TCVN 12635-7:2025: Chuẩn hóa công tác bảo quản, bảo dưỡng công trình quan trắc khí tượng thủy văn

Tiêu chuẩn này tập trung vào quy định bảo quản và bảo dưỡng công trình cũng như phương tiện đo, một khâu quan trọng nhưng lâu nay chưa được chuẩn hóa đồng bộ.

Nội dung tiêu chuẩn bao quát toàn bộ vòng đời vận hành của hệ thống quan trắc, từ công trình hạ tầng (vườn trạm, hàng rào, lều khí tượng…) đến thiết bị đo chuyên dụng như máy đo mực nước, lưu tốc kế, thiết bị đo tự động… Qua đó, tiêu chuẩn góp phần đảm bảo các yếu tố môi trường và kỹ thuật không làm sai lệch kết quả đo.

Một trong những điểm đáng chú ý của TCVN 12635-7:2025 là quy định cụ thể điều kiện bảo quản đối với phương tiện đo khí tượng thủy văn. Theo đó, thiết bị cần được lưu giữ trong môi trường có kiểm soát về nhiệt độ, độ ẩm và tránh các tác nhân gây ăn mòn như bụi, muối hay hóa chất.

Đối với các thiết bị nhạy cảm, tiêu chuẩn yêu cầu áp dụng nhiều biện pháp đồng bộ như: Sử dụng điều hòa không khí hoặc hệ thống hút ẩm để duy trì môi trường ổn định. Bao gói chống ẩm, chống ăn mòn bằng vật liệu chuyên dụng. Bôi dầu mỡ chống gỉ, sơn phủ bảo vệ bề mặt kim loại. Sấy khô ở nhiệt độ phù hợp để loại bỏ độ ẩm.

Ngoài ra, tiêu chuẩn cũng quy định rõ: trong trường hợp không xác định được loại thiết bị, cần lựa chọn phương án bảo quản theo bộ phận “kém chịu môi trường nhất” nhằm đảm bảo an toàn tối đa cho thiết bị.

Những yêu cầu này giúp hạn chế hư hỏng, kéo dài tuổi thọ thiết bị, đặc biệt là duy trì độ chính xác của số liệu đo, yếu tố cốt lõi trong ngành khí tượng thủy văn.

Không chỉ tập trung vào thiết bị, TCVN 12635-7:2025 còn đưa ra quy định cụ thể đối với việc bảo dưỡng công trình quan trắc. Các hạng mục như hàng rào, đường đi, lều khí tượng, cột đo… đều có yêu cầu kiểm tra, vệ sinh và bảo trì theo chu kỳ rõ ràng. Trong khi đó, với trạm tự động, chu kỳ kiểm tra có thể dài hơn (6 tháng), nhưng yêu cầu về độ ổn định, chống ăn mòn và đảm bảo không bị tác động môi trường vẫn được đặt lên hàng đầu.

Đáng chú ý, tiêu chuẩn còn quy định chu kỳ sơn bảo vệ cho các công trình như lan can, tường nhà, phao tiêu… từ 2 đến 5 năm tùy loại vật liệu, nhằm duy trì độ bền và khả năng chống chịu môi trường. TCVN 12635-7:2025 đưa ra bảng chi tiết về chu kỳ và nội dung bảo dưỡng cho từng loại thiết bị đo thủy văn. Đây là nội dung mang tính thực tiễn cao, giúp các đơn vị vận hành có cơ sở triển khai thống nhất.

Ngoài ra, các thiết bị đo tự động còn phải được kiểm tra hệ thống điện, pin mặt trời, đường truyền dữ liệu và chống sét để đảm bảo hoạt động liên tục. Việc quy định chi tiết như vậy giúp giảm thiểu sai số, hạn chế sự cố kỹ thuật và nâng cao độ tin cậy của dữ liệu quan trắc, đặc biệt quan trọng trong công tác dự báo thiên tai.

Việc ban hành TCVN 12635-7:2025 không chỉ mang ý nghĩa kỹ thuật mà còn tác động lớn đến công tác quản lý nhà nước và phòng chống thiên tai. Khi hệ thống quan trắc được bảo trì đúng chuẩn dữ liệu thu thập có độ chính xác cao hơn, công tác dự báo thời tiết, thủy văn trở nên tin cậy hơn. Đặc biệt, các cảnh báo sớm về lũ, bão, hạn hán được nâng cao hiệu quả.

Trong bối cảnh Việt Nam là một trong những quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nề của biến đổi khí hậu, việc chuẩn hóa công tác bảo quản và bảo dưỡng hệ thống quan trắc là bước đi cần thiết, góp phần bảo vệ tính mạng và tài sản của người dân.

Có thể thấy, TCVN 12635-7:2025 đã xây dựng một khung kỹ thuật toàn diện, từ điều kiện bảo quản thiết bị đến quy trình bảo dưỡng công trình và phương tiện đo. Tiêu chuẩn không chỉ giúp các đơn vị vận hành thực hiện đúng quy định mà còn góp phần nâng cao hiệu quả đầu tư cho hệ thống quan trắc khí tượng thủy văn. Trong dài hạn, việc áp dụng nghiêm túc tiêu chuẩn này sẽ giúp hệ thống quan trắc hoạt động ổn định, bền vững, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao về chất lượng dữ liệu trong thời đại số hóa và biến đổi khí hậu.

An Nguyên