Siết chặt hành lang pháp lý bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng

Trong bối cảnh thị trường hàng hóa, dịch vụ phát triển nhanh, đa dạng kênh phân phối và phương thức tiếp cận người tiêu dùng, công tác bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng đang được đặt ở vị trí trung tâm trong điều hành chính sách. Những năm gần đây, hàng loạt vụ việc liên quan đến thực phẩm kém chất lượng, quảng cáo sai sự thật, hàng hóa không rõ nguồn gốc cho thấy nếu không nâng chuẩn quản lý và siết trách nhiệm, người tiêu dùng sẽ tiếp tục là đối tượng chịu nhiều rủi ro.

Đáng chú ý, Nghị quyết 66 và Nghị định 46 đã bổ sung nhiều quy định mang tính “đặt hàng” về chất lượng đối với các nhóm sản phẩm có ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người tiêu dùng như: thực phẩm dinh dưỡng y học, thực phẩm dùng cho chế độ ăn đặc biệt, thực phẩm bổ sung, sản phẩm dinh dưỡng dành cho trẻ dưới 36 tháng tuổi.

Theo quy định mới, các cơ sở sản xuất những nhóm sản phẩm này bắt buộc phải áp dụng hệ thống quản lý an toàn thực phẩm tiên tiến như HACCP, ISO 22000, IFS, BRC, FSSC 22000 hoặc GMP - những tiêu chuẩn đang được nhiều quốc gia áp dụng rộng rãi. Đây được xem là bước nâng chuẩn quan trọng, nhằm loại bỏ dần các cơ sở sản xuất nhỏ lẻ, thiếu kiểm soát, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn cho người tiêu dùng.

Không chỉ dừng lại ở yêu cầu kỹ thuật, các quy định mới còn mở rộng trách nhiệm của chủ thể liên quan trong chuỗi cung ứng, từ nhà sản xuất, nhà phân phối đến các nền tảng thương mại điện tử và cá nhân tham gia quảng cáo sản phẩm. Việc này nhằm khắc phục tình trạng “đứt gãy trách nhiệm”, nơi người tiêu dùng gặp rủi ro nhưng khó xác định rõ chủ thể chịu trách nhiệm bồi thường, xử lý.

Ảnh minh họa.

Song song với hoàn thiện chính sách, các địa phương cũng đang triển khai nhiều hoạt động cụ thể nhằm đưa pháp luật đi vào cuộc sống. Tại Hà Nội, một trong những thị trường tiêu dùng lớn nhất cả nước, UBND thành phố đã ban hành kế hoạch triển khai đồng bộ hoạt động bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng năm 2026, với trọng tâm là tuyên truyền pháp luật, kiểm tra thị trường, xử lý vi phạm và hỗ trợ người tiêu dùng tiếp cận thông tin chính xác.

Theo kế hoạch, các hoạt động hưởng ứng Ngày Quyền của người tiêu dùng Việt Nam (15/3) tiếp tục được tổ chức thiết thực, gắn với tư vấn, giải đáp trực tiếp cho người dân; đồng thời tăng cường thanh tra, kiểm tra các lĩnh vực tiềm ẩn nhiều rủi ro như thực phẩm, kinh doanh đa cấp, thương mại điện tử và quảng cáo trực tuyến. Đây được xem là tuyến “phòng thủ” quan trọng, góp phần hạn chế hàng giả, hàng nhái và các hành vi gian lận thương mại xâm hại quyền lợi người tiêu dùng.

Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy công tác bảo vệ người tiêu dùng vẫn đối mặt không ít thách thức. Sự phát triển nhanh của thương mại điện tử, các nền tảng xuyên biên giới cùng hình thức quảng cáo mới khiến việc kiểm soát thông tin và truy xuất trách nhiệm trở nên phức tạp. Trong khi đó, nhận thức pháp luật của một bộ phận người tiêu dùng còn hạn chế, dẫn đến tâm lý dễ dãi, thiếu kỹ năng tự bảo vệ mình trước các rủi ro tiêu dùng.

Trong bối cảnh đó, việc nâng chuẩn chất lượng sản phẩm, siết chặt điều kiện sản xuất và minh bạch thông tin được xem là giải pháp then chốt. Khi doanh nghiệp buộc phải tuân thủ các tiêu chuẩn quản lý an toàn thực phẩm quốc tế và chịu trách nhiệm đến cùng với sản phẩm đưa ra thị trường, quyền lợi người tiêu dùng mới được bảo vệ một cách thực chất, bền vững.

Về dài hạn, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng không chỉ là nhiệm vụ của riêng cơ quan quản lý nhà nước mà cần sự tham gia đồng bộ của doanh nghiệp và chính người tiêu dùng. Một thị trường lành mạnh chỉ được hình thành khi chất lượng sản phẩm được đặt lên hàng đầu, pháp luật được thực thi nghiêm minh và người tiêu dùng được trao đầy đủ quyền được biết, được lựa chọn và được bảo vệ.

Thanh Hiền (t/h)