Nâng chuẩn chất lượng thiết bị công nghệ trong chuyển đổi số

Điểm đáng chú ý của Thông tư 29 là cách tiếp cận quản lý dựa trên mức độ rủi ro, thay vì áp dụng cơ chế cứng nhắc cho mọi loại sản phẩm. Theo đó, các sản phẩm, hàng hóa nhóm 2 là những sản phẩm có khả năng ảnh hưởng đến an toàn người sử dụng, an toàn mạng lưới và hạ tầng thông tin, buộc phải được kiểm soát chặt chẽ trước khi lưu thông trên thị trường.

Nhóm thứ nhất, bắt buộc chứng nhận hợp quy và công bố hợp quy (Phụ lục I), bao gồm các thiết bị có phát xạ vô tuyến điện như: thiết bị phát, thu – phát sóng vô tuyến; thiết bị thông tin vô tuyến cố định và di động mặt đất; thiết bị vô tuyến dùng cho phát thanh, truyền hình quảng bá; thiết bị vô tuyến cự ly ngắn; điện thoại không dây chuẩn DECT; thiết bị ra-đa ứng dụng trong giao thông đường bộ, đường sắt… 

Đây là những thiết bị nếu không được kiểm soát chặt chẽ có thể gây nhiễu tần số, ảnh hưởng nghiêm trọng đến hoạt động thông tin liên lạc, thậm chí tác động tới an toàn giao thông và an ninh thông tin.

Thông tư số 29/2025/TT-BKHCN không chỉ là câu chuyện kỹ thuật, mà còn mang ý nghĩa dài hạn đối với chiến lược phát triển hạ tầng số quốc gia.

Nhóm thứ hai, bắt buộc công bố hợp quy (Phụ lục II), chủ yếu là các thiết bị CNTT và phát thanh – truyền hình được sử dụng phổ biến trong đời sống hằng ngày như: máy tính để bàn, máy tính công nghiệp, máy tính xách tay, máy tính bảng; thiết bị giải mã truyền hình số vệ tinh DVB-S/S2; Set Top Box truyền hình cáp số; máy thu hình tích hợp thu truyền hình số mặt đất DVB-T2… 

Cách phân nhóm này giúp doanh nghiệp xác định rõ nghĩa vụ tuân thủ, tránh tình trạng chồng chéo thủ tục, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi hơn trong quá trình đưa sản phẩm ra thị trường.

Thông tư 29 cũng xử lý thẳng vào một thực tế đang ngày càng phổ biến như thiết bị công nghệ tích hợp nhiều chức năng. Theo quy định, nếu một sản phẩm tích hợp từ hai sản phẩm thuộc Danh mục nhóm 2 trở lên thì tổ chức, cá nhân phải thực hiện chứng nhận hợp quy và công bố hợp quy đầy đủ đối với từng quy chuẩn kỹ thuật tương ứng. Chẳng hạn, một thiết bị đầu cuối thông minh vừa phát Wi-Fi, vừa tích hợp module vô tuyến cự ly ngắn không thể chỉ áp dụng một quy chuẩn "cho có", mà phải đáp ứng toàn bộ các yêu cầu kỹ thuật liên quan đến từng chức năng phát xạ. Quy định này nhằm tránh tình trạng "lách chuẩn", bảo đảm mọi rủi ro kỹ thuật đều được kiểm soát.

Tương tự, đối với sản phẩm thuộc đối tượng áp dụng của nhiều quy chuẩn kỹ thuật khác nhau, doanh nghiệp phải tuân thủ đầy đủ tất cả quy chuẩn đó, không được bỏ sót yêu cầu an toàn nào.

Một điểm mới mang tính nguyên tắc của Thông tư là quy định về áp dụng pháp luật thống nhất. Theo đó, kể từ ngày 31/12/2025 là thời điểm Thông tư có hiệu lực nếu các quy chuẩn kỹ thuật được ban hành trước đây có nội dung chưa thống nhất với Thông tư 29 thì thực hiện theo quy định tại Thông tư này. Khi có quy chuẩn kỹ thuật mới được ban hành để thay thế hoặc bổ sung, việc áp dụng sẽ tuân theo văn bản quy chuẩn mới, bảo đảm tính linh hoạt và cập nhật của hệ thống pháp luật.

Theo giới chuyên môn, đây là cách tiếp cận cần thiết trong bối cảnh công nghệ thay đổi nhanh, vòng đời sản phẩm ngày càng ngắn. Thay vì để thị trường "tự bơi" với thiết bị giá rẻ, chất lượng thấp, việc chuẩn hóa danh mục quản lý giúp nâng mặt bằng chất lượng, bảo vệ người tiêu dùng và tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh cho doanh nghiệp làm ăn nghiêm túc.

Việc ban hành Thông tư số 29/2025/TT-BKHCN không chỉ là câu chuyện kỹ thuật, mà còn mang ý nghĩa dài hạn đối với chiến lược phát triển hạ tầng số quốc gia. Khi thiết bị CNTT và viễn thông, "xương sống" của chuyển đổi số được kiểm soát chặt chẽ ngay từ đầu vào, rủi ro về an toàn mạng, an toàn thông tin sẽ được giảm thiểu. Về lâu dài, đây chính là nền tảng quan trọng để Việt Nam xây dựng hạ tầng số an toàn, tin cậy, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế số, xã hội số và hội nhập sâu hơn với các chuẩn mực quốc tế trong giai đoạn mới.

Tiểu My