TCVN 10687-25-6:2025 về mô hình thông tin giám sát và điều khiển hệ thống điện gió

Trong bối cảnh chuyển dịch năng lượng đang diễn ra mạnh mẽ trên toàn cầu, điện gió ngày càng giữ vai trò quan trọng trong cơ cấu nguồn điện sạch. Tại Việt Nam, hàng loạt dự án điện gió được đưa vào vận hành trong những năm gần đây, góp phần đa dạng hóa nguồn cung và giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch. Tuy nhiên, cùng với tốc độ phát triển nhanh, bài toán quản lý, giám sát và điều khiển hệ thống điện gió cũng trở nên phức tạp hơn đáng kể.

Các nhà máy điện gió thường được xây dựng tại những khu vực có điều kiện tự nhiên khắc nghiệt như ven biển, vùng đồi núi hoặc ngoài khơi xa. Đây là những nơi khó tiếp cận, khiến việc kiểm tra, bảo trì và vận hành trực tiếp gặp nhiều hạn chế. Do đó, phần lớn hoạt động điều hành phụ thuộc vào hệ thống giám sát và điều khiển từ xa. Tuy nhiên, thực tế vận hành cho thấy dữ liệu thu thập từ các tuabin gió và thiết bị điều khiển không phải lúc nào cũng đồng nhất.

Nguyên nhân chính đến từ việc các thiết bị được cung cấp bởi nhiều nhà sản xuất khác nhau, sử dụng các giao thức truyền thông và cấu trúc dữ liệu riêng biệt. Điều này dẫn đến tình trạng thiếu tương thích trong việc trao đổi thông tin giữa các hệ thống. Khi dữ liệu không thống nhất, việc tổng hợp, phân tích tình trạng vận hành và đưa ra quyết định điều khiển kịp thời trở nên khó khăn hơn. Trong một số trường hợp, độ trễ hoặc sai lệch dữ liệu còn ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu suất phát điện và độ an toàn của toàn bộ hệ thống.

Trong xu thế chuyển đổi năng lượng toàn cầu, việc chuẩn hóa hệ thống truyền thông và giám sát điện gió không chỉ là yêu cầu kỹ thuật mà còn là bước đi mang tính chiến lược. Ảnh minh họa

Trước thực trạng đó, yêu cầu xây dựng một chuẩn chung trong truyền thông và giám sát nhà máy điện gió trở nên cấp thiết. Trong bối cảnh này, tiêu chuẩn TCVN 10687-25-6:2025 được ban hành dựa trên nền tảng quốc tế IEC 61400-25-6:2016, nhằm thống nhất cách thức truyền thông, giám sát và điều khiển trong các hệ thống điện gió.

Tiêu chuẩn này tập trung vào việc chuẩn hóa cấu trúc dữ liệu giữa các thiết bị trong nhà máy, đặc biệt là trong cách xây dựng các lớp nút logic và lớp dữ liệu phục vụ giám sát tình trạng vận hành. Thay vì để mỗi thiết bị sử dụng một định dạng riêng, tiêu chuẩn quy định rõ cấu trúc chung để đảm bảo khả năng tương thích và trao đổi thông tin liền mạch trong toàn hệ thống.

Một nội dung quan trọng của tiêu chuẩn là định nghĩa các “lớp nút logic”, đóng vai trò như các đơn vị chức năng trong hệ thống điện gió. Mỗi nút logic đại diện cho một nhóm chức năng cụ thể như đo lường, điều khiển, bảo vệ hoặc giám sát thiết bị. Ví dụ, các thông số như tốc độ gió, công suất phát điện, trạng thái tuabin hay cảnh báo lỗi đều được gắn với các nút logic tương ứng. Việc chuẩn hóa này giúp hệ thống điều khiển dễ dàng nhận diện, xử lý và đồng bộ thông tin giữa các thiết bị khác nhau, từ đó nâng cao khả năng tích hợp trong toàn bộ nhà máy hoặc giữa nhiều nhà máy điện gió.

Bên cạnh đó, tiêu chuẩn cũng quy định chi tiết về các “lớp dữ liệu” phục vụ giám sát tình trạng thiết bị. Đây là cấu trúc mô tả các thông số kỹ thuật, trạng thái vận hành và dữ liệu cảnh báo theo từng cấp độ. Các lớp dữ liệu được thiết kế theo hướng phân tầng, cho phép hệ thống không chỉ thu thập dữ liệu thô mà còn hỗ trợ xử lý và phân loại thông tin một cách hiệu quả. Nhờ vậy, trung tâm điều khiển có thể theo dõi tình trạng vận hành của từng tuabin theo thời gian thực, phát hiện sớm các bất thường và đưa ra phương án xử lý kịp thời.

Việc áp dụng TCVN 10687-25-6:2025 mang lại nhiều lợi ích trong thực tiễn vận hành. Trước hết, tiêu chuẩn giúp nâng cao mức độ tự động hóa trong giám sát và điều khiển hệ thống điện gió. Đồng thời, việc chuẩn hóa dữ liệu cũng giúp tăng tính minh bạch, giảm sai lệch thông tin và cải thiện độ tin cậy trong quá trình vận hành. Khi hệ thống được đồng bộ hóa, việc mở rộng quy mô hoặc tích hợp thêm thiết bị mới cũng trở nên thuận lợi hơn.

Không chỉ dừng lại ở khía cạnh kỹ thuật, tiêu chuẩn còn góp phần quan trọng trong việc tối ưu hóa hiệu suất vận hành và giảm thời gian xử lý sự cố. Điều này đặc biệt có ý nghĩa trong bối cảnh hệ thống điện gió ngày càng đóng vai trò lớn hơn trong an ninh năng lượng quốc gia. Về lâu dài, việc áp dụng các tiêu chuẩn thống nhất như TCVN 10687-25-6:2025 sẽ giúp Việt Nam từng bước tiệm cận với các chuẩn quốc tế, tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững của ngành năng lượng tái tạo. Đây được xem là nền tảng quan trọng giúp nâng cao hiệu quả khai thác nguồn năng lượng sạch, đồng thời đảm bảo tính ổn định, an toàn và hiện đại cho hệ thống điện trong tương lai.

An Dương