệu quả quy chuẩn này sẽ góp phần gắn kết khoa học, quản lý chất lượng và thực tiễn sản xuất, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của ngành nông nghiệp Việt Nam.

An Dương