TCVN 10687-25-1:2025: Chuẩn hóa hệ thống truyền thông điện gió

Trong quá trình phát triển năng lượng tái tạo, đặc biệt là điện gió, một trong những thách thức lớn không nằm ở công nghệ tuabin mà ở khả năng kết nối, trao đổi và quản lý dữ liệu giữa các thành phần trong hệ thống. Việc các thiết bị đến từ nhiều nhà sản xuất khác nhau, sử dụng các chuẩn giao tiếp riêng biệt, dễ dẫn đến tình trạng thiếu đồng bộ, khó tích hợp và hạn chế khả năng khai thác dữ liệu. Đây chính là khoảng trống mà tiêu chuẩn TCVN 10687-25-1:2025 hướng tới giải quyết.

Tiêu chuẩn này, được xây dựng tương đương với IEC 61400-25-1:2017, đưa ra một khung kiến trúc truyền thông tổng thể cho nhà máy điện gió. Hiểu một cách đơn giản, đây là bộ quy tắc quy định cách các thiết bị như tuabin, bộ điều khiển, cảm biến hay hệ thống giám sát có thể liên kết với nhau. Thay vì mỗi thiết bị sử dụng một cách truyền dữ liệu riêng, tiêu chuẩn giúp chuẩn hóa cách biểu diễn, trao đổi và truy cập thông tin trong toàn hệ thống.

TCVN 10687-25-1:2025 thuộc bộ tiêu chuẩn TCVN 10687 (IEC 61400) về hệ thống phát điện gió

Điểm cốt lõi của TCVN 10687-25-1:2025 là xây dựng mô hình thông tin (information model) và mô hình trao đổi dữ liệu. Mô hình thông tin quy định cách dữ liệu được tổ chức và định nghĩa – ví dụ như thông tin về tốc độ gió, công suất phát hay trạng thái vận hành của tuabin sẽ được biểu diễn ra sao. Trong khi đó, mô hình trao đổi dữ liệu xác định cách các thông tin này được truyền đi giữa các hệ thống, đảm bảo tính nhất quán và có thể hiểu được ở mọi cấp độ.

Một đặc điểm kỹ thuật quan trọng khác là tiêu chuẩn áp dụng kiến trúc client – server (máy khách – máy chủ). Theo đó, các hệ thống giám sát hoặc điều khiển (client) có thể truy cập dữ liệu từ các thiết bị (server) theo cách tiêu chuẩn hóa. Cách tiếp cận này giúp việc thu thập dữ liệu theo thời gian thực, điều khiển từ xa và tích hợp với các hệ thống quản lý trung tâm trở nên thuận lợi hơn.

Không dừng lại ở lý thuyết, TCVN 10687-25-1:2025 còn đóng vai trò nền tảng cho việc tích hợp với các hệ thống SCADA – “bộ não” điều hành của nhà máy điện gió. Khi dữ liệu được chuẩn hóa, hệ thống SCADA có thể dễ dàng tổng hợp, phân tích và hiển thị thông tin từ nhiều nguồn khác nhau, từ đó hỗ trợ người vận hành đưa ra quyết định nhanh chóng và chính xác hơn.

Một lợi ích đáng chú ý của tiêu chuẩn là tính độc lập với nhà cung cấp. Trong thực tế, các dự án điện gió thường sử dụng thiết bị từ nhiều hãng khác nhau. Nếu không có tiêu chuẩn chung, việc kết nối các thiết bị này sẽ rất phức tạp và tốn kém. TCVN 10687-25-1:2025 giúp loại bỏ rào cản này bằng cách tạo ra một “ngôn ngữ trung gian”, cho phép các hệ thống khác nhau có thể tương tác mà không phụ thuộc vào nhà sản xuất.

Bên cạnh đó, việc chuẩn hóa dữ liệu và giao tiếp còn mở ra khả năng ứng dụng các công nghệ số như phân tích dữ liệu lớn (Big Data), trí tuệ nhân tạo (AI) hay bảo trì dự đoán. Khi dữ liệu được thu thập đầy đủ, chính xác và theo chuẩn thống nhất, các thuật toán có thể khai thác để dự báo sự cố, tối ưu hiệu suất và kéo dài tuổi thọ thiết bị.

Có thể thấy, TCVN 10687-25-1:2025 không phải là tiêu chuẩn “hữu hình” như thiết kế cánh quạt hay kết cấu trụ gió, nhưng lại đóng vai trò như một hạ tầng kỹ thuật số cốt lõi cho toàn bộ hệ thống điện gió. Việc áp dụng tiêu chuẩn này sẽ giúp các nhà máy vận hành hiệu quả hơn, giảm chi phí tích hợp, đồng thời tạo điều kiện để ngành điện gió Việt Nam tiến gần hơn với các chuẩn mực quốc tế trong kỷ nguyên năng lượng số.

Bảo Linh