Quảng Ngãi thúc đẩy chuyển đổi xanh dựa trên nền tảng năng suất chất lượng

Trong bối cảnh mô hình tăng trưởng dựa vào khai thác tài nguyên và phát thải cao dần bộc lộ hạn chế, nâng cao năng suất và chất lượng được xem là giải pháp cốt lõi để các địa phương thực hiện chuyển đổi xanh một cách thực chất. Với đặc thù là tỉnh công nghiệp, Quảng Ngãi sớm nhận thức rằng nếu không cải thiện hiệu quả sử dụng tài nguyên, doanh nghiệp sẽ khó duy trì năng lực cạnh tranh, nhất là khi các tiêu chuẩn môi trường, tiêu chuẩn kỹ thuật và yêu cầu phát triển bền vững đang ngày càng trở thành điều kiện bắt buộc khi tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu.

Trong lộ trình đó, năng suất xanh được xác định là nền tảng quan trọng để triển khai chuyển đổi xanh một cách thực chất. Cách tiếp cận này không chỉ dừng ở mục tiêu tiết kiệm chi phí mà hướng tới tối ưu toàn bộ quá trình sản xuất thông qua việc áp dụng các công cụ quản lý tiên tiến, đổi mới công nghệ và kiểm soát chặt chẽ dòng nguyên vật liệu. Trọng tâm của năng suất xanh là nâng cao năng suất lao động gắn với cải thiện chất lượng sản phẩm và giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường, qua đó tạo nền tảng cho phát triển kinh tế tuần hoàn.

Tỉnh Quảng Ngãi đã đưa tiêu chí bảo vệ môi trường, tiết kiệm năng lượng và phát triển kinh tế tuần hoàn vào các phương án phát triển khu kinh tế, cụm công nghiệp.

Thực tế triển khai tại Quảng Ngãi cho thấy, năng suất xanh đang từng bước đi vào chiều sâu trong hoạt động sản xuất công nghiệp. Một trong những minh chứng rõ nét là Công ty TNHH XDD Textile – doanh nghiệp dệt may trên địa bàn đã chủ động đẩy mạnh áp dụng các hệ thống quản lý và công cụ cải tiến năng suất như 5S, MFCA vào toàn bộ quy trình sản xuất sợi, từ khâu đầu vào đến hoàn thiện sản phẩm đầu ra. Nhờ việc kiểm soát chặt chẽ dòng nguyên liệu và giảm thiểu lãng phí trong từng công đoạn, năm 2024, doanh nghiệp này đã tiết kiệm khoảng 750 tấn bông so với năm trước, trong khi sản lượng sản xuất vẫn đạt hơn 53 nghìn tấn sợi, vượt khoảng 1.300 tấn so với kế hoạch đề ra.

Theo bà Nguyễn Thị Thơm, Phó Giám đốc bộ phận kỹ thuật sản xuất Công ty TNHH XDD Textile, ngành dệt may hiện đang chịu áp lực cạnh tranh ngày càng lớn, cùng với yêu cầu khắt khe về tiêu chuẩn chất lượng quốc tế đối với hàng hóa xuất khẩu. Trước thực tế đó, doanh nghiệp xác định cải tiến năng suất và chất lượng là giải pháp sống còn.

Thời gian qua, công ty đã khuyến khích người lao động nghiên cứu, đề xuất nhiều sáng kiến cải tiến nhằm tiết kiệm nguyên liệu và nâng cao sản lượng. Điển hình là việc cải tiến các khe hở bông rơi để giảm thất thoát nguyên liệu trong các công đoạn xử lý, chải bông, hay thay đổi thiết kế đóng gói bao bì thành phẩm theo hướng gọn nhẹ, tiết kiệm chi phí và giảm phát thải, trong khi chất lượng và năng suất sản phẩm vẫn tiếp tục được nâng cao.

Người lao động Công ty TNHH XDD Textile đẩy mạnh việc nghiên cứu các sáng kiến cải tiến trong quy trình sản xuất.

Từ câu chuyện của XDD Textile có thể thấy, năng suất xanh không đòi hỏi doanh nghiệp phải đầu tư những dây chuyền công nghệ quá tốn kém ngay từ đầu mà bắt đầu từ việc thay đổi tư duy quản lý, tổ chức lại quy trình sản xuất và phát huy vai trò sáng kiến của người lao động. Đây chính là lợi thế lớn đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa – nhóm doanh nghiệp chiếm tỷ trọng lớn tại Quảng Ngãi khi tiếp cận lộ trình chuyển đổi xanh.

Không chỉ ở cấp độ doanh nghiệp, Quảng Ngãi còn lồng ghép mục tiêu nâng cao năng suất chất lượng vào quy hoạch phát triển công nghiệp và thu hút đầu tư. Các dự án mới được yêu cầu đáp ứng tiêu chí về công nghệ, môi trường và hiệu quả sử dụng tài nguyên ngay từ khâu thẩm định. Song song với đó, tỉnh khuyến khích doanh nghiệp đầu tư hệ thống xử lý chất thải, tái sử dụng nước, sử dụng năng lượng tái tạo và từng bước hình thành các mô hình khu công nghiệp sinh thái, hướng tới phát triển tuần hoàn và bền vững.

Dù vậy, thách thức trong quá trình triển khai vẫn còn không nhỏ. Hạn chế về nguồn lực tài chính, nhân lực kỹ thuật và khả năng tiếp cận công nghệ khiến nhiều doanh nghiệp còn lúng túng trong việc áp dụng các công cụ năng suất chất lượng. Việc chưa nhận thức đầy đủ mối quan hệ giữa năng suất, chất lượng và môi trường cũng khiến chuyển đổi xanh ở một số nơi mới dừng lại ở mức độ hình thức.

Để phát triển công nghiệp xanh, Giám đốc Sở Công Thương tỉnh Quảng Ngãi cho rằng, trong thời gian tới, tỉnh sẽ thu hút các nhà đầu tư có năng lực, kinh nghiệm, uy tín trong và ngoài nước để đầu tư hạ tầng khu công nghiệp - đô thị - dịch vụ, cụm công nghiệp theo hướng khu công nghiệp sinh thái, khu công nghiệp công nghệ cao, công nghiệp sạch, cụm công nghiệp có hệ thống xử lý môi trường, đảm bảo mật độ cây xanh theo quy định.

Đồng thời, chú trọng công nghệ xử lý ô nhiễm môi trường trong quá trình thẩm định, phê duyệt chấp thuận chủ trương đầu tư các dự án sản xuất hàng hóa công nghiệp trong khu kinh tế, cụm công nghiệp. Sử dụng năng lượng tái tạo như mặt trời áp mái, điện từ xử lý rác thải… để cung cấp cho các hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Về dài hạn, khi năng suất và chất lượng được nâng cao một cách thực chất, chuyển đổi xanh sẽ không còn là áp lực chi phí mà trở thành động lực tăng trưởng mới. Việc lấy năng suất chất lượng làm trụ cột cho phát triển công nghiệp xanh và kinh tế tuần hoàn đang mở ra hướng đi bền vững cho Quảng Ngãi, giúp địa phương vừa duy trì tăng trưởng, vừa đáp ứng các yêu cầu ngày càng cao về môi trường và hội nhập.

Thanh Hiền